कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिता
प्रथमकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः

कांड १ प्रश्न ५
पुनराधानं

ओं नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः

श्री गुरुभ्यो नमः, ह॒रिः॒ ओं

ॐ
दे॒वा॒सु॒राः सय्ँय॑त्ता आस॒न्ते दे॒वा वि॑ज॒यमु॑प॒यन्तो॒ऽग्नौ वा॒मव्ँवसु॒ सन्न्य॑दधते॒दमु॑ नो भविष्यति॒ यदि॑ नो जे॒ष्यन्तीति॒ तद॒ग्निर्न्य॑कामयत॒ तेनापा᳚*क्राम॒त् तद्दे॒वा वि॒जित्या॑*व॒रुरु॑थ्समाना॒ अन्वा॑य॒न् तद॑स्य॒ सह॒साऽऽ*दि॑थ्सन्त॒ सो॑ऽरोदी॒द्यदरो॑दी॒त् तद् रु॒द्रस्य॑ रुद्र॒त्वय्ँयदश्व्रशी॑यत॒ तद् [१] र॑ज॒तꣳ हिर॑ण्यमभव॒त् तस्मा᳚द् रज॒तꣳ हिर॑ण्यमदख्‍षि॒ण्यम॑श्रु॒जꣳ हि यो ब॒र्॒हिषि॒ ददा॑ति पु॒राऽस्य॑ संवँथ्स॒राद् गृ॒हे रु॑दन्ति॒ तस्मा᳚द् ब॒र्॒‍हिषि॒ न देय॒ꣳ॒ सो᳚ऽग्निर॑ब्रवीद् भा॒ग्य॑सा॒न्यथ॑ व इ॒दमिति॑ पुनरा॒धेय॑न्ते॒ केव॑ल॒मित्य॑ब्रुवन् नृ॒द्ध्नव॒त् खलु॒ स इत्य॑ब्रवी॒द्यो म॑द्देव॒त्य॑म॒ग्निमा॒दधा॑ता॒ इति॒ तम्पू॒षाऽऽध॑त्त॒ तेन॑ [२] पू॒षाऽऽर्द्ध्नो॒त् तस्मा᳚त् पौ॒ष्णाः प॒शव॑ उच्यन्ते॒ तन्त्वष्टाऽऽध॑त्त॒ तेन॒ त्वष्टा᳚ऽऽर्द्ध्नो॒त् तस्मा᳚त् त्वा॒ष्ट्राः प॒शव॑ उच्यन्ते॒ तम्मनु॒राऽध॑त्त॒ तेन॒ मनु॑रार्द्ध्नो॒त् तस्मा᳚न्मान॒व्यः॑ प्र॒जा उ॑च्यन्ते॒ तन्धा॒ताऽऽ*ध॑त्त॒ तेन॑ धा॒ताऽऽ*र्द्ध्नो᳚थ् सव्ँवथ्स॒रो वै धा॒ता तस्मा᳚थ् सव्ँवथ्स॒रम्प्र॒जाः प॒शवोऽनु॒ प्र जा॑यन्ते॒ य ए॒वम्पु॑नरा॒धेय॒स्यर्द्धि॒व्ँवेद॒ [३] र्द्ध्नोत्ये॒व यो᳚ऽस्यै॒वम्ब॒न्धुता॒व्ँवेद॒ बन्धु॑मान् भवति भाग॒धेय॒व्ँवा अ॒ग्निराहि॑त इ॒च्छमा॑नः प्र॒जाम्प॒शून् यज॑मान॒स्योप॑ दोद्रावो॒द्वास्य॒ पुन॒रा द॑धीत भाग॒धेये॑नै॒वैन॒ꣳ॒ सम॑र्द्धय॒त्यथो॒ शान्ति॑रे॒वास्यै॒षा पुन॑र्वस्वो॒रा द॑धीतै॒तद्वै पु॑नरा॒धेय॑स्य॒ नख्‍ष॑त्र॒य्ँयत् पुन॑र्वसू॒ स्वाया॑मे॒वैन॑न्दे॒वता॑यामा॒धाय॑ ब्रह्मवर्च॒सी भ॑वति द॒र्भै रा द॑धा॒त्यया॑तयामत्वाय द॒र्भैरा द॑धात्य॒द्भ्य ए॒वैन॒मोष॑धीभ्योऽव॒रुद्ध्याऽऽ*ध॑त्ते॒ पञ्च॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ पञ्च॒ वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभ्य॑ ए॒वैन॑मव॒रुद्ध्याऽऽ*ध॑त्ते⁠ [४] (अशी॑यत॒ तत् तेन॒वेद॑ द॒र्भैः पञ्च॑विꣳशतिश्च) ॥१॥
परा॒ वा ए॒ष य॒ज्ञम्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ पञ्च॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे वीर॒हा वा ए॒ष दे॒वाना॒य्ँयो᳚ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ न वा ए॒तस्य॑ ब्राह्म॒णा ऋ॑ता॒यवः॑ पु॒राऽन्न॑मख्‍षन् प॒ङ्क्त्यो॑ याज्यानुवा॒क्या॑ भवन्ति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्तः॒ पुरु॑षो दे॒वाने॒व वी॒रन्नि॑रव॒दाया॒ग्निम्पुन॒रा [५] ध॑त्ते श॒ताख्‍ष॑रा भवन्ति श॒तायुः॒ पुरु॑षः श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति॒ यद्वा अ॒ग्निराहि॑तो॒ नर्द्ध्यते॒ ज्यायो॑ भाग॒धेय॑न्निका॒मय॑मानो॒ यदा᳚ग्ने॒यꣳ सर्व॒म्भव॑ति॒ सैवास्यर्द्धिः॒ सव्ँवा ए॒तस्य॑ गृ॒हे वाक् सृ॑ज्यते॒ यो᳚ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ स वाच॒ꣳ॒ सꣳसृ॑ष्टा॒य्ँयज॑मान ईश्व॒रोऽनु॒ परा॑भवितो॒र् विभ॑क्तयो भवन्ति वा॒चो विधृ॑त्यै॒ यज॑मान॒स्याप॑राभावाय॒ [६] विभ॑क्तिङ्करोति॒ ब्रह्मै॒व तद॑करुपा॒ꣳ॒शु य॑जति॒ यथा॑ वा॒मव्ँवसु॑ विविदा॒नो गूह॑ति ता॒दृगे॒व तद॒ग्निम्प्रति॑ स्विष्ट॒कृत॒न्निरा॑ह॒ यथा॑ वा॒मव्ँवसु॑ विविदा॒नः प्र॑का॒शञ्जिग॑मिषति ता॒दृगे॒व तद्विभ॑क्तिमु॒क्त्वा प्र॑या॒जेन॒ वष॑ट्करोत्या॒यत॑नादे॒व नैति॒ यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ प॒शव॑ ए॒ते आहु॑ती॒ यद॒भितः॑ पुरो॒डाश॑मे॒ते आहु॑ती [७] जु॒होति॒ यज॑मानमे॒वोभ॒यतः॑ प॒शुभिः॒ परि॑ गृह्णाति कृ॒तय॑जुः॒ संभृ॑तसंभार॒ इत्या॑हु॒र्न सं॒भृत्याः᳚ संभा॒रा न यजुः॑ कर्त॒व्य॑मित्यथो॒ खलु॑ सं॒भृत्या॑ ए॒व सं॑भा॒राः क॑र्त॒व्य॑य्ँयजु॑र् य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै पुनर्निष्कृ॒तो रथो॒ दख्‍षि॑णा पुनरुथ्स्यू॒तव्ँवासः॑ पुनरुथ्सृ॒ष्टो॑ऽन॒ड्वान् पु॑नरा॒धेय॑स्य॒ समृ॑द्ध्यै स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा इत्य॑ग्निहो॒त्रञ्जु॑होति॒ यत्र॑यत्रै॒वास्य॒ न्य॑क्त॒न्तत॑ [८] ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे वीर॒हा वा ए॒ष दे॒वाना॒य्ँयो᳚ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ तस्य॒ वरु॑ण ए॒वर्ण॒यादा᳚ग्निवारु॒णमेका॑दशकपाल॒मनु॒ निर्व॑पे॒द्यञ्चै॒व हन्ति॒ यश्चा᳚स्यर्ण॒यात्तौ भा॑ग॒धेये॑न प्रीणाति॒ नाऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानः⁠ [९] (आऽप॑राभावायपुरो॒डाश॑मे॒तेआहु॑ती॒ततः॒ षटत्रि॑ꣳशच्च) ॥२॥
भूमि॑र् भू॒म्ना द्यौर् व॑रि॒णाऽन्तरि॑ख्‍षम्महि॒त्वा⁠। उ॒पस्थे॑ ते देव्यदिते॒ऽग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॒याऽऽद॑धे⁠॥ आऽयङ्गौः पृश्ञि॑रक्रमी॒दस॑नन् मा॒तर॒म्पुनः॑⁠। पि॒तर॑ञ्च प्र॒यन्थ् सुवः॑⁠॥ त्रि॒ꣳ॒शद्धाम॒ वि रा॑जति॒ वाक् प॑त॒ङ्गाय॑ शिश्रिये⁠। प्रत्य॑स्य वह॒ द्युभिः॑⁠॥ अ॒स्य प्रा॒णाद॑पान॒त्य॑न्तश्च॑रति रोच॒ना⁠। व्य॑ख्यन् महि॒षः सुवः॑⁠॥ यत्त्वा᳚ [१०] क्रु॒द्धः प॑रो॒वप॑ म॒न्युना॒ यदव॑र्त्या⁠। सु॒कल्प॑मग्ने॒ तत्तव॒ पुन॒स्त्वोद्दी॑पयामसि⁠॥ यत्ते॑ म॒न्युप॑रोप्तस्य पृथि॒वीमनु॑ दद्ध्व॒से⁠। आ॒दि॒त्या विश्वे॒ तद्दे॒वा वस॑वश्च स॒माभ॑रन्न्⁠॥ मनो॒ ज्योति॑र् जुषता॒माज्य॒व्ँविच्छि॑न्नय्ँय॒ज्ञꣳ समि॒मन्द॑धातु⁠। बृह॒स्पति॑स्तनुतामि॒मन्नो॒ विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम्⁠॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वाः स॒प्त [११] र्‌ष॑यः स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑⁠। स॒प्त होत्राः᳚ सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑⁠॥ पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽ*यु॑षा⁠। पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑⁠॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या⁠। वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्वत॒स्परि॑⁠॥ लेकः॒ सले॑कः सु॒लेक॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु॒ केतः॒ सके॑तः सु॒केत॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु॒ विव॑स्वा॒ꣳ॒ अदि॑ति॒र् देव॑जूति॒स्ते न॑ आदि॒त्या आज्य॑ञ्जुषा॒णा वि॑यन्तु⁠ [१२] (त्वा॒जि॒ह्वाः स॒प्तसु॒केत॒स्ते न॒स्त्रयो॑दश च) ॥३॥
भूमि॑र् भू॒म्ना द्यौर् व॑रि॒णेत्या॑हा॒ऽऽशिषै॒वैन॒मा ध॑त्ते स॒र्पा वै जीर्य॑न्तोऽमन्यन्त॒ स ए॒तं क॑स॒र्णीरः॑ काद्रवे॒यो मन्त्र॑मपश्य॒त् ततो॒ वै ते जी॒र्णास्त॒नूरपा᳚घ्नत सर्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भिर् गार्‌ह॑पत्य॒मा द॑धाति पुनर्न॒वमे॒वैन॑म॒जर॑ङ्कृ॒त्वाऽऽ*ध॒त्तेऽथो॑ पू॒तमे॒व पृ॑थि॒वीम॒न्नाद्य॒न्नोपा॑नम॒थ्सैतं [१३] मन्त्र॑मपश्य॒त् ततो॒ वै ताम॒न्नाद्य॒मुपा॑नम॒द्यथ् स॑र्परा॒ज्ञिया॑ ऋ॒ग्भिर् गार्‌ह॑पत्य मा॒दधा᳚त्य॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्या॒ अथो॑ अ॒स्यामे॒वैन॒म्प्रति॑ष्ठित॒मा ध॑त्ते॒ यत्त्वा᳚ क्रु॒द्धः प॑रो॒वपेत्या॒हाप॑ह्नुत ए॒वास्मै॒ तत् पुन॒स्त्वोद्दी॑पयाम॒सीत्या॑ह॒ समि॑न्ध ए॒वैन॒य्ँयत्ते॑ म॒न्युप॑रोप्त॒स्येत्या॑ह दे॒वता॑भिरे॒वै [१४] न॒ꣳ॒ सम्भ॑रति॒ वि वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञश्छि॑द्यते॒ यो᳚ऽग्निमु॑द्वा॒सय॑ते॒ बृह॒स्पति॑वत्य॒र्चोप॑ तिष्ठते॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒म्बृह॒स्पति॒र् ब्रह्म॑णै॒व य॒ज्ञꣳ सन्द॑धाति॒ विच्छि॑न्नय्ँय॒ज्ञꣳ समि॒मन्द॑धा॒त्वित्या॑ह॒ सन्त॑त्यै॒ विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ता॒मित्या॑ह स॒न्तत्यै॒व य॒ज्ञन्दे॒वेभ्योऽनु॑ दिशति स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा [१५] इत्या॑ह स॒प्तस॑प्त॒ वै स॑प्त॒धाऽग्नेः प्रि॒यास्त॒नुव॒स्ता ए॒वाव॑ रुन्धे॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येत्य॒भितः॑ पुरो॒डाश॒माहु॑ती जुहोति॒ यज॑मानमे॒वोर्जा च॑ र॒य्या चो॑भ॒यतः॒ परि॑ गृह्णात्यादि॒त्या वा अ॒स्माल्लो॒काद॒मुल्ँलो॒कमा॑य॒न् ते॑ऽमुष्मि॑ल्ँलो॒के व्य॑तृष्य॒न् त इ॒मल्ँलो॒कम्पुन॑रभ्य॒वेत्या॒ऽग्निमा॒धायै॒तान्‌होमा॑नजुहवु॒स्त आ᳚र्द्ध्नुव॒न् ते सु॑व॒र्गल्ँलो॒कमा॑य॒न्॒‌यः प॑रा॒चीन॑म्पुनरा॒धेया॑द॒ग्निमा॒दधी॑त॒ स ए॒तान्‌होमा᳚न् जुहुया॒द्यामे॒वाऽऽ*दि॒त्या ऋद्धि॒मार्द्ध्नु॑व॒न् तामे॒वर्द्ध्नो॑ति⁠ [१६] (सैतंदे॒वता॑भिरे॒वजि॒ह्वाए॒तान्पञ्च॑विꣳशतिश्च) ॥४॥
उ॒प॒प्र॒यन्तो॑ अद्ध्व॒रम्मन्त्र॑व्ँवोचेमा॒ग्नये᳚⁠। आ॒रे अ॒स्मे च॑ शृण्व॒ते⁠॥ अ॒स्य प्र॒त्नामनु॒ द्युत॑ꣳ शु॒क्रन्दु॑दुह्रे॒ अह्र॑यः⁠। पयः॑ सहस्र॒सामृषि᳚म्⁠॥ अ॒ग्निर् मू॒र्द्धा दि॒वः क॒कुत्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम्⁠। अ॒पाꣳ रेता॑ꣳसि जिन्वति⁠॥ अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्॒‌होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्यः॑⁠॥ यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रव्ँवि॒भुव॑व्ँवि॒शेवि॑शे⁠॥ उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वद्ध्या॑ [१७] उ॒भा राध॑सः स॒ह मा॑द॒यद्ध्यै᳚⁠। उ॒भा दा॒तारा॑वि॒षाꣳ र॑यी॒णामु॒भा वाज॑स्य सा॒तये॑ हुवे वाम्⁠॥ अ॒यन्ते॒ योनि॑र्‌ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः⁠। तञ्जा॒नन्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्द्धया र॒यिम्⁠॥ अग्न॒ आयू॑ꣳषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑ञ्च नः⁠। आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म्⁠॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म्⁠। दध॒त्पोष॑ꣳ र॒यिं [१८] मयि॑⁠॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚⁠। आ दे॒वान्‌व॑ख्‍षि॒ यख्‍षि॑ च⁠॥ स नः॑ पावक दीदि॒वोऽग्ने॑ दे॒वाꣳ इ॒हाऽऽ*व॑ह⁠। उप॑ य॒ज्ञꣳ ह॒विश्च॑ नः⁠॥ अ॒ग्निः शुचि॑व्रततमः॒ शुचि॒र् विप्रः॒ शुचिः॑ क॒विः⁠। शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः⁠॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते⁠। तव॒ ज्योती॑ꣴष्य॒र्चयः॑⁠॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने॒ऽस्यायु॑र्मे [१९] देहि वर्चो॒दा अ॑ग्नेऽसि॒ वर्चो॑ मे देहि तनू॒पा अ॑ग्नेऽसि त॒नुव॑म्मे पा॒ह्यग्ने॒ यन्मे॑ त॒नुवा॑ ऊ॒नन्तन्म॒ आ पृ॑ण॒ चित्रा॑वसो स्व॒स्ति ते॑ पा॒रम॑शी॒येन्धा॑नास्त्वा श॒तꣳ हिमा᳚ द्यु॒मन्तः॒ समि॑धीमहि॒ वय॑स्वन्तो वय॒स्कृत॒य्ँयश॑स्वन्तो यश॒स्कृत॑ꣳ सु॒वीरा॑सो॒ अदा᳚भ्यम्⁠। अग्ने॑ सपत्न॒दंभ॑न॒व्ँवर्‌षि॑ष्ठे॒ अधि॒ नाके᳚⁠॥ सन्त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑सा ऽगथाः॒ समृषी॑णाꣴ स्तु॒तेन॒ सम्प्रि॒येण॒ धाम्ना᳚⁠। त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑वर्चा असि॒ सम्मामायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॑ सृज⁠ [२०] (आ॒हु॒वद्ध्यै॒पोष॑ꣳ र॒यिंमे॒वर्च॑सास॒प्तद॑श च) ॥५॥
सम्प॑श्यामि प्र॒जा अ॒हमिड॑प्रजसो मान॒वीः⁠। सर्वा॑ भवन्तु नो गृ॒हे⁠। अंभः॒ स्थांभो॑ वो भख्‍षीय॒ महः॑ स्थ॒ महो॑ वो भख्‍षीय॒ सहः॑ स्थ॒ सहो॑ वो भख्‍षी॒योर्जः॒ स्थोर्ज॑व्ँवो भख्‍षीय॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्वम॒स्मिल्ँलो॒के᳚ऽस्मिन् गो॒ष्ठे᳚ऽस्मिन् ख्‍षये॒ऽस्मिन् योना॑वि॒हैव स्ते॒तो माऽप॑ गात ब॒ह्वीर्मे॑ भूयास्त [२१] सꣳहि॒ताऽसि॑ विश्वरू॒पीरा मो॒र्जा वि॒शाऽऽ*गौ॑प॒त्येनाऽऽ*रा॒यस्पोषे॑ण सहस्रपो॒षव्ँवः॑ पुष्यास॒म्मयि॑ वो॒ रायः॑ श्रयन्ताम्⁠॥ उप॑ त्वाऽग्ने दि॒वेदि॑वे॒ दोषा॑वस्तर्द्धि॒या व॒यम्⁠। नमो॒ भर॑न्त॒ एम॑सि⁠॥ राज॑न्तमद्ध्व॒राणा᳚ङ्गो॒पामृ॒तस्य॒ दीदि॑विम्⁠। वर्द्ध॑मान॒ꣴ॒ स्वे दमे᳚⁠॥ स नः॑ पि॒तेव॑ सू॒नवेऽग्ने॑ सूपाय॒नो भ॑व⁠। सच॑स्वा नः स्व॒स्तये᳚⁠॥ अग्ने॒ [२२] त्वन्नो॒ अन्त॑मः⁠। उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑व वरू॒त्थ्यः॑⁠॥ तन्त्वा॑ शोचिष्ठ दीदिवः⁠। सु॒म्नाय॑ नू॒नमी॑महे॒ सखि॑भ्यः⁠॥ वसु॑र॒ग्निर् वसु॑श्रवाः⁠। अच्छा॑ नख्‍षि द्यु॒मत्त॑मो र॒यिन्दाः᳚⁠॥ ऊ॒र्जा वः॑ पश्याम्यू॒र्जा मा॑ पश्यत रा॒यस्पोषे॑ण वः पश्यामि रा॒यस्पोषे॑ण मा पश्य॒तेडाः᳚ स्थ मधु॒कृतः॑ स्यो॒ना माऽऽवि॑श॒तेरा॒ मदः॑⁠। स॒ह॒स्र॒पो॒षव्ँवः॑ पुष्यासं॒ [२३] मयि॑ वो॒ रायः॑ श्रयन्ताम्⁠॥ तथ्स॑वि॒तुर् वरे᳚ण्य॒म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि⁠। धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया᳚त्⁠॥ सो॒मान॒ꣴ॒ स्वर॑णङ्कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पते⁠। क॒ख्‍षीव॑न्त॒य्ँय औ॑शि॒जम्⁠॥ क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि॒ नेन्द्र॑ सश्चसि दा॒शुषे᳚⁠॥ उपो॒पेन्नु म॑घव॒न् भूय॒ इन्नु ते॒ दान॑न्दे॒वस्य॑ पृच्यते⁠॥ परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुर॑व्ँव॒यव्ँविप्र॑ꣳ सहस्य धीमहि⁠॥ धृ॒षद्व॑र्णन्दि॒वेदि॑वे भे॒त्तार॑म्भङ्गु॒राव॑तः⁠॥ अग्ने॑ गृहपते सुगृहप॒तिर॒हन्त्वया॑ गृ॒हप॑तिना भूयासꣳ सुगृहप॒तिर्मया॒ त्वङ्गृ॒हप॑तिना भूयाः श॒तꣳ हिमा॒स्तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मती॒न्तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ऽमुष्मै॒ ज्योति॑ष्मतीम्⁠ [२४] (भू॒या॒स्त॒स्व॒स्तयेऽग्ने॑पुष्यासंधृ॒षद्व॑र्ण॒मेका॒न्नत्रि॒ꣳ॒शच्च॑) ॥६॥
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒ष यो॑ऽसा॒मोप॑प्र॒यन्तो॑ अद्ध्व॒रमित्या॑ह॒ स्तोम॑मे॒वास्मै॑ युन॒क्त्युपेत्या॑ह प्र॒जा वै प॒शव॒ उपे॒मल्ँलो॒कम्प्र॒जामे॒व प॒शूनि॒मल्ँलो॒कमुपै᳚त्य॒स्य प्र॒त्नामनु॒ द्युत॒मित्या॑ह सुव॒र्गो वै लो॒कः प्र॒त्नः सु॑व॒र्गमे॒व लो॒कꣳ स॒मारो॑हत्य॒ग्निर् मू॒र्द्धा दि॒वः क॒कुदित्या॑ह मू॒र्द्धान॑ [२५] मे॒वैन॑ꣳ समा॒नाना᳚ङ्करो॒त्यथो॑ देवलो॒कादे॒व म॑नुष्यलो॒के प्रति॑ तिष्ठत्य॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒रित्या॑ह॒ मुख्य॑मे॒वैन॑ङ्करोत्यु॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वद्ध्या॒ इत्या॒हौजो॒ बल॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ऽयन्ते॒ योनि॑र्‌ऋ॒त्विय॒ इत्या॑ह प॒शवो॒ वै र॒यिः प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिरुप॑ तिष्ठते॒ षड्वा [२६] ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठति ष॒ड्भिरुत्त॑राभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ द्वाद॑श॒ सम्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासाः᳚ सव्ँवथ्स॒रः स॑व्ँवथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति॒ यथा॒ वै पुरु॒षोऽश्वो॒ गौर्जीर्य॑त्ये॒वम॒ग्निराहि॑तो जीर्यति सव्ँवथ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता॑दाग्निपावमा॒नीभि॒रुप॑ तिष्ठते पुनर्न॒वमे॒वैन॑म॒जर॑ङ्करो॒त्यथो॑ पु॒नात्ये॒वोप॑ तिष्ठते॒ योग॑ ए॒वास्यै॒ष उप॑ तिष्ठते॒ [२७] दम॑ ए॒वास्यै॒ष उप॑ तिष्ठते याच्ञैवास्यै॒षोप॑ तिष्ठते॒ यथा॒ पापी॑या॒ञ्छ्रेय॑स आ॒हृत्य॑ नम॒स्यति॑ ता॒दृगे॒व तदा॑यु॒र्दा अ॑ग्ने॒ऽस्यायु॑र्मे दे॒हीत्या॑हा*ऽऽयु॒र्दा ह्ये॑ष व॑र्चो॒दा अ॑ग्नेऽसि॒ वर्चो॑ मे दे॒हीत्या॑ह वर्चो॒दा ह्ये॑ष त॑नू॒पा अ॑ग्नेऽसि त॒नुव॑म्मे पा॒हीत्या॑ह [२८] तनू॒पा ह्ये॑षोऽग्ने॒ यन्मे॑ त॒नुवा॑ ऊ॒नन्तन्म॒ आ पृ॒णेत्या॑ह॒ यन्मे᳚ प्र॒जायै॑ पशू॒नामू॒नन्तन्म॒ आ पू॑र॒येति॒ वावैतदा॑ह॒ चित्रा॑वसो स्व॒स्ति ते॑ पा॒रम॑शी॒येत्या॑ह॒ रात्रि॒र् वै चि॒त्राव॑सु॒रव्यु॑ष्ट्यै॒ वा ए॒तस्यै॑ पु॒रा ब्रा᳚ह्म॒णा अ॑भैषु॒र् व्यु॑ष्टिमे॒वाव॑ रुन्ध॒ इन्धा॑नास्त्वा श॒तꣳ [२९] हिमा॒ इत्या॑ह श॒तायुः॒ पुरु॑षः श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठत्ये॒षा वै सू॒र्मी कर्ण॑कावत्ये॒तया॑ ह स्म॒ वै दे॒वा असु॑राणाꣳ शतत॒र्॒‌हाꣴ स्तृ॑ꣳहन्ति॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑मा॒दधा॑ति॒ वज्र॑मे॒वैतच्छ॑त॒घ्नीय्ँयज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ स्तृत्या॒ अछं॑बट्कार॒ꣳ॒ सन्त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑साऽगथा॒ इत्या॑है॒तत्त्वमसी॒दम॒हं भू॑यास॒मिति॒ वावैतदा॑ह॒ त्वम॑ग्ने॒ सूर्य॑वर्चा अ॒सीत्या॑हा॒ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते⁠ [३०] (मू॒र्द्धान॒ꣳ॒षड्वाए॒ष उप॑ तिष्ठतेपा॒हीत्या॑हश॒तम॒हꣳ षोड॑श च) ॥७॥
सम्प॑श्यामि प्र॒जा अ॒हमित्या॑ह॒ याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शव॒स्ताने॒वाव॑ रु॒न्धेऽंभः॒ स्थांभो॑ वो भख्‍षी॒येत्या॒हांभो॒ ह्ये॑ता महः॑ स्थ॒ महो॑ वो भख्‍षी॒येत्या॑ह॒ महो॒ ह्ये॑ताः सहः॑ स्थ॒ सहो॑ वो भख्‍षी॒येत्या॑ह॒ सहो॒ ह्ये॑ता ऊर्जः॒ स्थोर्ज॑व्ँवो भख्‍षी॒येत्या॒ [३१] होर्जो॒ ह्ये॑ता रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व॒मित्या॑ह प॒शवो॒ वै रे॒वतीः᳚ प॒शूने॒वात्मन् र॑मयत इ॒हैव स्ते॒तो माऽप॑ गा॒तेत्या॑ह ध्रु॒वा ए॒वैना॒ अन॑पगाः कुरुत इष्टक॒चिद्वा अ॒न्यो᳚ऽग्निः प॑शु॒चिद॒न्यः स॑ꣳहि॒तासि॑ विश्वरू॒पीरिति॑ व॒थ्सम॒भि मृ॑श॒त्युपै॒वैन॑न्धत्ते पशु॒चित॑मेनङ्कुरुते॒ प्र [३२] वा ए॒षो᳚ऽस्माल्लो॒काच्च्य॑वते॒ य आ॑हव॒नीय॑मुप॒तिष्ठ॑ते॒ गार्‌ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठते॒ऽस्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्यथो॒ गार्‌ह॑पत्यायै॒व नि ह्नु॑ते गाय॒त्रीभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑ ए॒वात्मन् ध॒त्तेऽथो॒ यदे॒तन्तृ॒चम॒न्वाह॒ सन्त॑त्यै॒ गार्‌ह॑पत्य॒व्ँवा अनु॑ द्वि॒पादो॑ वी॒राः प्र जा॑यन्ते॒ य ए॒वव्ँवि॒द्वान् द्वि॒पदा॑भि॒र् गार्‌ह॑पत्यमुप॒तिष्ठ॑त॒ [३३] आऽस्य॑ वी॒रो जा॑यत ऊ॒र्जा वः॑ पश्याम्यू॒र्जा मा॑ पश्य॒तेत्या॑हा॒ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ तथ्स॑वि॒तुर् वरे᳚ण्य॒मित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै सो॒मान॒ꣴ॒ स्वर॑ण॒मित्या॑ह सोमपी॒थमे॒वाव॑ रुन्धे कृणु॒हि ब्र॑ह्मणस्पत॒ इत्या॑ह ब्रह्मवर्च॒समे॒वाव॑ रुन्धे क॒दा च॒न स्त॒रीर॒सीत्या॑ह॒ न स्त॒रीꣳ रात्रि॑व्ँवसति॒ [३४] य ए॒वव्ँवि॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते॒ परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुर॑व्ँव॒यमित्या॑ह परि॒धिमे॒वैतम्परि॑ दधा॒त्यस्क॑न्दा॒याग्ने॑ गृहपत॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतच्छ॒तꣳ हिमा॒ इत्या॑ह श॒तन्त्वा॑ हेम॒न्तानि॑न्धिषी॒येति॒ वावैतदा॑ह पु॒त्रस्य॒ नाम॑ गृह्णात्यन्ना॒दमे॒वैन॑ङ्करोति॒ तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मती॒मिति॑ ब्रूया॒द्यस्य॑ पु॒त्रोऽजा॑तः॒ स्यात् ते॑ज॒स्व्ये॑वास्य॑ ब्रह्मवर्च॒सी पु॒त्रो जा॑यते॒ तामा॒शिष॒मा शा॑से॒ऽमुष्मै॒ ज्योति॑ष्मती॒ मिति॑ ब्रूया॒द्यस्य॑ पु॒त्रो जा॒तः स्यात् तेज॑ ए॒वास्मि॑न् ब्रह्मवर्च॒सन्द॑धाति⁠ [३५] (ऊर्ज॑व्ँवो भख्‍षी॒येति॒ प्र गार्‌ह॑पत्यमुप॒तिष्ठ॑ते वसति॒ज्योति॑ष्मती॒ मेका॒न्नत्रि॒ꣳ॒शच्च॑) ॥८॥
अ॒ग्नि॒हो॒त्रञ्जु॑होति॒ यदे॒व किञ्च॒ यज॑मानस्य॒ स्वन्तस्यै॒व तद्रेतः॑ सिञ्चति प्र॒जन॑ने प्र॒जन॑न॒ꣳ॒ हि वा अ॒ग्निरथौष॑धी॒रन्त॑गता दहति॒ तास्ततो॒ भूय॑सीः॒ प्र जा॑यन्ते॒ यथ्सा॒यञ्जु॒होति॒ रेत॑ ए॒व तथ्सि॑ञ्चति॒ प्रैव प्रा॑त॒स्तने॑न जनयति॒ तद्रेतः॑ सि॒क्तन्न त्वष्ट्राऽवि॑कृत॒म्प्रजा॑यते याव॒च्छो वै रेत॑सः सि॒क्तस्य॒ [३६] त्वष्टा॑ रू॒पाणि॑ विक॒रोति॑ ताव॒च्छो वै तत्प्र जा॑यत ए॒ष वै दैव्य॒स्त्वष्टा॒ यो यज॑ते ब॒ह्वीभि॒रुप॑ तिष्ठते॒ रेत॑स ए॒व सि॒क्तस्य॑ बहु॒शो रू॒पाणि॒ वि क॑रोति॒ स प्रैव जा॑यते॒ श्वःश्वो॒ भूया᳚न् भवति॒ य ए॒वं वि॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॒तेऽह॑र्दे॒वाना॒मासी॒द् रात्रि॒रसु॑राणा॒न्तेऽसु॑रा॒ यद्दे॒वाना᳚व्ँवि॒त्तव्ँवेद्य॒मासी॒त्तेन॑ स॒ह [३७] रात्रि॒म्प्राऽ*वि॑श॒न्ते दे॒वा ही॒ना अ॑मन्यन्त॒ ते॑ऽपश्यन्नाग्ने॒यी रात्रि॑राग्ने॒याः प॒शव॑ इ॒ममे॒वाग्निꣴ स्त॑वाम॒ स नः॑ स्तु॒तः प॒शून् पुन॑र्दास्य॒तीति॒ ते᳚ऽग्निम॑स्तुव॒न्थ् स ए᳚भ्यः स्तु॒तो रात्रि॑या॒ अद्ध्यह॑र॒भि प॒शून्निरा᳚र्ज॒त्ते दे॒वाः प॒शून् वि॒त्त्वा कामा॑ꣳ अकुर्वत॒ य ए॒वव्ँवि॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते पशु॒मान् भ॑व [३८] त्यादि॒त्यो वा अ॒स्माल्लो॒काद॒मुल्ँलो॒कमै॒थ्सो॑ऽमुल्ँलो॒कङ्ग॒त्वा पुन॑रि॒मल्ँलो॒कम॒भ्य॑द्ध्याय॒थ् स इ॒मल्ँलो॒कमा॒गत्य॑ मृ॒त्योर॑बिभेन्मृ॒त्युस॑य्ँयुत इव॒ ह्य॑यल्ँलो॒कः सो॑ऽमन्यते॒ममे॒वाग्निꣴ स्त॑वानि॒ स मा᳚ स्तु॒तः सु॑व॒र्गल्ँलो॒कङ्ग॑मयिष्य॒तीति॒ सो᳚ऽग्निम॑स्तौ॒थ् स ए॑नꣴ स्तु॒तः सु॑व॒र्गल्ँलो॒कम॑गमय॒द्य [३९] ए॒वव्ँवि॒द्वान॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते सुव॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति॒ सर्व॒मायु॑रेत्य॒भि वा ए॒षो᳚ऽग्नी आ रो॑हति॒ य ए॑नावुप॒तिष्ठ॑ते॒ यथा॒ खलु॒ वै श्रेया॑न॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते॒ तथा॑ करोति॒ नक्त॒मुप॑ तिष्ठते॒ न प्रा॒तः सꣳ हि नक्त॑व्ँव्र॒तानि॑ सृ॒ज्यन्ते॑ स॒ह श्रेया॑ꣴश्च॒ पापी॑याꣴश्चासाते॒ ज्योति॒र्वा अ॒ग्निस्तमो॒ रात्रि॒र्य [४०] न्नक्त॑मुप॒तिष्ठ॑ते॒ ज्योति॑षै॒व तम॑स्तरत्युप॒स्थेयो॒ऽग्नी(३)र् नोप॒स्थेया(३) इत्या॑हुर् मनु॒ष्या॑येन्न्वै योऽह॑रहरा॒हृत्याऽथै॑न॒य्ँयाच॑ति॒ स इन्न्वै तमुपा᳚र्च्छ॒त्यथ॒ को दे॒वानह॑रहर्याचिष्य॒तीति॒ तस्मा॒न्नोप॒स्थेयोऽथो॒ खल्वा॑हुरा॒शिषे॒ वै कय्ँयज॑मानो यजत॒ इत्ये॒षा खलु॒ वा [४१] आहि॑ताग्नेरा॒शीर् यद॒ग्निमु॑प॒तिष्ठ॑ते॒ तस्मा॑दुप॒स्थेयः॑ प्र॒जाप॑तिः प॒शून॑सृजत॒ ते सृ॒ष्टा अ॑होरा॒त्रे प्राऽ*वि॑श॒न् ताञ्छन्दो॑भि॒रन्व॑विन्द॒द्यच्छन्दो॑भिरुप॒तिष्ठ॑ते॒ स्वमे॒व तदन्वि॑च्छति॒ न तत्र॑ जा॒म्य॑स्तीत्या॑हु॒र्योऽह॑रहरुप॒ तिष्ठ॑त॒ इति॒ यो वा अ॒ग्निम्प्र॒त्यङ्ङु॑प॒ तिष्ठ॑ते॒ प्रत्ये॑नमोषति॒ यः परा॒ङ्॒‌विष्व॑ङ् प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ रेति॒ कवा॑तिर्यङ्ङि॒वोप॑ तिष्ठेत॒ नैन॑म्प्र॒त्योष॑ति॒ न विष्व॑ङ् प्र॒जया॑ प॒शुभि॑रेति⁠ [४२] (सि॒क्तस्य॑स॒हभ॑वति॒योयत्खलु॒ वैप॒शुभि॒स्त्रयो॑दश च) ॥९॥
मम॒ नाम॑ प्रथ॒मञ्जा॑तवेदः पि॒ता मा॒ता च॑ दधतु॒र्यदग्रे᳚⁠। तत्त्वम्बि॑भृहि॒ पुन॒रा मदैतो॒स्तवा॒हन्नाम॑ बिभराण्यग्ने⁠॥ मम॒ नाम॒ तव॑ च जातवेदो॒ वास॑सी इव वि॒वसा॑नौ॒ ये चरा॑वः⁠। आयु॑षे॒ त्वञ्जी॒वसे॑ व॒यय्ँय॑थाय॒थव्ँवि परि॑ दधावहै॒ पुन॒स्ते⁠॥ नमो॒ऽग्नयेऽप्र॑तिविद्धाय॒ नमोऽना॑धृष्टाय॒ नमः॑ स॒म्राजे᳚⁠। अषा॑ढो [४३] अ॒ग्निर्बृ॒हद्व॑या विश्व॒जिथ् सह॑न्त्यः॒ श्रेष्ठो॑ गन्ध॒र्वः⁠। त्वत्पि॑तारो अग्ने दे॒वास्त्वामा॑हुतय॒स्त्वद्वि॑वाचनाः⁠। सम्मामायु॑षा॒ सङ्गौ॑प॒त्येन॒ सुहि॑ते मा धाः⁠॥ अ॒यम॒ग्निः श्रेष्ठ॑तमो॒ऽयम्भग॑वत्तमो॒ऽयꣳ स॑हस्र॒सात॑मः⁠। अ॒स्मा अ॑स्तु सु॒वीर्य᳚म्⁠॥ मनो॒ ज्योति॑र् जुषता॒माज्य॒व्ँविच्छि॑न्नय्ँय॒ज्ञꣳ समि॒मन्द॑धातु⁠। या इ॒ष्टा उ॒षसो॑ नि॒म्रुच॑श्च॒ ताः सन्द॑धामि ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑⁠॥ पय॑स्वती॒रोष॑धयः॒ [४४] पय॑स्वद्वी॒रुधा॒म्पयः॑⁠। अ॒पाम्पय॑सो॒ यत्पय॒स्तेन॒ मामि॑न्द्र॒ सꣳ सृ॑ज⁠॥ अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒तञ्च॑रिष्यामि॒ तच्छ॑केय॒न्तन्मे॑ राद्ध्यताम्⁠॥ अ॒ग्निꣳ होता॑रमि॒ह तꣳ हु॑वे दे॒वान्‌य॒ज्ञिया॑नि॒ह यान्‌हवा॑महे⁠॥ आ य॑न्तु दे॒वाः सु॑मन॒स्यमा॑ना वि॒यन्तु॑ दे॒वा ह॒विषो॑ मे अ॒स्य⁠॥ कस्त्वा॑ युनक्ति॒ स त्वा॑ युनक्तु॒ यानि॑ घ॒र्मे क॒पाला᳚न्युपचि॒न्वन्ति॑ [४५] वे॒धसः॑⁠। पू॒ष्णस्तान्यपि॑ व्र॒त इ॑न्द्रवा॒यू वि मु॑ञ्चताम्⁠॥ अभि॑न्नो घ॒र्मो जी॒रदा॑नु॒र्यत॒ आत्त॒स्तद॑ग॒न् पुनः॑⁠। इ॒द्ध्मो वेदिः॑ परि॒धय॑श्च॒ सर्वे॑ य॒ज्ञस्याऽऽयु॒रनु॒ सञ्च॑रन्ति⁠॥ त्रय॑स्त्रिꣳश॒त् तन्त॑वो॒ ये वि॑तत्नि॒रे य इ॒मय्ँय॒ज्ञꣴ स्व॒धया॒ दद॑न्ते॒ तेषा᳚ञ्छि॒न्नम्प्रत्ये॒तद्द॑धामि॒ स्वाहा॑ घ॒र्मो दे॒वाꣳ अप्ये॑तु⁠ [४६] (अषा॑ढ॒ओष॑धयौपचि॒न्वन्ति॒पञ्च॑चत्वारिꣳशच्च) ॥१०॥
वै॒श्वा॒न॒रो न॑ ऊ॒त्याऽऽप्र या॑तु परा॒वतः॑⁠। अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा⁠॥ ऋ॒तावा॑नव्ँवैश्वान॒रमृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पति᳚म्⁠। अज॑स्रङ्घ॒र्ममी॑महे⁠॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ द॒ꣳ॒सना᳚भ्यो बृ॒हदरि॑णा॒देकः॑ स्वप॒स्य॑या क॒विः⁠। उ॒भा पि॒तरा॑ म॒हय॑न्नजायता॒ग्निर् द्यावा॑पृथि॒वी भूरि॑रेतसा⁠॥ पृ॒ष्टो दि॒वि पृ॒ष्टो अ॒ग्निः पृ॑थि॒व्याम्पृ॒ष्टो विश्वा॒ ओष॑धी॒रा वि॑वेश⁠। वै॒श्वा॒न॒रः सह॑सा पृ॒ष्टो अ॒ग्निः सनो॒ दिवा॒ स [४७] रि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म्⁠॥ जा॒तो यद॑ग्ने॒ भुव॑ना॒ व्यख्यः॑ प॒शुन्न गो॒पा इर्यः॒ परि॑ज्मा⁠। वैश्वा॑नर॒ ब्रह्म॑णे विन्द गा॒तुय्ँयू॒यम्पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः⁠॥ त्वम॑ग्ने शो॒चिषा॒ शोशु॑चान॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ जाय॑मानः⁠। त्वन्दे॒वाꣳ अ॒भिश॑स्तेरमुञ्चो॒ वैश्वा॑नर जातवेदो महि॒त्वा⁠॥ अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑थ्सु धार॒याना॑मि ख्‍ष॒त्रम॒जर॑ꣳ सु॒वीर्य᳚म्⁠। व॒यञ्ज॑येम श॒तिन॑ꣳ सह॒स्रिण॒व्ँवैश्वा॑नर॒ [४८] वाज॑मग्ने॒ तवो॒तिभिः॑⁠॥ वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म॒ राजा॒ हिक॒म्भुव॑नानामभि॒श्रीः⁠। इ॒तो जा॒तो विश्व॑मि॒दव्ँवि च॑ष्टे वैश्वान॒रो य॑तते॒ सूर्ये॑ण⁠॥ अव॑ ते॒ हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑⁠। ख्‍षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेना॑ꣳसि शिश्रथः कृ॒तानि॑⁠॥ उदु॑त्त॒मव्ँव॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ऽध॒मव्ँविम॑द्ध्य॒मꣴ श्र॑थाय⁠। अथा॑ व॒यमा॑दित्य [४९] व्र॒ते तवाऽना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम⁠॥ द॒धि॒क्राव्‌ण्णो॑ अकारिषञ्जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिनः॑⁠॥ सु॒र॒भिनो॒ मुखा॑ कर॒त् प्रण॒ आयू॑ꣳषि तारिषत्⁠॥ आ द॑धि॒क्राः शव॑सा॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टीः सूर्य॑ इव॒ ज्योति॑षा॒ऽपस्त॑तान⁠। स॒ह॒स्र॒साः श॑त॒सा वा॒ज्यर्वा॑ पृ॒णक्तु॒ मद्ध्वा॒ समि॒मा वचा॑ꣳसि⁠। अ॒ग्निर् मू॒र्द्धा>१, भुवः॑>२⁠। मरु॑तो॒ यद्ध॑वो दि॒वः सु॑म्ना॒यन्तो॒ हवा॑महे⁠। आ तू न॒ [५०] उप॑ गन्तन⁠॥ या वः॒ शर्म॑ शशमा॒नाय॒ सन्ति॑ त्रि॒धातू॑नि दा॒शुषे॑ यच्छ॒ताधि॑⁠। अ॒स्मभ्य॒न्तानि॑ मरुतो॒ वि य॑न्त र॒यिन्नो॑ धत्त वृषणः सु॒वीर᳚म्⁠॥ अदि॑तिर् न उरुष्य॒त्वदि॑तिः॒ शर्म॑ यच्छतु⁠। अदि॑तिः पा॒त्वꣳह॑सः⁠॥ म॒हीमू॒षु मा॒तर॑ꣳ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम⁠। तु॒वि॒ख्‍ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीꣳ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिꣳ सु॒प्रणी॑तिम्⁠॥ सु॒त्रामा॑णम्पृथि॒वीन्द्याम॑ने॒हस॑ꣳ सु॒शर्मा॑ण॒ मदि॑तिꣳ सु॒प्रणी॑तिम्⁠। दैवी॒न्नाव॑ꣴ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये᳚⁠॥ इ॒माꣳ सु नाव॒माऽरु॑हꣳ श॒तारि॑त्राꣳ श॒तस्फ्या᳚म्⁠। अच्छि॑द्राम्पारयि॒ष्णुम्⁠ [५१] (दिवा॒ सस॑ह॒स्रिण॒व्ँवैश्वा॑नरादित्य॒ तू नो॑ ऽने॒हस॑ꣳ सु॒शर्मा॑ण॒मेका॒न्नवि॑ꣳश॒तिश्च॑) ॥११॥
(दे॒वा॒सु॒राःपरा॒भूमि॒र्भूमि॑रुपप्र॒यन्तः॒सम्प॑श्या॒म्यय॑ज्ञः॒ सम्प॑श्या म्यग्निहो॒त्रं मम॒ नाम॑वैश्वान॒रेका॑दश)
(दे॒वा॒सु॒राःक्रु॒द्धःसम्प॑श्यामि॒सम्प॑श्यामि॒नक्त॒मुप॑गन्त॒नैक॑पञ्चा॒शत्)
(दे॒वा॒सु॒राःपा॑रयि॒ष्णुं)
अनुवाकाः पञ्चशती
११ ५१