कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यकम्

प्रपाठकः ९
भृगुवल्ली
ओं नमः परमात्मने
श्री महागणपतये नमः
श्री गुरुभ्यो नमः, हरिः ओं
ॐ
शान्तिपाठः
स॒ह ना॑ ववतु⁠। स॒ह नौ॑ भुनक्तु⁠। स॒ह वी॒र्यं॑ करवावहै⁠। ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚
ॐ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॑⁠॥
भृगु॒र्वै वा॑रु॒णिः⁠। वरु॑ण॒म्पित॑र॒मुप॑ससार⁠। अधी॑हि भगवो॒ ब्रह्मेति॑⁠॥ तस्मा॑ ए॒तत्प्रो॑वाच⁠। अन्न॑म्प्रा॒णञ्चख्‍षु॒श्श्रोत्र॒म्मनो॒ वाच॒मिति॑⁠॥ तꣳ हो॑वाच⁠। यतो॒ वा इ॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। येन॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। यत्प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑शन्ति⁠। तद्विजि॑ज्ञासस्व⁠। तद्ब्रह्मेति॑⁠॥ स तपो॑ऽतप्यत⁠। स तप॑स्त॒प्त्वा⁠ ॥ [१] (१३) अन्न॒म्ब्रह्मेति॒ व्य॑जानात्⁠। अ॒न्नाद्ध्ये॑व खल्वि॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। अन्ने॑न॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। अन्न॒म्प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑श॒न्तीति॑⁠॥ तद्वि॒ज्ञाय॑⁠। पुन॑रे॒व वरु॑ण॒म्पित॑र॒मुप॑ससार⁠। अधी॑हि भगवो॒ ब्रह्मेति॑⁠। तꣳ हो॑वाच⁠। तप॑सा॒ ब्रह्म॒ विजि॑ज्ञासस्व⁠। तपो॒ ब्रह्मेति॑⁠। स तपो॑ऽतप्यत⁠। स तप॑स्त॒प्त्वा⁠ ॥ [२] (१२) प्रा॒णो ब्र॒ह्मेति॒ व्य॑जानात्⁠। प्रा॒णाद्ध्ये॑व खल्वि॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। प्रा॒णेन॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। प्रा॒णम्प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑श॒न्तीति॑⁠॥ तद्वि॒ज्ञाय॑⁠। पुन॑रे॒व वरु॑ण॒म्पित॑र॒मुप॑ससार⁠। अधी॑हि भगवो॒ ब्रह्मेति॑⁠। तꣳ हो॑वाच⁠। तप॑सा॒ ब्रह्म॒ विजि॑ज्ञासस्व⁠। तपो॒ ब्रह्मेति॑⁠। स तपो॑ऽतप्यत⁠। स तप॑स्त॒प्त्वा⁠ ॥ [३] (१२) मनो॒ ब्रह्मेति॒ व्य॑जानात्⁠। मन॑सो॒ ह्ये॑व खल्वि॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। मन॑सा॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। मनः॒ प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑श॒न्तीति॑⁠॥ तद्वि॒ज्ञाय॑⁠। पुन॑रे॒व वरु॑ण॒म्पित॑र॒मुप॑ससार⁠। अधी॑हि भगवो॒ ब्रह्मेति॑⁠। तꣳ हो॑वाच⁠। तप॑सा॒ ब्रह्म॒ विजि॑ज्ञासस्व⁠। तपो॒ ब्रह्मेति॑⁠। स तपो॑ऽतप्यत⁠। स तप॑स्त॒प्त्वा⁠ ॥ [४] (१२) वि॒ज्ञानं॒ ब्रह्मेति॒ व्य॑जानात्⁠। वि॒ज्ञाना॒द्ध्ये॑व खल्वि॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। वि॒ज्ञाने॑न॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। वि॒ज्ञान॒म्प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑श॒न्तीति॑⁠॥ तद्वि॒ज्ञाय॑⁠। पुन॑रे॒व वरु॑ण॒म्पित॑र॒मुप॑ससार⁠। अधी॑हि भगवो॒ ब्रह्मेति॑⁠। तꣳ हो॑वाच⁠। तप॑सा॒ ब्रह्म॒ विजि॑ज्ञासस्व⁠। तपो॒ ब्रह्मेति॑⁠। स तपो॑ऽतप्यत⁠। स तप॑स्त॒प्त्वा⁠ ॥ [५] (१२) आ॒न॒न्दो ब्र॒ह्मेति॒ व्य॑जानात्⁠। आ॒नन्दा॒द्ध्ये॑व खल्वि॒मानि॒ भूता॑नि॒ जाय॑न्ते⁠। आ॒न॒न्देन॒ जाता॑नि॒ जीव॑न्ति⁠। आ॒न॒न्दम्प्रय॑न्त्य॒भिसव्ँवि॑श॒न्तीति॑⁠॥ सैषा भा᳚र्ग॒वी वा॑रु॒णी वि॒द्या⁠। प॒र॒मे व्यो॑म॒न्प्रति॑ष्ठिता⁠॥ य ए॒वव्ँवेद॒ प्रति॑तिष्ठति⁠। अन्न॑वानन्ना॒दो भ॑वति⁠। म॒हान्भ॑वति प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑⁠। म॒हान्की॒र्त्या⁠ ॥ [६] (१०) अन्न॒न्न नि॑न्द्यात्⁠। तद्व्र॒तम्⁠॥ प्रा॒णो वा अन्न᳚म्⁠। शरी॑रमन्ना॒दम्⁠। प्रा॒णे शरी॑र॒म्प्रति॑ष्ठितम्⁠। शरी॑रे प्रा॒णः प्रति॑ष्ठितः⁠। तदे॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठितम्⁠॥ स य ए॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठित॒व्ँवेद॒ प्रति॑तिष्ठति⁠। अन्न॑वानन्ना॒दो भ॑वति⁠। म॒हान्भ॑वति प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑⁠। म॒हान्की॒र्त्या⁠ ॥ [७] (११) अन्न॒न्न परि॑चख्‍षीत⁠। तद्व्र॒तम्⁠। आपो॒ वा अन्न᳚म्⁠। ज्योति॑रन्ना॒दम्⁠। अ॒फ्सु ज्योतिः॒ प्रति॑ष्ठितम्⁠। ज्योति॒ष्यापः॒ प्रति॑ष्ठिताः⁠। तदे॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठितम्⁠॥ स य ए॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठित॒व्ँवेद॒ प्रति॑तिष्ठति⁠। अन्न॑वानन्ना॒दो भ॑वति⁠। म॒हान्भ॑वति प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑⁠। म॒हान्कीर्त्या⁠ ॥ [८] (११) अन्न॑म्ब॒हु कु॑र्वीत⁠। तद्व्र॒तम्⁠॥ पृ॒थि॒वी वा अन्न᳚म्⁠। आ॒का॒शो᳚ऽन्ना॒दः⁠। पृ॒थि॒व्यामा॑का॒शः प्रति॑ष्ठितः⁠। आ॒का॒शे पृ॑थि॒वी प्रति॑ष्ठिता⁠। तदे॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठितम्⁠॥ स य ए॒तदन्न॒मन्ने॒ प्रति॑ष्ठित॒व्ँवेद॒ प्रति॑तिष्ठति⁠। अन्न॑वानन्ना॒दो भ॑वति⁠। म॒हान्भ॑वति प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्ब्रह्मवर्च॒सेन॑⁠। म॒हान्की॒र्त्या⁠ ॥ [९] (११) न कञ्चन वसतौ प्रत्या॑चख्‍षी॒त⁠। तद्व्र॒तम्⁠॥ तस्माद्यया कया च विधया बह्व॑न्नं प्रा॒प्नुयात्⁠॥ अराद्ध्यस्मा अन्नमि॑त्याच॒ख्‍षते⁠॥ एतद्वै मुखतो᳚ऽन्नꣳ रा॒द्धम्⁠। मुखतोऽस्मा अ॑न्नꣳ रा॒द्ध्यते⁠। एतद्वै मद्ध्यतो᳚ऽन्नꣳ रा॒द्धम्⁠। मद्ध्यतोऽस्मा अ॑न्नꣳ रा॒द्ध्यते⁠। एदद्वा अन्ततो᳚ऽन्नꣳ रा॒द्धम्⁠। अन्ततोऽस्मा अ॑न्नꣳ रा॒द्ध्यते⁠। ॥ [ ] (१०) य ए॑वव्ँवे॒द⁠॥ ख्‍षेम इ॑ति वा॒चि⁠। योगख्‍षेम इति प्रा॑णापा॒नयोः⁠। कर्मे॑ति ह॒स्तयोः⁠। गतिरि॑ति पा॒दयोः⁠। विमुक्तिरि॑ति पा॒यौ⁠। इति मानुषी᳚स्समा॒ज्ञाः⁠॥ अथ दै॒वीः⁠। तृप्तिरि॑ति वृ॒ष्टौ⁠। बलमि॑ति वि॒द्युति⁠। ॥ [ ] (१०) यश इ॑ति प॒शुषु⁠। ज्योतिरिति न॑ख्‍षत्रे॒षु⁠। प्रजातिरमृतमानन्द इ॑त्युप॒स्थे⁠। सर्वमि॑त्याका॒शे⁠॥ तत्प्रतिष्ठेत्यु॑पासी॒त⁠। प्रतिष्ठा॑वान्भ॒वति⁠। तन्मह इत्यु॑पासी॒त⁠। म॑हान्भ॒वति⁠। तन्मन इत्यु॑पासी॒त⁠। मान॑वान्भ॒वति⁠। ॥ [ ] (१०) तन्नम इत्यु॑पासी॒त⁠। नम्यन्ते᳚ऽस्मै का॒माः⁠। तद्ब्रह्मेत्यु॑पासी॒त⁠। ब्रह्म॑वान्भ॒वति⁠। तद्ब्रह्मणः परिमर इत्यु॑पासी॒त⁠। पर्येणम्म्रियन्ते द्विषन्त॑स्सप॒त्नाः⁠। परि ये᳚ऽप्रिया᳚ भ्रातृ॒व्याः⁠॥ स यश्चा॑यम्पु॒रुषे⁠। यश्चासा॑वादि॒त्ये⁠। स एकः॑⁠। ॥ [ ] (१०) स य॑ एव॒व्ँवित्⁠। अस्माल्लो॑कात्प्रे॒त्य⁠। एतमन्नमयमात्मानमुप॑सङ्क्र॒म्य⁠। एतम्प्राणमयमात्मानमुप॑सङ्क्र॒म्य⁠। एतम्मनोमयमात्मानमुप॑सङ्क्र॒म्य⁠। एतव्ँविज्ञानमयमात्मानमुप॑सङ्क्र॒म्य⁠। एतमानन्दमयमात्मानमुप॑सङ्क्र॒म्य⁠। इमाल्ँलोकान्कामान्नी कामरूप्य॑नुस॒ञ्चरन्⁠। एतथ्सामगा॑यन्ना॒स्ते⁠॥ हा(३)वु॒ हा(३)वु॒ हा(३)वु॑⁠। ॥ [ ] (१०) अ॒हमन्नम॒हमन्नम॒हमन्नम्⁠। अ॒हमन्ना॒दोऽ(२॒)हमन्ना॒दोऽ(२॒)हमन्ना॒दः⁠। अ॒हꣴ श्लोक॒कृद॒हꣴ श्लोक॒कृद॒हꣴ श्लोक॒कृत्⁠। अ॒हमस्मि प्रथमजा ऋता(३)स्य॒⁠। पूर्वन्देवेभ्यो अमृतस्य ना(३)भा॒इ॒⁠। यो मा ददाति स इदेव मा(३)वाः॒⁠। अ॒हमन्न॒मन्न॑म॒दन्त॒मा(३)द्मि॒⁠। अ॒हव्ँविश्व॒म्भुव॑न॒मभ्य॑भ॒वाम्⁠। सुव॒र्न ज्योतीः᳚⁠॥ य ए॒वव्ँवेद॑⁠॥ इत्यु॑प॒निष॑त्⁠ ॥ [१०] (११) (भृगु॒स्त्रयो॑द॒शा न्न॑म् प्रा॒णो मनो॑ वि॒ज्ञान॒म् द्वाद॑श द्वादशा न॒न्दो दशा न्न॒म् न नि॑न्द्या॒ दन्न॒म् न परि॑चख्‍षी॒ता न्न॑म् ब॒हुकु॑र्वि॒ तैका॑दशैकादश॒ न कंच नैक॑षष्टि॒र्दश॑) ॥१५॥
शान्तिपाठः
स॒ह ना॑ ववतु⁠। स॒ह नौ॑ भुनक्तु⁠। स॒ह वी॒र्यं॑ करवावहै⁠। ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚
ॐ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॑⁠॥
अनुवाकाः पञ्चशती
१ १०