कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणम्
तृतीयाष्टके सप्तमः प्रपाठकः

अष्टक ३ प्रपाठक ७

ओं नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः

श्री गुरुभ्यो नमः, ह॒रिः॒ ओं

३. कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टकं

ॐ
दर्शपूर्णमासेष्टिविषयाणि कानि चित्प्रायश्चित्तानि
सर्वा॒न्॒‌वा ए॒षो᳚ऽग्नौ कामा॒न् प्रवे॑शयति⁠। यो᳚ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑⁠। स यदनि॑ष्ट्वा प्रया॒यात्⁠। अका॑मप्रीता एनं॒ कामा॒ नानु॒ प्रया॑युः⁠। अ॒ते॒जा अ॑वी॒र्यः॑ स्यात्⁠। स जु॑हुयात्⁠। तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम⁠। विश्वाः᳚ सुख्‍षि॒तयः॒ पृथ॑क्⁠। अग्ने॒ कामा॑य येमिर॒ इति॑⁠। कामा॑ने॒वास्मि॑न् दधाति⁠ ॥ [१] (१०) काम॑प्रीता एनं॒ कामा॒ अनु॒प्रया᳚न्ति⁠। ते॒ज॒स्वी वी॒र्या॑वान् भवति⁠॥ सन्त॑ति॒र्वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑⁠। यो᳚ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑⁠। स यदु॒द्वाय॑ति⁠। विच्छि॑त्तिरे॒वास्य॒ सा⁠॥ तं प्राञ्च॑मु॒द्धृत्य॑⁠। मन॒सोप॑तिष्ठेत⁠। मनो॒ वै प्र॒जाप॑तिः⁠। प्रा॒जा॒प॒त्यो य॒ज्ञः⁠ ॥ [२] (१०) मन॑सै॒व य॒ज्ञꣳ सन्त॑नोति⁠। भूरित्या॑ह⁠। भू॒तो वै प्र॒जाप॑तिः⁠। भूति॑मे॒वोपै॑ति⁠॥ वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णद्‌र्ध्यते⁠। यस्याहि॑ताग्नेर॒ग्निर॑प॒ख्‍षाय॑ति⁠। याव॒च्छम्य॑या प्र॒विद्ध्ये᳚त्⁠। यदि॒ ताव॑दप॒ख्‍षाये᳚त्⁠। तꣳ संभ॑रेत्⁠। इ॒दं त एकं॑ प॒र उ॑त॒ एक᳚म्⁠ ॥ [३] (१०) तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ सव्ँवि॑शस्व⁠। स॒व्ँवेश॑नस्त॒नुवै॒ चारु॑रेधि⁠। प्रि॒ये दे॒वानां᳚ पर॒मे ज॒नित्र॒ इति॑⁠। ब्रह्म॑णै॒वैन॒ꣳ॒ संभ॑रति⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠। यदि॑ परस्त॒राम॑प॒ख्‍षाये᳚त्⁠। अ॒नु॒ प्र॒यायाव॑स्येत्⁠। सो ए॒व ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ ओष॑धी॒र्वा ए॒तस्य॑ प॒शून् पयः॒ प्रवि॑शति⁠। यस्य॑ ह॒विषे॑ व॒थ्सा अ॒पाकृ॑ता॒ धय॑न्ति⁠ ॥ [४] (१०) तान्‌यद्दु॒ह्यात्⁠। या॒तया᳚म्ना ह॒विषा॑ यजेत⁠। यन्न दु॒ह्यात्⁠। य॒ज्ञ॒प॒रुर॒न्तरि॑यात्⁠। वा॒य॒व्या᳚य्ँयवा॒गूं निर्व॑पेत्⁠। वा॒युर्वै पय॑सः प्रदापयि॒ता⁠। स ए॒वास्मै॒ पयः॒ प्रदा॑पयति⁠। पयो॒ वा ओष॑धयः⁠। पयः॒ पयः॑⁠। पय॑सै॒वास्मै॒ पयोऽव॑रुन्धे⁠ ॥ [५] (१०) अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ अ॒न्य॒त॒रान्‌वा ए॒ष दे॒वान् भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑द्‌र्धयति⁠। ये यज॑मानस्य सा॒यं गृ॒हमा॒गच्छ॑न्ति⁠। यस्य॑ सायं दु॒ग्धꣳ ह॒विरार्ति॑मा॒र्च्छति॑⁠। इन्द्रा॑य व्री॒हीन्नि॒रुप्योप॑वसेत्⁠। पयो॒ वा ओष॑धयः⁠। पय॑ ए॒वारभ्य॑ गृही॒त्वोप॑वसति⁠। यत्प्रा॒तः स्यात्⁠। तच्छृ॒तं कु॑र्यात्⁠ ॥ [६] (१०) अथेत॑र ऐ॒न्द्रः पु॑रो॒डाशः॑ स्यात्⁠। इ॒न्द्रि॒ये ए॒वास्मै॑ स॒मीची॑ दधाति⁠। पयो॒ वा ओष॑धयः⁠। पयः॒ पयः॑⁠। पय॑सै॒वास्मै॒ पयोऽव॑रुन्धे⁠। अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ उ॒भया॒न्॒‌वा ए॒ष दे॒वान् भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑द्‌र्धयति⁠। ये यज॑मानस्य सा॒यं च॑ प्रा॒तश्च॑ गृ॒हमा॒गच्छ॑न्ति⁠। यस्यो॒भय॑ꣳ ह॒विरार्त्ति॑मा॒र्च्छति॑⁠ ॥ [७] (१०) ऐ॒न्द्रं पञ्च॑शरावमोद॒नं निर्व॑पेत्⁠। अ॒ग्निं दे॒वता॑नां प्रथ॒मय्ँय॑जेत्⁠। अ॒ग्निमु॑खा ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति⁠। अ॒ग्निव्ँवा अन्व॒न्या दे॒वताः᳚⁠। इन्द्र॒मन्व॒न्याः⁠। ता ए॒वोभयीः᳚ प्रीणाति⁠। पयो॒ वा ओष॑धयः⁠। पयः॒ पयः॑⁠। पय॑सै॒वास्मै॒ पयोऽव॑रुन्धे⁠। अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात्⁠ ॥ [८] (१०) सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ अ॒द्‌र्धो वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ मीयते⁠। यस्य॒ व्रत्येऽह॒न् पत्न्य॑नालम्भु॒का भव॑ति⁠। ताम॑प॒रुद्ध्य॑ यजेत⁠। सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते⁠। तामि॒ष्ट्वोप॑ह्वयेत⁠। अमू॒हम॑स्मि⁠। सा त्वम्⁠। द्यौर॒हम्⁠। पृ॒थि॒वी त्वं⁠। सामा॒हम्⁠। ऋक्त्वम्⁠। तावेहि॒ संभ॑वाव⁠। स॒ह रेतो॑ दधावहै⁠। पु॒ꣳ॒से पु॒त्राय॒ वेत्त॑वै⁠। रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॒येति॑⁠। अ॒द्‌र्ध ए॒वैना॒मुप॑ह्वयते⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠ ॥ [९] (१८) (सर्वा॒न्॒‌वि वै यदि॑ परस्त॒रामोष॑धीरन् यत॒रानु॒भया॑न॒र्धो वै) ॥१॥
अग्निहोत्रसाम्नाय्यसाधारणानि प्रायश्चित्तानि
भूति॑मे॒वोपै॑ति⁠। तत् कृ॒त्वा⁠। अ॒न्यां दु॒ग्ध्वा पुन॑र्‌होत॒व्य᳚म्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ यत्की॒टाव॑पन्नेन जुहु॒यात्⁠। अप्र॑जा अप॒शुर्यज॑मानः स्यात्⁠। यदना॑यतने नि॒नये᳚त्⁠। अ॒ना॒य॒त॒नः स्या᳚त्⁠। म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ द्यावापृथि॒व्य॑य॒र्चाऽन्तः॑ परि॒धि निन॑येत्⁠। द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒वैन॒त्प्रति॑ष्ठापयति⁠ ॥ [१०] (१०) तत्कृ॒त्वा⁠। अ॒न्यां दु॒ग्ध्वा पुन॑र्‌होत॒व्य᳚म्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ यदव॑वृष्टेन जुहु॒यात्⁠। अप॑रूपमस्या॒त्मञ्जा॑येत⁠। कि॒लासो॑ वा॒ स्याद॑र्‌श॒सो वा᳚⁠। यत् प्रत्ये॒यात्⁠। य॒ज्ञव्ँविच्छि॑न्द्यात्⁠। स जु॑हुयात्⁠। मि॒त्रो जना᳚न् कल्पयति प्रजा॒नन्न्⁠ ॥ [११] (१०) मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम्⁠। मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒ऽभिच॑ष्टे⁠। स॒त्याय॑ ह॒व्यं घृ॒तव॑ज्जुहो॒तेति॑⁠। मि॒त्रेणै॒वैन॑त् कल्पयति⁠। तत्कृ॒त्वा⁠। अ॒न्यां दु॒ग्ध्वा पुन॑र्‌होत॒व्य᳚म्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ यत् पूर्व॑स्या॒माहु॑त्याꣳ हु॒ताया॒मुत्त॒राऽऽहु॑तिः॒ स्कन्दे᳚त्⁠। द्वि॒पाद्भिः॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानो॒ व्यृ॑द्ध्येत⁠। यदुत्त॑रया॒ऽभिजु॑हु॒यात्⁠ ॥ [१२] (१०) चतु॑ष्पाद्भिः प॒शुभि॒र्यज॑मानो॒ व्यृ॑द्ध्येत⁠। यत्र॒ वेत्थ॑ वनस्पते दे॒वानां॒ गुह्या॒ नामा॑नि⁠। तत्र॑ ह॒व्यानि॑ गाम॒येति॑ वानस्प॒त्यय॒र्चा स॒मिध॑मा॒धाय॑⁠। तू॒ष्णीमे॒व पुन॑र्जुहुयात्⁠। वन॒स्पति॑नै॒व य॒ज्ञस्यार्तां॒ चाना᳚र्तां॒ चाहु॑ती॒ विदा॑धार⁠। तत्कृ॒त्वा⁠। अ॒न्यां दु॒ग्ध्वा पुन॑र्‌होत॒व्य᳚म्⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠॥ यत्पु॒रा प्र॑या॒जेभ्यः॒ प्राङङ्गा॑रः॒ स्कन्दे᳚त्⁠। अ॒द्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाक॑ꣴ स्यात्⁠ ॥ [१३] (१०) यद् द॑ख्‍षि॒णा⁠। ब्र॒ह्मणे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाक॑ꣴ स्यात्⁠। यत् प्र॒त्यक्⁠। होत्रे॑ च॒ पत्नि॑यै च॒ यज॑मानाय॒ चाक॑ꣴ स्यात्⁠। यदुद॑ङ्⁠। अ॒ग्नीधे॑ च प॒शुभ्य॑श्च॒ यज॑मानाय॒ चाक॑ꣴ स्यात्⁠। यद॑भिजुहु॒यात्⁠। रु॒द्रो᳚ऽस्य प॒शून् घातु॑कः स्यात्⁠। यन्नाभि॑ जुहु॒यात्⁠। अशा᳚न्तः॒ प्रह्रि॑येत⁠ ॥ [१४] (१०) स्रु॒वस्य॒ बुद्ध्ने॑नाभि॒ निद॑द्ध्यात्⁠। मा त॑मो॒ मा य॒ज्ञस्त॑म॒न्मा यज॑मानस्तमत्⁠। नम॑स्ते अस्त्वाय॒ते⁠। नमो॑ रुद्र पराय॒ते⁠। नमो॒ यत्र॑ नि॒षीद॑सि⁠। अ॒मुं मा हि॑ꣳसीर॒मुं मा हि॑ꣳसी॒रिति॒ येन॒ स्कन्दे᳚त्⁠॥ तं प्रह॑रेत्⁠। स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो जा॒तवे॑दाः⁠। स्तोम॑पृष्ठो घृ॒तवा᳚न्थ्सु॒प्रती॑कः⁠। मा नो॑ हासीन्मेत्थि॒तो (हासीर्‌मेत्थि॒तो) नेत्त्वा॒ जहा॑म⁠। गो॒पो॒षं नो॑ वीरपो॒षं च॑ य॒च्छेति॑⁠। ब्रह्म॑णै॒वैनं॒ प्रह॑रति⁠। सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः⁠ ॥ [१५] (१३) (यद्विःष॑ण्णेन प्राजाप॒त्यया॒ यत् की॒टा म॑द्ध्य॒मेन॒ यदव॑वृष्टेन॒ यत् पूर्व॑स्या॒य्ँयत् पु॒रा प्र॑या॒जेभ्य॒ प्रङ्ङ्गा॑रो॒ यद् द॑ख्‍षि॒णा यत् प्र॒त्यग्यदुद॑ङ्ङ्) ॥२॥
मुख्याग्न्यसंभवेऽनुकल्पाः होमाधाराः
वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णद्‌र्ध्यते⁠। यस्याहि॑ताग्नेर॒ग्निर्म॒थ्यमा॑नो॒ न जाय॑ते⁠। यत्रा॒न्यं पश्ये᳚त्⁠। तत॑ आ॒हृत्य॑ होत॒व्य᳚म्⁠। अ॒ग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रꣳ हु॒तं भ॑वति⁠॥ यद्य॒न्यं न वि॒न्देत्⁠। अ॒जाया॑ꣳ होत॒व्य᳚म्⁠। आ॒ग्ने॒यी वा ए॒षा⁠। यद॒जा⁠। अ॒ग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रꣳ हु॒तं भ॑वति⁠ ॥ [१६] (१०) अ॒जस्य॒ तु नाश्ञी॑यात्⁠। यद॒जस्या᳚श्ञी॒यात्⁠। यामे॒वाग्नावाहु॑तिं जुहु॒यात्⁠। ताम॑द्यात्⁠। तस्मा॑द॒जस्य॒ नाश्य᳚म्⁠॥ यद्य॒जां न वि॒न्देत्⁠। ब्रा॒ह्म॒णस्य॒ दख्‍षि॑णे॒ हस्ते॑ होत॒व्य᳚म्⁠। ए॒ष वा अ॒ग्नि र्वै᳚श्वान॒रः⁠। यद्ब्रा᳚ह्म॒णः⁠। अ॒ग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रꣳ हु॒तं भ॑वति⁠ ॥ [१७] (१०) ब्रा॒ह्म॒णं तु व॑स॒त्यै॑ नाप॑रुन्ध्यात्⁠। यद्ब्रा᳚ह्म॒णव्ँव॑स॒त्या अ॑परु॒न्ध्यात्⁠। यस्मि॑न्ने॒वाग्नावाहु॑तिं जुहु॒यात्⁠। तं भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑द्‌र्धयेत्⁠। तस्मा᳚द् ब्राह्म॒णो व॑स॒त्यै॑ नाप॒रुद्ध्यः॑⁠॥ यदि॑ ब्राह्म॒णं न वि॒न्देत्⁠। द॒र्भ॒स्त॒बें हो॑त॒व्य᳚म्⁠। अ॒ग्नि॒वान्‌वै द॑र्भस्त॒बंः⁠। अ॒ग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रꣳ हु॒तं भ॑वति⁠। द॒र्भाꣴस्तु नाद्ध्या॑सीत⁠ ॥ [१८] (१०) यद्द॒र्भान॒द्ध्यासी॑त⁠। यामे॒वाग्नावाहु॑तिं जुहु॒यात्⁠। तामद्ध्या॑सीत⁠। तस्मा᳚द् द॒र्भा नाद्ध्या॑सित॒व्याः᳚⁠॥ यदि॑ द॒र्भान्न वि॒न्देत्⁠। अ॒फ्सु हो॑त॒व्य᳚म्⁠। आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚⁠। दे॒वता᳚स्वे॒ वास्या᳚ग्निहो॒त्रꣳ हु॒तं भ॑वति⁠। आप॒स्तु न परि॑चख्‍षीत⁠। यदापः॑ परि॒चख्‍षी॑त⁠ ॥ [१९] (१०) या मे॒वाफ्स्वाहु॑तिं जुहु॒यात्⁠। तां परि॑चख्‍षीत⁠। तस्मा॒दापो॒ न प॑रि॒चख्‍ष्याः᳚⁠॥ मेद्ध्या॑ च॒ वा ए॒तस्या॑मे॒द्ध्या च॑ त॒नुवौ॒ सꣳसृ॑ज्येते⁠। यस्याहि॑ताग्नेर॒न्यैर॒ग्निभि॑र॒ग्नयः॑ सꣳसृ॒ज्यन्ते᳚⁠। अ॒ग्नये॒ विवि॑चये पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पालं॒ निर्व॑पेत्⁠। मेद्ध्यां᳚ चै॒वास्या॑मे॒द्ध्यां च॑ त॒नुवौ॒ व्याव॑र्तयति⁠॥ अ॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पालं॒ निर्व॑पेत्⁠। अ॒ग्निमे॒व व्र॒तप॑ति॒ꣴ॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑धावति⁠। स ए॒वैन॑व्ँव्र॒तमाल॑भंयति⁠ ॥ [२०] (१०) गर्भ॒ꣴ॒ स्रव॑न्तमग॒दम॑कः⁠। अ॒ग्निरिन्द्र॒स्त्वष्टा॒ बृह॒स्पतिः॑⁠। पृ॒थि॒व्यामव॑चुश्चोतै॒तत्⁠। नाभिप्राप्नो॑ति॒ निर्‌ऋ॑तिं परा॒चैः⁠॥ रेतो॒ वा ए॒तद्वाजि॑न॒माहि॑ताग्नेः⁠। यद॑ग्निहो॒त्रम्⁠। तद्यथ्स्रवे᳚त्⁠। रेतो᳚ऽस्य॒ वाजि॑नꣴ स्रवेत्⁠। गर्भ॒ꣴ॒ स्रव॑न्तमग॒दम॑क॒रित्या॑ह⁠। रेत॑ ए॒वास्मि॒न् वाजि॑नं दधाति⁠ ॥ [२१] (१०) अ॒ग्निरित्या॑ह⁠। अ॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः⁠। रेत॑ ए॒व तद्द॑धाति⁠। इन्द्र॒ इत्या॑ह⁠। इ॒न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑न्दधाति⁠। त्वष्टेत्या॑ह⁠। त्वष्टा॒ वै प॑शू॒नां मि॑थु॒नाना॑ꣳ रूप॒कृत्⁠। रू॒पम॒व प॒शुषु॑ दधाति⁠। बृह॒स्पति॒रित्या॑ह⁠। ब्रह्म॒ वै दे॒वानां॒ बृह॒स्पतिः॑⁠। ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति⁠॥ पृ॒थि॒व्यामव॑चुश्चोतै॒तदित्या॑ह⁠। अ॒स्यामे॒वैन॒त् प्रति॑ष्ठापयति⁠॥ नाभि प्राप्नो॑ति॒ निर्‌ऋ॑तिं परा॒चैरित्या॑ह⁠। रख्‍ष॑सा॒मप॑हत्यै⁠ ॥ [२२] (१५) (वि वै यद् य॒न्यम॒जायां᳚ ब्राह्म॒णस्य॑ दर्भस्त॒म्बे᳚ऽफ्सु हो॑त॒व्य᳚म्) ॥३॥
ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
याः पु॒रस्ता᳚त् प्र॒स्रव॑न्ति⁠। उ॒परि॑ष्टाथ् स॒र्वत॑श्च॒ याः⁠। ताभी॑ र॒श्मिप॑वित्राभिः⁠। श्र॒द्धाय्ँय॒ज्ञमार॑भे⁠॥ देवा॑ गातुविदः⁠। गा॒तुय्ँय॒ज्ञाय॑ विन्दत⁠। मन॑स॒स्पति॑ना दे॒वेन॑⁠। वाता᳚द्य॒ज्ञः प्रयु॑ज्यताम्⁠॥ तृ॒तीय॑स्यै दि॒वः⁠। गा॒य॒त्रि॒या सोम॒ आभृ॑तः⁠ ॥ [२३] (१०) सो॒म॒पी॒थाय॒ संन॑यितुम्⁠। वक॑ल॒मन्त॑र॒माद॑दे⁠॥ आपो॑ देवीः शु॒द्धाः स्थ॑⁠। इ॒मा पात्रा॑णि शुन्धत⁠। उ॒पा॒त॒ङ्क्या॑य दे॒वाना᳚म्⁠। प॒र्ण॒व॒ल्कमु॒त शु॑न्धत⁠॥ पयो॑ गृ॒हेषु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑⁠। पयो॑ व॒थ्सेषु॒ पय॒ इन्द्रा॑य ह॒विषे᳚ ध्रियस्व⁠। गा॒य॒त्री प॑र्णव॒ल्केन॑⁠। पयः सोमं॑ करोत्वि॒मम्⁠ ॥ [२४] (१०) अ॒ग्निं गृ॑ह्णामि सु॒रथ॒य्ँयो म॑यो॒ भूः⁠। य उ॒द्यन्त॑मा॒ रोह॑ति॒ सूर्य॒मह्ने᳚⁠। आ॒दि॒त्यं ज्योति॑षां॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्⁠। श्वो य॒ज्ञाय॑ रमतां दे॒वता᳚भ्यः⁠॥ वसू᳚न् रु॒द्राना॑दि॒त्यान्⁠। इन्द्रे॑ण स॒ह दे॒वताः᳚⁠। ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि⁠। स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚⁠॥ इ॒मामूर्जं॑ पञ्चद॒शीय्ँये प्रवि॑ष्टाः⁠। तान्दे॒वान् परि॑गृह्णामि॒ पूर्वः॑⁠ ॥ [२५] (१०) अ॒ग्निर्‌ह॑व्य॒वाडि॒ह तानाव॑हतु⁠। पौ॒र्ण॒मा॒सꣳ ह॒विरि॒दमे॑षां॒ मयि॑⁠। आ॒मा॒वा॒स्य॑ꣳ ह॒विरि॒दमे॑षां॒ मयि॑⁠॥ अ॒न्त॒राऽग्नी प॒शवः॑⁠। दे॒व॒स॒ꣳ॒ सद॒माग॑मन्न्⁠। तान् पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि⁠। स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚⁠॥ इ॒ह प्र॒जा वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम्⁠। अ॒ग्निं गृ॒हप॑तिम॒भि स॒व्ँवसा॑नाः⁠। ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि⁠ ॥ [२६] (१०) स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚⁠॥ इ॒ह प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम्⁠। अ॒ग्निं गृ॒हप॑तिम॒भि स॒व्ँवसा॑नाः⁠। तान् पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि⁠। स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚⁠॥ अ॒यं पि॑तृ॒णाम॒ग्निः⁠। अवा᳚ड्ढ॒व्या पि॒तृभ्य॒ आ⁠। तं पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि⁠। अवि॑षं नः पि॒तुं क॑रत्⁠॥ अज॑स्रं॒ त्वाꣳ स॑भापा॒लाः⁠ ॥ [२७] (१०) वि॒ज॒यभा॑ग॒ꣳ॒ समि॑न्धताम्⁠। अग्ने॑ दी॒दाय॑ मे सभ्य⁠। विजि॑त्यै श॒रदः॑ श॒तम्⁠॥ अन्न॑मावस॒थीय᳚म्⁠। अ॒भिह॑राणि श॒रदः॑ श॒तम्⁠। आ॒व॒स॒थे श्रियं॒ मन्त्र᳚म्⁠। अहि॑र्बु॒द्ध्नियो॒ निय॑च्छतु⁠॥ इ॒दम॒हम॒ग्नि ज्ये᳚ष्ठेभ्यः⁠। वसु॑भ्यो य॒ज्ञं प्रब्र॑वीमि⁠। इ॒दम॒हमिन्द्र॑ ज्येष्ठेभ्यः⁠ ॥ [२८] (१०) रु॒द्रेभ्यो॑ य॒ज्ञं प्रब्र॑वीमि⁠। इ॒दम॒हव्ँवरु॑णज्येष्ठेभ्यः⁠। आ॒दि॒त्येभ्यो॑ य॒ज्ञं प्रब्र॑वीमि⁠॥ पय॑स्वती॒रोष॑धयः⁠। पय॑स्वद्वी॒रुधां॒ पयः॑⁠। अ॒पां पय॑सो॒ यत्पयः॑⁠। तेन॒ मामि॑न्द्र॒ सꣳसृ॑ज⁠॥ अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒तं च॑रिष्यामि⁠। तच्छ॑केयं॒ तन्मे॑ राद्ध्यताम्⁠। वायो᳚ व्रतपत॒ आदि॑त्य व्रतपते⁠ ॥ [२९] (१०) व्र॒ताना᳚व्ँव्रतपते व्र॒तं च॑रिष्यामि⁠। तच्छ॑केयं॒ तन्मे॑ राद्ध्यताम्⁠॥ इ॒मां प्राची॒मुदी॑चीम्⁠। इष॒मूर्ज॑म॒भि सꣴस्कृ॑ताम्⁠। ब॒हु॒प॒र्णामशु॑ष्काग्राम्⁠। हरा॑मि पशु॒पाम॒हम्⁠॥ यत्कृष्णो॑ रू॒पं कृ॒त्वा⁠। प्रावि॑श॒स्त्वव्ँवन॒स्पती॑न्⁠। तत॒स्त्वामे॑कविꣳशति॒धा⁠। संभ॑रामि सुसं॒भृता᳚⁠ ॥ [३०] (१०) त्रीन् प॑रि॒धीꣴस्ति॒स्रः स॒मिधः॑⁠। य॒ज्ञायु॑रनुसंच॒रान्⁠। उ॒प॒वे॒षं मेख्‍ष॑णं॒ धृष्टि᳚म्⁠। संभ॑रामि सुस॒भृंता᳚⁠॥ या जा॒ता ओष॑धयः⁠। दे॒वेभ्य॑ स्त्रियु॒गं पु॒रा⁠। तासां॒ पर्व॑ राद्ध्यासम्⁠। प॒रि॒स्त॒रमा॒हर॑न्न्⁠॥ अ॒पां मेद्ध्य॑य्ँय॒ज्ञिय᳚म्⁠। सदे॑वꣳ शि॒वम॑स्तु मे⁠ ॥ [३१] (१०) आ॒च्छे॒त्ता वो॒ मा रि॑षम्⁠। जीवा॑नि श॒रदः॑ श॒तम्⁠॥ अप॑रिमितानां॒ परि॑मिताः⁠। संन॑ह्ये सुकृ॒ताय॒कम्⁠। एनो॒ मा निगां᳚ कत॒मच्च॒ नाहम्⁠। पुन॑रु॒त्थाय॑ बहु॒ला भ॑वन्तु⁠॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्नं ब॒र्॒‌हिरूर्णा॑मृदु⁠। स्यो॒नं पि॒तृभ्य॑स्त्वा भराम्य॒हम्⁠। अ॒स्मिन् थ्सी॑दन्तु मे पि॒तरः॑ सो॒म्याः⁠। पि॒ता॒म॒हाः प्रपि॑तामहाश्चानु॒गैः स॒ह⁠ ॥ [३२] (१०) त्रि॒वृत् प॑ला॒शे द॒र्भः⁠। इया᳚न् प्रादे॒श स॑मिंतः⁠। य॒ज्ञे प॒वित्रं॒ पोतृ॑तमम्⁠। पयो॑ ह॒व्यं क॑रोतु मे⁠॥ इ॒मौ प्रा॑णापा॒नौ⁠। य॒ज्ञस्याङ्गा॑नि सर्व॒शः⁠। आ॒प्या॒यय॑न्तौ॒ संच॑रताम्⁠। प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने⁠॥ प॒वित्रे᳚ स्थो वैष्ण॒वी⁠। वा॒युर्वां॒ मन॑सा पुनातु⁠ ॥ [३३] (१०) अ॒यं प्रा॒णश्चा॑पा॒नश्च॑⁠। यज॑मान॒मपि॑गच्छताम्⁠। य॒ज्ञे ह्यभू॑तां॒ पोता॑रौ⁠। प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने⁠॥ त्वया॒ वेदि॑व्ँविविदुः पृथि॒वीम्⁠। त्वया॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानिः॑⁠। अच्छि॑द्रय्ँय॒ज्ञमन्वे॑षि वि॒द्वान्⁠। त्वया॒ होता॒ सन्त॑नोत्यद्‌र्धमा॒सान्⁠॥ त्र॒य॒स्त्रि॒ꣳ॒शो॑ऽसि॒ तन्तू॑नाम्⁠। प॒वित्रे॑ण स॒हाग॑हि⁠ ॥ [३४] (१०) शि॒वेयꣳ रज्जु॑रभि॒धानी᳚⁠। अ॒घ्नि॒यामुप॑सेवताम्⁠॥ अप्र॑स्रꣳसाय य॒ज्ञस्य॑⁠। उ॒खे उप॑दधाम्य॒हम्⁠। प॒शुभिः॒ संनी॑तं बिभृताम्⁠। इन्द्रा॑य शृ॒तं दधि॑⁠॥ उ॒प॒वे॒षो॑ऽसि य॒ज्ञाय॑⁠। त्वां प॑रिवे॒षम॑धारयन्न्⁠। इन्द्रा॑य ह॒विः कृ॒ण्वन्तः॑⁠। शि॒वः श॒ग्मो भ॑वासि नः⁠ ॥ [३५] (१०) अमृ॑न्मयं देवपा॒त्रम्⁠। य॒ज्ञस्यायु॑षि॒ प्रयु॑ज्यताम्⁠। ति॒रः॒ प॒वि॒त्रमति॑नीताः⁠। आपो॑ धारय॒ माऽति॑गुः⁠॥ दे॒वेन॑ सवि॒त्रोत्पू॑ताः⁠। वसोः॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑⁠। गां दो॑हपवि॒त्रे रज्जु᳚म्⁠। सर्वा॒ पात्रा॑णि शुन्धत⁠॥ ए॒ता आच॑रन्ति॒ मधु॑म॒द्दुहा॑नाः⁠। प्र॒जाव॑तीर्य॒शसो॑ वि॒श्वरू॑पाः⁠ ॥ [३६] (१०) ब॒ह्वी र्भव॑न्ती॒रुप॒ जाय॑मानाः⁠। इ॒ह व॒ इन्द्रो॑ रमयतु गावः⁠॥ पू॒षा स्थ॑⁠॥ अ॒य॒ख्‍ष्मा वः॑ प्र॒जया॒ सꣳसृ॑जामि⁠। रा॒यस्पोषे॑ण बहु॒ला भव॑न्तीः⁠। ऊर्जं॒ पयः॒ पिन्व॑माना घृ॒तं च॑⁠। जी॒वो जीव॑न्ती॒रुप॑ वः सदेयम्⁠॥ द्यौश्चे॒मय्ँय॒ज्ञं पृ॑थि॒वी च॒ संदु॑हाताम्⁠। धा॒ता सोमे॑न स॒ह वाते॑न वा॒युः⁠। यज॑मानाय॒ द्रवि॑णं दधातु⁠ ॥ [३७] (१०) उथ्सं॑ दुहन्ति क॒लशं॒ चतु॑र्बिलम्⁠। इडां᳚ दे॒वीं मधु॑मतीꣳ सुव॒र्विद᳚म्⁠। तदि॑न्द्रा॒ग्नी जि॑न्वतꣳ सू॒नृता॑वत्⁠। तद्यज॑मानममृत॒त्वे द॑धातु⁠॥ काम॑धुख्‍षः॒ प्रणो᳚ ब्रूहि⁠। इन्द्रा॑य ह॒विरि॑न्द्रि॒यम्⁠॥ अ॒मूय्ँयस्यां᳚ दे॒वाना᳚म्⁠। म॒नु॒ष्या॑णां॒ पयो॑ हि॒तम्⁠॥ ब॒हु दु॒ग्धीन्द्रा॑य दे॒वेभ्यः॑⁠। ह॒व्यमाप्या॑यतां॒ पुनः॑⁠ ॥ [३८] (१०) व॒थ्सेभ्यो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यः⁠। पु॒न॒र्दो॒हाय॑ कल्पताम्⁠॥ य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑तिरसि⁠। य॒ज्ञस्य॑ त्वा॒ सन्त॑ति॒मनु॒सन्त॑नोमि⁠॥ अद॑स्तमसि॒ विष्ण॑वे त्वा⁠। य॒ज्ञायापि॑ दधाम्य॒हम्⁠। अ॒द्भिररि॑क्तेन॒ पात्रे॑ण⁠। याः पू॒ताः प॑रि॒शेर॑ते⁠॥ अ॒यं पयः॒ सोमं॑ कृ॒त्वा⁠। स्वाय्ँयोनि॒मपि॑गच्छतु⁠ ॥ [३९] (१०) प॒र्ण॒व॒ल्कः प॒वित्र᳚म्⁠। सौ॒म्यः सोमा॒द्धि निर्मि॑तः⁠॥ इ॒मौ प॒र्णं च॑ द॒र्भं च॑⁠। दे॒वाना॑ꣳ हव्य॒शोध॑नौ⁠। प्रा॒त॒र्वे॒षाय॑ गोपाय⁠। विष्णो॑ ह॒व्यꣳ हि रख्‍ष॑सि⁠॥ उ॒भाव॒ग्नी उ॑पस्तृण॒ते⁠। दे॒वता॒ उप॑वसन्तु मे⁠। अ॒हं ग्रा॒म्यानुप॑वसामि⁠। मह्यं॒ गोप॑तये प॒शून्⁠ ॥ [४०] (१०) (याः पु॒रस्ता॑दि॒मामूर्ज॑मि॒ह प्र॒जा इ॒ह प॒शवो॒ऽयं पि॑तृ॒णाम॒ग्निः) ॥४॥
ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
देवा॑ दे॒वेषु॒ परा᳚क्रमद्ध्वम्⁠। प्रथ॑मा द्वि॒तीये॑षु⁠। द्विती॑यास्तृ॒तीये॑षु⁠। त्रिरे॑कादशा इ॒ह मा॑ऽवत⁠। इ॒दꣳ श॑केय॒य्ँयदि॒दं क॒रोमि॑⁠। आ॒त्मा क॑रोत्वा॒त्मने᳚⁠। इ॒दं क॑रिष्ये भेष॒जम्⁠। इ॒दं मे॑ विश्वभेषजा⁠। अश्वि॑ना॒ प्राव॑तय्ँयु॒वम्⁠॥ इ॒दम॒हꣳ सेना॑या अ॒भीत्व॑र्यै⁠ ॥ [४१] (१०) मुख॒मपो॑हामि⁠॥ सूर्य॑ज्योति॒ र्विभा॑हि⁠। म॒ह॒त इ॑न्द्रि॒याय॑⁠॥ आप्या॑यतां घृ॒तयो॑निः⁠। अ॒ग्निर्‌ह॒व्याऽनु॑मन्यताम्⁠। खम॑ङ्ख्‍ष्व॒ त्वच॑मङ्ख्‍ष्व⁠। सु॒रू॒पं त्वा॑ वसु॒विद᳚म्⁠। प॒शू॒नां तेज॑सा⁠। अ॒ग्नये॒ जुष्ट॑म॒भिघा॑रयामि⁠॥ स्यो॒नं ते॒ सद॑नं करोमि⁠ ॥ [४२] (१०) घृ॒तस्य॒ धार॑या सु॒शेवं॑ कल्पयामि⁠॥ तस्मि᳚न्थ्सीदा॒मृते॒ प्रति॑तिष्ठ⁠। व्री॒ही॒णां मे॑ध सुमन॒स्यमा॑नः⁠॥ आ॒र्द्रः प्र॑थस्नु॒र् भुव॑नस्य गो॒पाः⁠। शृ॒त उथ्स्ना॑ति जनि॒ता म॑ती॒नाम्⁠॥ यस्त॑ आ॒त्मा प॒शुषु॒ प्रवि॑ष्टः⁠। दे॒वाना᳚व्ँवि॒ष्ठामनु॒ यो वि॑त॒स्थे⁠। आ॒त्म॒न्वान् थ्सो॑म घृ॒तवा॒न्॒‌हि भू॒त्वा⁠। दे॒वान् ग॑च्छ॒ सुव॑र्विन्द॒ यज॑मानाय॒ मह्य᳚म्⁠॥ इरा॒ भूतिः॑ पृथि॒व्यै रसो॒ मोत्क्र॑मीत्⁠ ॥ [४३] (१०) देवाः᳚ पितरः॒ पित॑रो देवाः⁠। यो॑ऽहम॑स्मि॒ स सन्‌य॑जे⁠। यस्या᳚स्मि॒ न तम॒न्तरे॑मि⁠। स्वं म॑ इ॒ष्टꣴ स्वं द॒त्तम्⁠। स्वं पू॒र्तꣴ स्वꣴ श्रा॒न्तम्⁠। स्वꣳ हु॒तम्⁠। तस्य॑ मे॒ऽग्निरु॑पद्र॒ष्टा⁠। वा॒युरु॑पश्रो॒ता⁠। आ॒दि॒त्यो॑ऽनुख्या॒ता⁠। द्यौः पि॒ता⁠ ॥ [४४] (१०) पृ॒थि॒वी मा॒ता⁠। प्र॒जाप॑ति॒ र्बन्धुः॑⁠। य ए॒वास्मि॒ स सन्‌य॑जे⁠॥ मा भेर्मा सव्ँवि॑क्था॒ मा त्वा॑ हिꣳसिषम्⁠। मा ते॒ तेजोऽप॑क्रमीत्⁠। भ॒र॒तमुद्ध॑रे॒ मनु॑षिञ्च⁠। अ॒व॒दाना॑नि ते प्र॒त्यव॑दास्यामि⁠। नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिꣳसीः⁠॥ यद॑व॒दाना॑नि तेऽव॒द्यन्न्⁠। विलो॒माका॑र्‌षमा॒त्मनः॑⁠ ॥ [४५] (१०) आज्ये॑न॒ प्रत्य॑नज्म्येनत्⁠। तत्त॒ आप्याय॑तां॒ पुनः॑⁠॥ अज्या॑यो यवमा॒त्रात्⁠। आ॒व्या॒धात् कृ॑त्यतामि॒दम्⁠। मा रू॑रुपाम य॒ज्ञस्य॑⁠। शु॒द्धꣴ स्वि॑ष्टमि॒दꣳ ह॒विः⁠॥ मनु॑ना दृ॒ष्टां घृ॒तप॑दीम्⁠। मि॒त्रावरु॑णसमीरिताम्⁠। द॒ख्‍षि॒णा॒द्‌र्धादस॑भिंन्दन्न्⁠। अव॑द्याम्येक॒तो मु॑खाम्⁠ ॥ [४६] (१०) इडे॑ भा॒गं जु॑षस्व नः⁠। जिन्व॒ गा जिन्वार्व॑तः⁠। तस्या᳚स्ते भख्‍षि॒वाणः॑ स्याम⁠। स॒र्वात्मा॑नः स॒र्वग॑णाः⁠॥ ब्रद्ध्न॒ पिन्व॑स्व⁠। दद॑तो मे॒ मा ख्‍षा॑यि⁠। कु॒र्व॒तो मे॒ मोप॑दसत्⁠। दि॒शां क्लृप्ति॑रसि⁠। दिशो॑ मे कल्पन्ताम्⁠। कल्प॑न्तां मे॒ दिशः॑⁠ ॥ [४७] (१०) दैवी᳚श्च॒ मानु॑षीश्च⁠। अ॒हो॒रा॒त्रे मे॑ कल्पेताम्⁠। अ॒द्‌र्ध॒मा॒सा मे॑ कल्पन्ताम्⁠। मासा॑ मे कल्पन्ताम्⁠। ऋ॒तवो॑ मे कल्पन्ताम्⁠। स॒व्ँव॒थ्स॒रो मे॑ कल्पताम्⁠। क्लृप्ति॑रसि॒ कल्प॑तां मे⁠॥ आशा॑नां त्वाऽऽशापा॒लेभ्यः॑⁠। च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः⁠। इ॒दं भू॒तस्याद्ध्य॑ख्‍षेभ्यः⁠ ॥ [४८] (१०) वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्⁠। भज॑तां भा॒गी भा॒गम्⁠। माऽभा॒गोऽभ॑क्त⁠। निर॑भा॒गं भ॑जामः⁠। अ॒पस्पि॑न्व⁠। ओष॑धीर्जिन्व⁠। द्वि॒पात्पा॑हि⁠। चतु॑ष्पादव⁠। दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य⁠। ब्रा॒ह्म॒णाना॑मि॒दꣳ ह॒विः⁠ ॥ [४९] (१०) सो॒म्याना॑ꣳ सोमपी॒थिना᳚म्⁠। निर्भ॒क्तो ब्रा᳚ह्मणः⁠। नेहाब्रा᳚ह्मणस्यास्ति⁠॥ सम॑ङ्क्तां ब॒र॒हिर्‌ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑⁠। समा॑दि॒त्यै र्वसु॑भिः॒ सं म॒रुद्भिः॑⁠। समिन्द्रे॑ण॒ विश्वे॑भि र्दे॒वेभि॑रङ्क्ताम्⁠। दि॒व्यं नभो॑ गच्छतु॒ यथ् स्वाहा᳚⁠॥ इ॒न्द्रा॒णी वा॑ विध॒वा भू॑यासम्⁠। अदि॑तिरिव सुपु॒त्रा⁠। अ॒स्थू॒रि त्वा॑ गार्‌हपत्य⁠ ॥ [५०] (१०) उप॒निष॑दे सुप्रजा॒स्त्वाय॑⁠॥ सं पत्नी॒ पत्या॑ सुकृ॒तेन॑ गच्छताम्⁠। य॒ज्ञस्य॑ यु॒क्तौ धुर्या॑वभूताम्⁠। स॒जां॒ना॒नौ विज॑हता॒मरा॑तीः⁠। दि॒वि ज्योति॑र॒जर॒मार॑भेताम्⁠॥ दश॑ ते त॒नुवो॑ यज्ञ य॒ज्ञियाः᳚⁠। ताः प्री॑णातु॒ यज॑मानो घृ॒तेन॑⁠। ना॒रि॒ष्ठयोः᳚ प्र॒शिष॒मीड॑मानः⁠। दे॒वानां॒ दैव्येऽपि॒ यज॑मानो॒ऽमृतो॑ऽभूत्⁠॥ यव्ँवां᳚ दे॒वा अ॑कल्पयन्न्⁠ ॥ [५१] (१०) ऊ॒र्जो भा॒गꣳ श॑तक्रतू⁠। ए॒तद्वां॒ तेन॑ प्रीणानि⁠। तेन॑ तृप्यतमꣳहहौ⁠॥ अ॒हं दे॒वाना॑ꣳ सु॒कृता॑मस्मि लो॒के⁠। ममे॒दमि॒ष्टं न मिथु॑ र्भवाति⁠। अ॒हं ना॑रि॒ष्ठावनु॑यजामि वि॒द्वान्⁠। यदा᳚भ्या॒मिन्द्रो॒ अद॑धाद्भाग॒धेय᳚म्⁠॥ अदा॑रसृद्भवत देव सोम⁠। अ॒स्मिन्‌य॒ज्ञे म॑रुतो मृडता नः⁠। मा नो॑ विदद॒भि भा॒मो अश॑स्तिः⁠ ॥ [५२] (१०) मा नो॑ विदद्व॒जना॒ द्वेष्या॒ या⁠॥ ऋ॒ष॒भव्ँवा॒जिन॑व्ँव॒यम्⁠। पू॒र्णमा॑सय्ँयजामहे⁠। स नो॑ दोहताꣳ सु॒वीर्य᳚म्⁠। रा॒यस्पोष॑ꣳ सह॒स्रिण᳚म्⁠। प्रा॒णाय॑ सु॒राध॑से⁠। पू॒र्णमा॑साय॒ स्वाहा᳚⁠॥ अ॒मा॒वा॒स्या॑ सु॒भगा॑ सु॒शेवा᳚⁠। धे॒नुरि॑व॒ भूय॑ आ॒प्याय॑माना⁠। सा नो॑ दोहताꣳ सु॒वीर्यं᳚⁠। रा॒यस्पोष॑ꣳ सह॒स्रिण᳚म्⁠। अ॒पा॒नाय॑ सु॒राध॑से⁠। अ॒मा॒वा॒स्या॑यै॒ स्वाहा᳚⁠॥ अ॒भिस्तृ॑णीहि॒ परि॑धेहि॒ वेदि᳚म्⁠। जा॒मिं मा हि॑ꣳसीरमु॒या शया॑ना⁠। हो॒तृ॒षद॑ना॒ हरि॑ताः सु॒वर्णाः᳚⁠। नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य ब्र॒द्ध्ने⁠ ॥ [५३] (१७) (अ॒भीत्व॑र्यै करोमि क्रमीत् पि॒ता ऽऽत्मन॑ एक॒तोमु॑खां मे॒ दिशो ऽध्य॑ख्‍षेभ्यो ह॒विर् गा॑र्‌हपत्या कल्पय॒ न्नश॑स्तिः॒ सा नो॑ दोहताꣳ सु॒वीर्य॑ꣳ स॒प्त च॑) ॥५॥
ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
परि॑स्तृणीत॒ परि॑धत्ता॒ग्निम्⁠। परि॑हितो॒ऽग्नि र्यज॑मानं भुनक्तु⁠। अ॒पाꣳ रस॒ ओष॑धीनाꣳ सु॒वर्णः॑⁠। नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य सन्तु काम॒दुघाः᳚⁠। अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑ल्ँलो॒के⁠॥ भूप॑ते॒ भुव॑नपते⁠। म॒ह॒तो भू॒तस्य॑ पते⁠। ब्र॒ह्माणं॑ त्वा वृणीमहे⁠॥ अ॒हं भूप॑तिर॒हं भुव॑नपतिः⁠। अ॒हं म॑ह॒तो भू॒तस्य॒ पतिः॑⁠ ॥ [५४] (१०) दे॒वेन॑ सवि॒त्रा प्रसू॑त॒ आर्त्वि॑ज्यं करिष्यामि⁠। देव॑ सवितरे॒तं त्वा॑ वृणते⁠। बृह॒स्पतिं॒ दैव्यं॑ ब्र॒ह्माण᳚म्⁠। तद॒हं मन॑से॒ प्रब्र॑वीमि⁠। मनो॑ गायत्रि॒यै⁠। गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुभे᳚⁠। त्रि॒ष्टुब् जग॑त्यै⁠। जग॑त्यनु॒ष्टुभे᳚⁠। अ॒नु॒ष्टुक् प॒ङ्क्त्यै⁠। प॒ङ्क्तिः प्र॒जाप॑तये⁠ ॥ [५५] (१०) प्र॒जाप॑ति॒ र्विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑⁠। विश्वे॑ दे॒वा बृह॒स्पत॑ये⁠। बृह॒स्पति॒ र्ब्रह्म॑णे⁠। ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुवः॑⁠। बृह॒स्पति॑ र्दे॒वानां᳚ ब्र॒ह्मा⁠। अ॒हं म॑नु॒ष्या॑णाम्⁠। बृह॑स्पते य॒ज्ञं गो॑पाय⁠॥ इ॒दं तस्मै॑ ह॒र्म्यं क॑रोमि⁠। यो वो॑ देवा॒श्चर॑ति ब्रह्म॒चर्य᳚म्⁠। मे॒धा॒वी दि॒ख्‍षु मन॑सा तप॒स्वी⁠ ॥ [५६] (१०) अ॒न्तर्दू॒तश्च॑रति॒ मानु॑षीषु⁠॥ चतुः॑ शिखण्डा युव॒तिः सु॒पेशाः᳚⁠। घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚⁠। म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय⁠। मह्यं॑ धुख्‍ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामा॑न्⁠॥ भूमि॑ र्भू॒त्वा म॑हि॒मानं॑ पुपोष⁠। ततो॑ दे॒वी व॑द्‌र्धयते॒ पया॑ꣳसि⁠। य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञव्ँविच॒यन्ति॒ शंच॑⁠। ओष॑धी॒राप॑ इ॒ह शक्व॑रीश्च⁠॥ यो मा॑ हृ॒दा मन॑सा॒ यश्च॑ वा॒चा⁠ ॥ [५७] (१०) यो ब्रह्म॑णा॒ कर्म॑णा॒ द्वेष्टि॑ देवाः⁠। यः श्रु॒तेन॒ हृद॑येनेष्ण॒ता च॑⁠। तस्ये᳚न्द्र॒ वज्रे॑ण॒ शिर॑श्छिनद्मि⁠॥ ऊर्णा॑मृदु॒ प्रथ॑मानꣴ स्यो॒नम्⁠। दे॒वेभ्यो॒ जुष्ट॒ꣳ॒ सद॑नाय ब॒र्॒‌हिः⁠। सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ꣳ॒ हि धे॒हि⁠। मां नाक॑स्य पृ॒ष्ठे प॑र॒मे व्यो॑मन्न्⁠॥ चतुः॑ शिखण्डा युव॒तिः सु॒पेशाः᳚⁠। घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते⁠। सा स्ती॒र्यमा॑णा मह॒ते सौभ॑गाय⁠ ॥ [५८] (१०) सा मे॑ धुख्‍ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामा॑न्⁠। शि॒वा च॑ मे श॒ग्मा चै॑धि⁠। स्यो॒ना च॑ मे सु॒षदा॑ चैधि⁠। ऊर्ज॑स्वती च मे॒ पय॑स्वती चैधि⁠। इष॒मूर्जं॑ मे पिन्वस्व⁠। ब्रह्म॒ तेजो॑ मे पिन्वस्व⁠। ख्‍ष॒त्रमोजो॑ मे पिन्वस्व⁠। विशं॒ पुष्टिं॑ मे पिन्वस्व⁠। आयु॑र॒न्नाद्यं॑ मे पिन्वस्व⁠। प्र॒जां प॒शून् मे॑ पिन्वस्व⁠ ॥ [५९] (१०) अ॒स्मिन्‌य॒ज्ञ उप॒ भूय॒ इन्नु मे᳚⁠। अवि॑ख्‍षोभाय परि॒धीन्द॑धामि⁠। ध॒र्ता ध॒रुणो॒ धरी॑यान्⁠। अ॒ग्नि र्द्वेषा॑ꣳसि॒ निरि॒तो नु॑दातै⁠॥ विच्छि॑नद्मि॒ विधृ॑तीभ्याꣳ स॒पत्ना॑न्⁠। जा॒तान् भ्रातृ॑व्या॒न्॒‌ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः⁠। वि॒शो य॒न्त्राभ्या॒व्ँविध॑माम्येनान्⁠। अ॒हꣴस्वाना॑मुत्त॒मो॑ऽसानि देवाः⁠। वि॒शो य॒न्त्रे नु॒दमा॑ने॒ अरा॑तिम्⁠। विश्वं॑ पा॒प्मान॒मम॑तिं दुर्मरा॒युम्⁠ ॥ [६०] (१०) सीद॑न्ती दे॒वी सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के⁠। धृती᳚ स्थो॒ विधृ॑ती॒ स्वधृ॑ती⁠। प्रा॒णान्मयि॑ धारयतम्⁠। प्र॒जां मयि॑ धारयतम्⁠। प॒शून्मयि॑ धारयतम्⁠॥ अ॒यं प्र॑स्त॒र उ॒भय॑स्य ध॒र्ता⁠। ध॒र्ता प्र॑या॒जाना॑मु॒तानू॑या॒जाना᳚म्⁠। स दा॑धार स॒मिधो॑ वि॒श्वरू॑पाः⁠। तस्मि॒न्थ् स्रुचो॒ अद्ध्यासा॑दयामि⁠॥ आरो॑ह प॒थो जु॑हु देव॒याना॑न्⁠ ॥ [६१] (१०) यत्रर्‌ष॑यः प्रथम॒जा ये पु॑रा॒णाः⁠। हिर॑ण्यपख्‍षाऽजि॒रा संभृ॑ताङ्गा⁠। वहा॑सि मा सु॒कृता॒य्ँयत्र॑ लो॒काः⁠॥ अवा॒हं बा॑ध उप॒भृता॑ स॒पत्ना॑न्⁠। जा॒तान् भ्रातृ॑व्या॒न्॒‌ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः⁠। दोहै॑ य॒ज्ञꣳ सु॒दुघा॑मिव धे॒नुम्⁠। अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्⁠। अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚⁠॥ यो मा॑ वा॒चा मन॑सा दुर्मरा॒युः⁠। हृ॒दाऽरा॑ती॒याद॑भि॒दास॑दग्ने⁠ ॥ [६२] (१०) इ॒दम॑स्य चि॒त्तमध॑रं ध्रु॒वायाः᳚⁠। अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्⁠। अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚⁠॥ ऋ॒ष॒भो॑ऽसि शाक्व॒रः⁠। घृ॒ताची॑नाꣳ सू॒नुः⁠। प्रि॒येण॒ नाम्ना᳚ प्रि॒ये सद॑सि सीद⁠॥ स्यो॒नो मे॑ सीद सु॒षदः॑ पृथि॒व्याम्⁠। प्रथ॑यि प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ सुव॒र्गे लो॒के⁠। दि॒वि सी॑द पृथि॒व्याम॒न्तरि॑ख्‍षे⁠। अ॒हमुत्त॑रो भूयासम्⁠ ॥ [६३] (१०) अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚⁠॥ इ॒यꣴ स्था॒ली घृ॒तस्य॑ पू॒र्णा⁠। अच्छि॑न्नपयाः श॒तधा॑र॒ उथ्सः॑⁠। मा॒रु॒तेन॒ शर्म॑णा॒ दैव्ये॑न⁠॥ य॒ज्ञो॑ऽसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः⁠। स॒र्वतो॒ मां भू॒तं भ॑वि॒ष्यच्छ्र॑यताम्⁠। श॒तं मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑⁠। स॒हस्रं॑ मे सन्तु सू॒नृताः᳚⁠। इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚⁠। प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः⁠ ॥ [६४] (१०) स॒र्वतो॒ मां भू॒तं भ॑वि॒ष्यच्छ्र॑यताम्⁠। श॒तं मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑⁠। स॒हस्रं॑ मे सन्तु सू॒नृताः᳚⁠। इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚⁠॥ इ॒दमि॑न्द्रि॒यम॒मृत॑व्ँवी॒र्य᳚म्⁠। अ॒नेनेन्द्रा॑य प॒शवो॑ऽचिकिथ्सन्न्⁠। तेन॑ देवा अव॒तोप॒ माम्⁠। इ॒हेष॒मूर्ज॒य्ँयशः॒ सह॒ ओजः॑ सनेयम्⁠। शृ॒तं मयि॑ श्रयताम्⁠॥ यत् पृ॑थि॒वीमच॑र॒त्तत्प्रवि॑ष्टम्⁠ ॥ [६५] (१०) येनासि॑ञ्च॒द् बल॒मिन्द्रे᳚ प्र॒जाप॑तिः⁠। इ॒दं तच्छु॒क्रं मधु॑ वा॒जिनी॑वत्⁠। येनो॒परि॑ष्टा॒दधि॑नोन्महे॒न्द्रम्⁠। दधि॒ मां धि॑नोतु⁠॥ अ॒यव्ँवे॒दः पृ॑थि॒वीमन्व॑विन्दत्⁠। गुहा॑ स॒तीं गह॑ने॒ गह्व॑रेषु⁠। स वि॑न्दतु॒ यज॑मानाय लो॒कम्⁠। अच्छि॑द्रय्ँय॒ज्ञं भूरि॑कर्मा करोतु⁠॥ अ॒यय्ँय॒ज्ञः सम॑सदद्ध॒विष्मा॑न्⁠। ऋ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा दे॒वता॑भिः⁠ ॥ [६६] (१०) तेन॑ लो॒कान्थ् सूर्य॑वतो जयेम⁠। इन्द्र॑स्य स॒ख्यम॑मृत॒त्वम॑श्याम्⁠॥ यो नः॒ कनी॑य इ॒ह का॒मया॑तै⁠। अ॒स्मिन्‌य॒ज्ञे यज॑मानाय॒ मह्य᳚म्⁠। अप॒ तमि॑न्द्रा॒ग्नी भुव॑नान्नुदेताम्⁠। अ॒हं प्र॒जाव्ँवी॒रव॑तीव्ँविदेय⁠॥ अग्ने॑ वाजजित्⁠। वाजं॑ त्वा सरि॒ष्यन्त᳚म्⁠। वाजं॑ जे॒ष्यन्त᳚म्⁠। वा॒जिन॑व्ँवाज॒जित᳚म्⁠ ॥ [६७] (१०) वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ संमा᳚र्ज्मि⁠। अ॒ग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य⁠॥ उप॑हूतो॒ द्यौः पि॒ता⁠। उप॒ मां द्यौः पि॒ता ह्व॑यताम्⁠। अ॒ग्निराग्नी᳚द्ध्रात्⁠। आयु॑षे॒ वर्च॑से⁠। जी॒वात्वै पुण्या॑य⁠। उप॑हूता पृथि॒वी मा॒ता⁠। उप॒ मां मा॒ता पृ॑थि॒वी ह्व॑यताम्⁠। अ॒ग्निराग्नी᳚द्ध्रात्⁠ ॥ [६८] (१०) आयु॑षे॒ वर्च॑से⁠। जी॒वात्वै पुण्या॑य⁠॥ मनो॒ ज्योति॑ र्जुषता॒माज्य᳚म्⁠। विच्छि॑न्नय्ँय॒ज्ञꣳ समि॒मं द॑धातु⁠। बृह॒स्पति॑स्तनुतामि॒मं नः॑⁠। विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम्⁠॥ यं ते॑ अग्न आवृ॒श्चामि॑⁠। अ॒हव्ँवा᳚ ख्‍षिपि॒तश्चर॑न्न्⁠। प्र॒जां च॒ तस्य॒ मूलं॑ च⁠। नी॒चैर्दे॑वा॒ निवृ॑श्चत⁠ ॥ [६९] (१०) अग्ने॒ यो नो॑ऽभि॒दास॑ति⁠। स॒मा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑⁠। इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒ख्‍षाय॑तः⁠। मा तस्योच्छे॑षि॒ किंच॒न⁠। यो मां द्वेष्टि॑ जातवेदः⁠। यं चा॒हं द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम्⁠। सर्वा॒ꣴ॒स्तान॑ग्ने॒ संद॑ह⁠। याꣴश्चा॒हं द्वेष्मि॒ ये च॒ माम्⁠॥ अग्ने॑ वाजजित्⁠। वाजं॑ त्वा ससृ॒वाꣳस᳚म्⁠ ॥ [७०] (१०) वाजं॑ जिगि॒वाꣳस᳚म्⁠। वा॒जिन॑व्ँवाज॒जित᳚म्⁠। वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ संमा᳚र्ज्मि⁠। अ॒ग्निम॑न्ना॒दम॒न्नाद्या॑य⁠॥ वेदि॑ र्ब॒र॒हिः शृ॒तꣳ ह॒विः⁠। इ॒द्ध्मः प॑रि॒धयः॒ स्रुचः॑⁠। आज्य॑य्ँय॒ज्ञ ऋचो॒ यजुः॑⁠। या॒ज्या᳚श्च वषट्का॒राः⁠। सं मे॒ संन॑तयो नमन्ताम्⁠। इ॒द्ध्म॒सं॒नह॑ने हु॒ते⁠ ॥ [७१] (१०) दि॒वः खीलोऽव॑ततः⁠। पृ॒थि॒व्या अद्ध्युत्थि॑तः⁠। तेना॑ स॒हस्र॑काण्डेन⁠। द्वि॒षन्त॑ꣳ शोचयामसि⁠। द्वि॒षन्मे॑ ब॒हु शो॑चतु⁠। ओष॑धे॒ मो अ॒हꣳ शु॑चम्⁠॥ यज्ञ॒ नम॑स्ते यज्ञ⁠। नमो॒ नम॑श्च ते यज्ञ⁠। शि॒वेन॑ मे॒ संति॑ष्ठस्व⁠। स्यो॒नेन॑ मे॒ संति॑ष्ठस्व⁠ ॥ [७२] (१०) सु॒भू॒तेन॑ मे॒ संति॑ष्ठस्व⁠। ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सेन॑ मे॒ संति॑ष्ठस्व⁠। य॒ज्ञस्यर्द्धि॒मनु॒ संति॑ष्ठस्व⁠। उप॑ ते यज्ञ॒ नमः॑⁠। उप॑ ते॒ नमः॑⁠। उप॑ ते॒ नमः॑⁠॥ त्रिष्फ॒ली क्रि॒यमा॑णानाम्⁠। यो न्य॒ङ्गो अ॑व॒शिष्य॑ते⁠। रख्‍ष॑सां भाग॒धेय᳚म्⁠। आप॒स्तत् प्रव॑हतादि॒तः⁠ ॥ [७३] (१०) उ॒लूख॑ले॒ मुस॑ले॒ यच्च॒ शूर्पे᳚⁠। आ॒शि॒श्लेष॑ दृ॒षदि॒ यत्क॒पाले᳚⁠। अ॒व॒प्रुषो॑ वि॒प्रुषः॒ सय्ँय॑जामि⁠। विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒दं जु॑षन्ताम्⁠। य॒ज्ञे या वि॒प्रुषः॒ सन्ति॑ ब॒ह्वीः⁠। अ॒ग्नौ ताः सर्वाः॒ स्वि॑ष्टाः॒ सुहु॑ता जुहोमि⁠॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः⁠। स॒पत्ना᳚न्मे अनीनशः⁠। दिवै॑नान्‌वि॒द्युता॑ जहि⁠। नि॒म्रोच॒न्नध॑रान् कृधि⁠ ॥ [७४] (१०) उ॒द्यन्न॒द्य वि नो॑ भज⁠। पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा᳚⁠। दी॒र्घा॒यु॒त्वस्य॑ हेशिषे⁠। तस्य॑ नो देहि सूर्य⁠॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः⁠। आ॒रोह॒न्नुत्त॑रां॒ दिव᳚म्⁠। हृ॒द्रो॒गं मम॑ सूर्य⁠। ह॒रि॒मा॑णं च नाशय⁠॥ शुके॑षु मे हरि॒माण᳚म्⁠। रो॒प॒णाका॑सु दद्ध्मसि⁠ ॥ [७५] (१०) अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे⁠। ह॒रि॒माणं॒ निद॑द्ध्मसि⁠॥ उद॑गाद॒यमा॑दि॒त्यः⁠। विश्वे॑न॒ सह॑सा स॒ह⁠। द्वि॒षन्तं॒ मम॑ र॒न्धय॑न्न्⁠। मो अ॒हं द्वि॑ष॒तो र॑धम्⁠॥ यो नः॒ शपा॒दश॑पतः⁠। यश्च॑ नः॒ शप॑तः॒ शपा᳚त्⁠। उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॑⁠। सर्वं॑ पा॒पꣳ समू॑हतां⁠ ॥ [७६] (१०) यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणः॑⁠। मर्तो॑ऽभि॒दास॑ति देवाः⁠। इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒ख्‍षाय॑तः⁠। मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न⁠॥ अव॑सृष्टः॒ परा॑पत⁠। श॒रो ब्रह्म॑सꣳशितः⁠। गच्छा॒ऽमित्रा॒न् प्रवि॑श⁠। मैषां॒ कंच॒नोच्छि॑षः⁠ ॥ [७७] (८) (पतिः॑ प्र॒जाप॑तये तप॒स्वी वा॒चा सौभ॑गाय प॒शून्मे॑ पिन्वस्व दुर्मरा॒युं दे॑व॒याना॑ नग्ने॒ ऽन्तरि॑ख्‍षे॒ऽहमुत्त॑रो भूयासं प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः प्रवि॑ष्टं दे॒वता॑भिर् वाज॒जितं॑ पृथि॒वी ह्व॑यताम॒ग्निराग्नी᳚द्ध्राद् वृश्चत ससृ॒वाꣳस॑ꣳ हु॒ते स्यो॒नेन॑ मे॒ सम्ति॑ष्ठस्वे॒ तः कृ॑धि दध्म स्यूहता +म॒ष्टौ च॑) ॥६॥
सोमाङ्गभूतेषु मन्त्रेषुदीख्‍षामारभ्याग्नीषोमयि पशुपर्यन्ते प्रयोगे शेषभूता मन्त्राः
सख्‍षे॒दं प॑श्य⁠। विध॑र्तरि॒दं प॑श्य⁠। नाके॒दं प॑श्य⁠। र॒मतिः॒ पनि॑ष्ठा⁠। ऋ॒तव्ँवर्‌षि॑ष्ठम्⁠। अ॒मृता॒ यान्या॒हुः⁠। सूर्यो॒ वरि॑ष्ठो अ॒ख्‍षभि॒र्विभा॑ति⁠। अन॒ द्यावा॑पृथि॒वी दे॒वपु॑त्रे⁠॥ दी॒ख्‍षाऽसि॒ तप॑सो॒ योनिः॑⁠। तपो॑ऽसि॒ ब्रह्म॑णो॒ योनिः॑⁠ ॥ [७८] (१०) ब्रह्मा॑सि ख्‍ष॒त्रस्य॒ योनिः॑⁠। ख्‍ष॒त्रम॑स्यृ॒तस्य॒ योनिः॑⁠। ऋ॒तम॑सि॒ भूरार॑भे⁠। श्र॒द्धां मन॑सा⁠। दी॒ख्‍षां तप॑सा⁠। विश्व॑स्य॒ भुव॑न॒स्याधि॑पत्नीम्⁠। सर्वे॒ कामा॒ यज॑मानस्य सन्तु⁠॥ वातं॑ प्रा॒णं मन॑सा॒ऽन्‌वार॑भामहे⁠। प्र॒जाप॑ति॒य्ँयो भुव॑नस्य गो॒पाः⁠। स नो॑ मृ॒त्योस्त्रा॑यतां॒ पात्वꣳह॑सः⁠ ॥ [७९] (१०) ज्योग्जी॒वा ज॒राम॑शीमहि⁠॥ इन्द्र॑ शाक्वर गाय॒त्रीं प्रप॑द्ये⁠। तां ते॑ युनज्मि⁠। इन्द्र॑ शाक्वर त्रि॒ष्टुभं॒ प्रप॑द्ये⁠। तां ते॑ युनज्मि⁠। इन्द्र॑ शाक्वर॒ जग॑तीं॒ प्रप॑द्ये⁠। तां ते॑ युनज्मि⁠। इन्द्र॑ शाक्वरानु॒ष्टुभं॒ प्रप॑द्ये⁠। तां ते॑ युनज्मि⁠। इन्द्र॑ शाक्वर प॒ङ्क्तिं प्रप॑द्ये⁠ ॥ [८०] (१०) तां ते॑ युनज्मि⁠॥ आऽहं दी॒ख्‍षाम॑रुहमृ॒तस्य॒ पत्नी᳚म्⁠। गा॒य॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒ ब्रह्म॑णा च⁠। ऋ॒तꣳ स॒त्ये॑ऽधायि⁠। स॒त्यमृ॒ते॑ऽधायि⁠। ऋ॒तं च॑ मे स॒त्यं चा॑भूताम्⁠। ज्योति॑रभूव॒ꣳ॒ सुव॑रगमम्⁠। सु॒व॒र्गल्ँलो॒कं नाक॑स्य पृ॒ष्ठम्⁠। ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑मगमम्⁠॥ पृ॒थि॒वी दी॒ख्‍षा⁠ ॥ [८१] (१०) तया॒ऽग्नि र्दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॒ऽग्नि र्दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। अ॒न्तरि॑ख्‍षं दी॒ख्‍षा⁠। तया॑ वा॒यु र्दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॑ वा॒यु र्दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। द्यौ र्दी॒ख्‍षा⁠। तया॑ऽऽदि॒त्यो दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॑ऽऽदि॒त्यो दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠ ॥ [८२] (१०) तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। दिशो॑ दी॒ख्‍षा⁠। तया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। आपो॑ दी॒ख्‍षा⁠। तया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। ओष॑धयो दी॒ख्‍षा⁠ ॥ [८३] (१०) तया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। वाग् दी॒ख्‍षा⁠। तया᳚ प्रा॒णो दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। यया᳚ प्रा॒णो दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒तः⁠। तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षयामि⁠। पृ॒थि॒वी त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षताम्⁠। अ॒न्तरि॑ख्‍षं त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षताम्⁠। द्यौस्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षताम्⁠ ॥ [८४] (१०) दिश॑स्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। आप॑स्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। ओष॑धयस्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। वाक्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षताम्⁠। ऋच॑स्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। सामा॑नि त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। यजू॑ꣳषि त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠। अह॑श्च॒ रात्रि॑श्च⁠। कृ॒षिश्च॒ वृष्टि॑श्च⁠। त्विषि॒श्चाप॑चितिश्च⁠ ॥ [८५] (१०) आप॒श्चौष॑धयश्च⁠। ऊर्क्च॑ सू॒नृता॑ च⁠। तास्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षन्ताम्⁠॥ स्वे दख्‍षे॒ दख्‍ष॑पिते॒ह सी॑द⁠। दे॒वाना॑ꣳ सु॒म्नो म॑ह॒ते रणा॑य⁠। स्वा॒स॒स्थस्त॒नुवा॒ सव्ँवि॑शस्व⁠। पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवः॑⁠। शि॒वो मा॑ शि॒वमावि॑श⁠। स॒त्यं म॑ आ॒त्मा⁠। श्र॒द्धा मेऽख्‍षि॑तिः⁠ ॥ [८६] (१०) तपो॑ मे प्रति॒ष्ठा⁠। स॒वि॒तृप्र॑सूता मा॒ दिशो॑ दीख्‍षयन्तु⁠। स॒त्यम॑स्मि⁠॥ अ॒हं त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत्⁠। ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि⁠। ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने⁠। पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृज्जा॑तवेदः⁠॥ आ॒जुह्वा॑नः सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता᳚त्⁠। अग्ने॒ स्वाय्ँयोनि॒मासी॑द सा॒द्ध्या⁠। अ॒स्मिन्थ् स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मिन्न्⁠ ॥ [८७] (१०) विश्वे॑ देवा॒ यज॑मानश्च सीदत⁠॥ एक॑मि॒षे विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। द्वे ऊ॒र्जे विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। त्रीणि॑ व्र॒ताय॒ विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। च॒त्वारि॒ मायो॑ भवाय॒ विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। पञ्च॑ प॒शुभ्यो॒ विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। षड्रा॒यस्पोषा॑य॒ विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠। स॒प्त स॒प्तभ्यो॒ होत्रा᳚भ्यो॒ विष्णु॒स्त्वाऽन्वे॑तु⁠॥ सखा॑यः स॒प्तप॑दा अभूम⁠। स॒ख्यं ते॑ गमेयम्⁠ ॥ [८८] (१०) स॒ख्यात्ते॒ मा यो॑षम्⁠। स॒ख्यान्मे॒ मा यो᳚ष्ठाः⁠॥ साऽसि॑ सुब्रह्मण्ये⁠। तस्या᳚स्ते पृथि॒वी पादः॑⁠। साऽसि॑ सुब्रह्मण्ये⁠। तस्या᳚स्ते॒ऽन्तरि॑ख्‍षं॒ पादः॑⁠। साऽसि॑ सुब्रह्मण्ये⁠। तस्या᳚स्ते॒ द्यौः पादः॑⁠। साऽसि॑ सुब्रह्मण्ये⁠। तस्या᳚स्ते॒ दिशः॒ पादः॑⁠ ॥ [८९] (१०) प॒रो र॑जास्ते पञ्च॒मः पादः॑⁠। सा न॒ इष॒मूर्जं॑ धुख्‍ष्व⁠। तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠। ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सम॒न्नाद्य᳚म्⁠॥ विमि॑मे त्वा॒ पय॑स्वतीम्⁠। दे॒वानां᳚ धे॒नुꣳ सु॒दुघा॒मन॑पस्फुरन्तीम्⁠। इन्द्रः॒ सोमं॑ पिबतु⁠। ख्‍षेमो॑ अस्तु नः⁠॥ इ॒मां न॑राः कृणुत॒ वेदि॒मेत्य॑⁠। वसु॑मतीꣳ रु॒द्रव॑तीमादि॒त्यव॑तीम्⁠ ॥ [९०] (१०) वर्ष्म॑न्दि॒वः⁠। नाभा॑ पृथि॒व्याः⁠। यथा॒ऽयय्ँयज॑मानो॒ न रिष्ये᳚त्⁠। दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे⁠॥ चतुः॑ शिखण्डा युव॒तिः सु॒पेशाः᳚⁠। घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚⁠। तस्या॑ꣳ सुप॒र्णावधि॒ यौ निवि॑ष्टौ⁠। तयो᳚ र्दे॒वाना॒मधि॑ भाग॒धेय᳚म्⁠॥ अप॒ जन्यं॑ भ॒यं नु॑द⁠। अप च॒क्राणि॑ वर्तय⁠। गृ॒हꣳ सोम॑स्य गच्छतम्⁠॥ न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि⁠। दे॒वाꣳ इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑⁠। यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑⁠। तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु⁠ ॥ [९१] (१५) (ब्रह्म॑णो॒ योनि॒ रꣳह॑सः प॒ङ्क्तिं प्रप॑द्ये दी॒ख्‍षा ययो॑ऽऽदि॒त्यो दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षि॒त स्तया᳚ त्वा दी॒ख्‍षया॑ दीख्‍षया॒म्योष॑धयो दी॒ख्‍षा द्यौस्त्वा॒ दीख्‍ष॑माण॒मनु॑ दीख्‍षता॒ मप॑चिति॒श्चा ख्‍षि॑ति॒ रुत्त॑रस्मिन् गमेयं॒ दिशः॒ पाद॑ आदि॒त्यव॑तीं वर्तय॒ पञ्च॑ च) ॥७॥
पशुविषया अच्छिद्रमन्त्राः
यद॒स्य पा॒रे रज॑सः⁠। शु॒क्रं ज्योति॒रजा॑यत⁠। तन्नः॑ पर्‌ष॒दति॒ द्विषः॑⁠। अग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚⁠॥ यस्मा᳚द्भी॒षाऽवा॑शिष्ठाः⁠। ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि⁠। प्र॒जाभ्यः॒ सर्वा᳚भ्यो मृड⁠। नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚⁠॥ यस्मा᳚द्भी॒षा न्यष॑दः⁠। ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि⁠ ॥ [९२] (१०) प्र॒जाभ्यः॒ सर्वा᳚भ्यो मृड⁠। नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚⁠॥ उदु॑स्र तिष्ठ॒ प्रति॑तिष्ठ॒ मा रि॑षः⁠। मेमय्ँय॒ज्ञय्ँयज॑मानं च रीरिषः⁠। सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ꣳ॒ हि धे॒हि⁠। शं न॑ एधि द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे⁠॥ यस्मा᳚द्भी॒षाऽवे॑पिष्ठाः प॒लायि॑ष्ठाः स॒मज्ञा᳚स्थाः⁠। ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि⁠। प्र॒जाभ्यः॒ सर्वा᳚भ्यो मृड⁠। नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚⁠ ॥ [९३] (१०) य इ॒दमकः॑⁠। तस्मै॒ नमः॑⁠। तस्मै॒ स्वाहा᳚⁠॥ न वा उ॑ वे॒तन्म्रि॑यसे§1 ⁠। आशा॑नां त्वा॒§2 विश्वा॒ आशाः᳚§3⁠॥ य॒ज्ञस्य॒ हि स्थ ऋ॒त्वियौ᳚⁠। इन्द्रा᳚ग्नी॒ चेत॑नस्य च⁠। हु॒ता॒हु॒तस्य॑ तृप्यतम्⁠। अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च⁠। हु॒तस्य॒ चाहु॑तस्य च⁠। अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च⁠। इन्द्रा᳚ग्नी अ॒स्य सोम॑स्य⁠। वी॒तं पि॑बतं जु॒षेथा᳚म्⁠॥ मा यज॑मानं॒ तमो॑ विदत्⁠। मर्त्विजो॒ मो इ॒माः प्र॒जाः⁠। मा यः सोम॑मि॒मं पिबा᳚त्⁠। सꣳसृ॑ष्टमु॒भयं॑ कृ॒तम्⁠ ॥ [९४] (१७) (कृ॒धि॒ मी॒ढुषे ऽहु॑तस्य च स॒प्त च॑) ॥८॥
उपांश्वभिषवा मन्त्राः
अ॒ना॒गस॑स्त्वा व॒यम्⁠। इन्द्रे॑ण॒ प्रेषि॑ता॒ उप॑⁠। वा॒युष्टे॑ अस्त्वꣳश॒भूः⁠। मि॒त्रस्ते॑ अस्त्वꣳश॒भूः⁠। वरु॑णस्ते अस्त्वꣳश॒भूः⁠॥ अपां᳚ ख्‍षया॒ ऋत॑स्य गर्भाः⁠। भुव॑नस्य गोपाः॒ श्येना॑ अतिथयः⁠। पर्व॑तानां ककुभः प्र॒युतो॑ नपातारः⁠। व॒ग्नुनेन्द्र॑ꣴ ह्वयत⁠। घोषे॒णामी॑वाꣴश्चातयत⁠ ॥ [९५] (१०) यु॒क्ताः स्थ॒ वह॑त⁠॥ दे॒वा ग्रावा॑ण॒ इन्दु॒रिन्द्र॒ इत्य॑वादिषुः⁠। एन्द्र॑मचुच्यवुः पर॒मस्याः᳚ परा॒वत॑:⁠। आऽस्माथ् स॒धस्था᳚त्⁠। ओरोर॒न्तरि॑ख्‍षात्⁠। आ सु॑भू॒तम॑सुषवुः⁠। ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सं म॒ आऽसु॑षवुः⁠। स॒म॒रे रख्‍षा॑ꣴस्यवधिषुः⁠। अप॑हतं ब्रह्म॒ज्यस्य॑⁠॥ वाक्च॑ त्वा॒ मन॑श्च श्रिणीताम्⁠ ॥ [९६] (१०) प्रा॒णश्च॑ त्वाऽपा॒नश्च॑ श्रीणीताम्⁠। चख्‍षु॑श्च त्वा॒ श्रोत्रं॑ च श्रीणीताम्⁠। दख्‍ष॑श्च त्वा॒ बलं॑ च श्रीणीताम्⁠। ओज॑श्च त्वा॒ सह॑श्च श्रीणीताम्⁠। आयु॑श्च त्वा ज॒रा च॑ श्रीणीताम्⁠। आ॒त्मा च॑ त्वा त॒नूश्च॑ श्रीणीताम्⁠। शृ॒तो॑ऽसि शृ॒तं कृ॑तः⁠। शृ॒ताय॑ त्वा शृ॒तेभ्य॑स्त्वा⁠॥ यमिन्द्र॑मा॒हु र्वरु॑ण॒य्ँयमा॒हुः⁠। यं मि॒त्रमा॒हुर् यमु॑ स॒त्यमा॒हुः⁠ ॥ [९७] (१०) यो दे॒वानां᳚ दे॒वत॑मस्तपो॒जाः⁠। तस्मै᳚ त्वा॒ तेभ्य॑स्त्वा⁠॥ मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒यं म॒हत्⁠। मयि॒ दख्‍षो॒ मयि॒ क्रतुः॑⁠। मयि॑ धायि सु॒वीर्य᳚म्⁠। त्रिशु॑ग्घ॒र्मो विभा॑तु मे⁠। आकू᳚त्या॒ मन॑सा स॒ह⁠। वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह⁠। य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह⁠। तस्य॒ दोह॑मशीमहि⁠ ॥ [९८] (१०) तस्य॑ सु॒म्नम॑शीमहि⁠। तस्य॑ भ॒ख्‍षम॑शीमहि⁠। वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु⁠॥ मि॒त्रो जना॒न्§4 प्र स मि॑त्र§5 ⁠॥ यस्मा॒न्न जा॒तः परो॑ अ॒न्यो अस्ति॑⁠। य आ॑वि॒वेश॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚⁠। प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ सव्ँविदा॒नः⁠। त्रीणि॒ ज्योती॑ꣳषि सचते॒ स षो॑ड॒शी⁠॥ ए॒ष ब्र॒ह्मा य ऋ॒त्वियः॑⁠। इन्द्रो॒ नाम॑ श्रु॒तो ग॒णे⁠ ॥ [९९] (१०) प्र ते॑ म॒हे वि॒दथे॑ऽशꣳसिष॒ꣳ॒ हरी᳚⁠। य ऋ॒त्वियः॒ प्र ते॑ वन्वे⁠। व॒नुषो॑ हर्य॒तं मद᳚म्⁠॥ इन्द्रो॒ नाम॑ घृ॒तं न यः⁠। हरि॑भि॒श्चारु॒ सेच॑ते⁠। श्रु॒तो ग॒ण आ त्वा॑ विशन्तु⁠। हरि॑वर्पस॒गिंरः॑⁠॥ इन्द्राधि॑प॒तेऽधि॑पति॒स्त्वं दे॒वाना॑मसि⁠। अधि॑पतिं॒ माम्⁠। आयु॑ष्मन्त॒व्ँवर्च॑स्वन्तं मनु॒ष्ये॑षु कुरु⁠ ॥ [१००] (१०) इन्द्र॑श्च स॒म्राड् वरु॑णश्च॒ राजा᳚⁠। तौ ते॑ भ॒ख्‍षं च॑क्रतु॒रग्र॑ ए॒तम्⁠। तयो॒रनु॑ भ॒ख्‍षं भ॑ख्‍षयामि⁠। वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु⁠॥ प्र॒जाप॑ति र्वि॒श्वक॑र्मा⁠। तस्य॒ मनो॑ दे॒वय्ँय॒ज्ञेन॑ राद्ध्यासम्⁠। अ॒र्थे॒ गा अ॒स्य ज॑हितः⁠। अ॒व॒सान॑पतेऽव॒सानं॑ मे विन्द⁠॥ नमो॑ रु॒द्राय॑ वास्तो॒ष्पत॑ये⁠। आय॑ने वि॒द्रव॑णे⁠ ॥ [१०१] (१०) उ॒द्याने॒ यत्प॒राय॑णे⁠। आ॒वर्त॑ने वि॒वर्त॑ने⁠। यो गो॑पा॒यति॒ तꣳ हु॑वे⁠॥ यान्य॑पा॒मित्या॒न्यप्र॑तीत्ता॒न्यस्मि॑⁠। य॒मस्य॑ ब॒लिना॒ चरा॑मि⁠। इ॒हैव सन्तः॒ प्रति॒ तद्या॑तयामः⁠। जी॒वा जी॒वेभ्यो॒ निह॑राम एनत्⁠॥ अ॒नृ॒णा अ॒स्मिन्न॑नृ॒णाः पर॑स्मिन्न्⁠। तृ॒तीये॑ लो॒के अ॑नृ॒णाः स्या॑म⁠। ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणाः᳚⁠ ॥ [१०२] (१०) सर्वा᳚न् प॒थो अ॑नृ॒णा आख्‍षी॑येम⁠॥ इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑ऽव॒सान॒माग॑न्म⁠। शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे⁠। गोम॒द्धन॑व॒दश्व॑व॒दूर्ज॑स्वत्⁠। सु॒वीरा॑ वी॒रैरनु॒ संच॑रेम⁠॥ अ॒र्कः प॒वित्र॒ꣳ॒ रज॑सो वि॒मानः॑⁠। पु॒नाति॑ दे॒वानां॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚⁠। द्यावा॑पृथि॒वी पय॑सा सव्ँविदा॒ने⁠। घृ॒तं दु॑हाते अ॒मृतं॒ प्रपी॑ने⁠॥ प॒वित्र॑म॒र्को रज॑सो वि॒मानः॑⁠। पु॒नाति॑ दे॒वानां॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚⁠। सुव॒ र्ज्योति॒ र्यशो॑ म॒हत्⁠। अ॒शी॒महि॑ गा॒धमु॒त प्र॑ति॒ष्ठाम्⁠ ॥ [१०३] (१३) (चा॒त॒य॒त॒ श्री॒णी॒ता॒ꣳ॒ स॒त्यमा॒हु र॑शीमहि ग॒णे कु॑रु वि॒द्रव॑णे पितृ॒याणा॑ अ॒र्को रज॑सो वि॒मान॒स्त्रीणि॑ च) ॥९॥
सौमिकप्रायाश्चित्तमन्त्राः
उद॑स्तांफ्सीथ् सवि॒ता मि॒त्रो अ॑र्य॒मा⁠। सर्वा॑न॒मित्रा॑नवधीद्यु॒गेन॑⁠। बृ॒हन्तं॒ माम॑करद्वी॒रव॑न्तम्⁠। र॒थ॒न्त॒रे श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ पृथि॒व्याम्⁠। वा॒म॒दे॒व्ये श्र॑यस्व॒ स्वाहा॒ऽन्तरि॑ख्‍षे⁠। बृ॒ह॒ति श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ दि॒वि⁠। बृ॒ह॒ता त्वोप॑स्तभ्नोमि⁠॥ आ त्वा॑ ददे॒ यश॑से वी॒र्या॑य च⁠। अ॒स्मास्व॑घ्निया यू॒यं द॑धाथेन्द्रि॒यं पयः॑⁠॥ यस्ते᳚ द्र॒फ्सो यस्त॑ उद॒र्॒‌षः⁠ ॥ [१०४] (१०) दैव्यः॑ के॒तु र्विश्वं॒ भुव॑नमावि॒वेश॑⁠। स नः॑ पा॒ह्यरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा᳚⁠॥ अनु॑ मा॒ सर्वो॑ य॒ज्ञो॑ऽयमे॑तु⁠। विश्वे॑ दे॒वा म॒रुतः॒ सामा॒र्कः⁠। आ॒प्रिय॒॑ ००७आ;छन्दा॑ꣳसि नि॒विदो॒ यजू॑ꣳषि⁠। अ॒स्यै पृ॑थि॒व्यै यद्य॒ज्ञिय᳚म्⁠॥ प्र॒जाप॑ते र्वर्त॒निमनु॑ वर्तस्व⁠। अनु॑ वी॒रैरनु॑ राद्ध्याम॒ गोभिः॑⁠। अन्वश्वै॒रनु॒ सर्वै॑रु पु॒ष्टैः⁠। अनु॑ प्र॒जयाऽन्वि॑न्द्रि॒येण॑⁠ ॥ [१०५] (१०) दे॒वा नो॑ य॒ज्ञमृ॑जु॒धा न॑यन्तु⁠॥ प्रति॑ ख्‍ष॒त्रे प्रति॑ तिष्ठामि रा॒ष्ट्रे⁠। प्रत्यश्वे॑षु॒ प्रति॑तिष्ठामि॒ गोषु॑⁠। प्रति॑ प्र॒जायां॒ प्रति॑ तिष्ठामि॒ भव्ये᳚⁠। विश्व॑म॒न्याऽभि॑ वावृ॒धे⁠। तद॒न्यस्या॒मधि॑श्रि॒तम्⁠। दि॒वे च॑ वि॒श्वक॑र्मणे⁠। पृ॒थि॒व्यै चा॑करं॒ नमः॑⁠॥ अस्का॒न्द्यौः पृ॑थि॒वीम्⁠। अस्का॑नृष॒भो युवा॒ गाः⁠ ॥ [१०६] (१०) स्क॒न्नेमा विश्वा॒ भुव॑ना⁠। स्क॒न्नो य॒ज्ञः प्रज॑नयतु⁠। अस्का॒नज॑नि॒ प्राज॑नि⁠। आ स्क॒न्नाज्जा॑यते॒ वृषा᳚⁠। स्क॒न्नात् प्रज॑निषीमहि⁠॥ ये दे॒वा येषा॑मि॒दं भा॑ग॒धेयं॑ ब॒भूव॑⁠। येषां᳚ प्रया॒जा उ॒तानू॑या॒जाः⁠। इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यः⁠। अ॒ग्निहो॑तृभ्यो दे॒वेभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠॥ उ॒त त्या नो॒ दिवा॑ म॒तिः⁠ ॥ [१०७] (१०) अदि॑तिरू॒त्याऽऽग॑मत्⁠। सा शन्ता॑ची॒ मय॑स्करत्⁠। अप॒ स्रिधः॑⁠॥ उ॒त त्या दैव्या॑ भि॒षजा᳚⁠। शं न॑स्करतो अ॒श्विना᳚⁠। यू॒याता॑म॒स्मद्रपः॑⁠। अप॒ स्रिधः॑⁠॥ शम॒ग्निर॒ग्निभि॑स्करत्⁠। शं न॑स्तपतु॒ सूर्यः॑⁠। शव्ँवातो॑ वात्वर॒पाः⁠ ॥ [१०८] (१०) अप॒ स्रिधः॑⁠॥ तदित्प॒दं न विचि॑केत वि॒द्वान्⁠। यन्मृ॒तः पुन॑र॒प्येति॑ जी॒वान्⁠। त्रि॒वृद्यद् भुव॑नस्य रथ॒वृत्⁠। जी॒वो गर्भो॒ न मृ॒तः स जी॑वात्⁠॥ प्रत्य॑स्मै॒ पिपी॑षते⁠। वि॒श्वा॑नि वि॒दुषे॑ भर⁠। अ॒रं॒ ग॒माय॒ जग्म॑वे⁠। अप॑श्चाद्दध्वने॒ नरे᳚ (ओर् अप॑श्चाद्दघ्वने॒ नरे᳚)⁠॥ इन्दु॒रिन्दु॒मवा॑गात्⁠। इन्दो॒रिन्द्रो॑ऽपात्⁠। तस्य॑ त इन्द॒विन्द्र॑पीतस्य॒ मधु॑मतः⁠। उप॑हूत॒स्योप॑हूतो भख्‍षयामि⁠ ॥ [१०९] (१३) (उ॒द॒र्॒‌ष इ॑न्द्रि॒येण॒ गा म॒ति र॑र॒पा अ॑गा॒त्रीणि॑ च) ॥१०॥
दर्शपूर्णमासप्रायश्चित्तमन्त्राः
ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा मन॑सो॒ ब्रह्म॑ वा॒चः⁠। ब्रह्म॑ य॒ज्ञाना॑ꣳ ह॒विषा॒माज्य॑स्य⁠। अति॑रिक्तं॒ कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम्⁠। य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पय॑न्न्⁠। स्वाहा॑कृ॒ताऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान्⁠॥ आश्रा॑वितम॒त्याश्रा॑वितम्⁠। वष॑ट्कृतम॒त्यनू᳚क्तं च य॒ज्ञे⁠। अति॑रिक्तं॒ कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम्⁠। य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पय॑न्न्⁠। स्वाहा॑कृ॒ताऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान्⁠ ॥ [११०] (१०) यद्वो॑ देवा अतिपा॒दया॑नि⁠। वा॒चा चि॒त्प्रय॑तं देव॒ हेड॑नम्⁠। अ॒रा॒यो अ॒स्माꣳ अ॒भिदु॑च्छुना॒यते᳚⁠। अ॒न्यत्रा॒स्मन्म॑रुत॒स्तन्निधे॑तन⁠॥ त॒तं म॒ आप॒स्तदु॑ तायत॒ पुनः॑⁠। स्वादि॑ष्ठा धी॒तिरु॒चथा॑य शस्यते⁠। अ॒यꣳ स॑मु॒द्र उ॒त वि॒श्वभे॑षजः⁠। स्वाहा॑कृतस्य॒ समु॑तृप्णुत र्भुवः⁠॥ उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॑§6 ⁠। उदु॒ त्यं§7 चि॒त्रं§8 ⁠ ॥ [१११] (१०) इ॒मं मे॑ वरुण॒§9 तत्त्वा॑ यामि§10 ⁠। त्वं नो॑ अग्ने॒§11 स त्वं नो॑ अग्ने§12 ⁠। त्वम॑ग्ने अ॒याऽसि॒§13 प्रजा॑पते§14 ⁠॥ इ॒मं जी॒वेभ्यः॑ परि॒धिं द॑धामि⁠। मैषां नु॑ गा॒दप॑रो॒ अद्‌र्ध॑मे॒तम्⁠। श॒तं जी॑वन्तु श॒रदः॑ पुरू॒चीः⁠। ति॒रो मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन⁠॥ इ॒ष्टेभ्यः॒ स्वाहा॒ वष॒डनि॑ष्टेभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠। भे॒ष॒जं दुरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा॒ निष्कृ॑त्यै॒ स्वाहा᳚⁠। दौरा᳚द्‌र्ध्यै॒ स्वाहा॒ दैवी᳚भ्यस्त॒नूभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠ ॥ [११२] (१०) ऋद्ध्यै॒ स्वाहा॒ समृ॑द्ध्यै॒ स्वाहा᳚⁠॥ यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे⁠। ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि⁠। मघ॑वञ्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये᳚⁠। वि द्विषो॒ वि मृधो॑ जहि⁠॥ स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पतिः॑⁠। वृ॒त्र॒हा विमृधो॑ व॒शी⁠। वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु नः⁠। स्व॒स्ति॒दा अ॑भयं क॒रः⁠॥ आ॒भि र्गी॒र्भि र्यदतो॑ न ऊ॒नम्⁠ ॥ [११३] (१०) आप्या॑यय हरिवो॒ वद्‌र्ध॑मानः⁠। य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑⁠। भू॒यि॒ष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम⁠॥ अना᳚ज्ञात॒य्ँयदाज्ञा॑तम्⁠। य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यते॒ मिथु॑⁠। अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय⁠। त्वꣳ हि वेत्थ॑ यथात॒थम्⁠॥ पुरु॑ष संमितो य॒ज्ञः⁠। य॒ज्ञः पुरु॑ष संमितः⁠। अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय⁠। त्वꣳ हि वेत्थ॑ यथात॒थम्⁠॥ यत् पा॑क॒त्रा मन॑सा दी॒नद॑ख्‍षा॒ न⁠। य॒ज्ञस्य॑ म॒न्वते॒ मर्ता॑सः⁠। अ॒ग्निष्टद्धोता᳚ कृतु॒विद्वि॑जा॒नन्न्⁠। यजि॑ष्ठो दे॒वाꣳ ऋ॑तु॒शो य॑जाति⁠ ॥ [११४] (१५) (दे॒वाꣴ श्चि॒त्रं त॒नूभ्यः॒ स्वाहो॒ नं पुरु॑षसंमि॒तोऽग्ने॒ तद॑स्य कल्पय॒ पञ्च॑ च) ॥११॥
अग्निष्टोमादौ यजमानजप्या मन्त्रविशेषाः
यद्दे॑वा देव॒हेड॑नम्⁠। देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम्⁠। आदि॑त्या॒स्तस्मा᳚न्मा मुञ्चत⁠। ऋ॒तस्य॒र्तेन॒ मामु॒त⁠॥ देवा॑ जीवनका॒म्या यत्⁠। वा॒चाऽनृ॑तमूदि॒म⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠। गार्‌ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु⁠। दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म⁠। क॒रोतु॒ माम॑ने॒ नस᳚म्⁠ ॥ [११५] (१०) ऋ॒तेन॑ द्यावापृथिवी⁠। ऋ॒तेन॒ त्वꣳ स॑रस्वति⁠। ऋ॒तान्मा॑ मुञ्च॒ताꣳह॑सः⁠। यद॒न्य कृ॑तमारि॒म⁠॥ स॒जा॒त॒श॒ꣳ॒सादु॒त वा॑ जामिश॒ꣳ॒सात्⁠। ज्याय॑सः॒ शꣳसा॑दु॒त वा॒ कनी॑यसः⁠। अना᳚ज्ञातं दे॒वकृ॑त॒य्ँयदेनः॑⁠। तस्मा॒त्त्वम॒स्माञ्जा॑तवेदो मुमुग्धि⁠॥ यद्वा॒चा यन्मन॑सा⁠। बा॒हुभ्या॑मू॒रुभ्या॑मष्ठी॒वद्भ्या᳚म्⁠ ॥ [११६] (१०) शि॒श्ञै र्यदनृ॑तं चकृ॒मा व॒यम्⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠॥ यद्धस्ता᳚भ्यां च॒कर॒ किल्बि॑षाणि⁠। अ॒ख्‍षाणा᳚व्ँव॒ग्नुमु॑प॒ जिघ्न॑मानः⁠। दू॒रे॒प॒श्या च॑ राष्ट्र॒भृच्च॑⁠। तान्य॑फ्स॒रसा॒वनु॑दत्तामृ॒णानि॑⁠॥ अदी᳚व्यन्नृ॒णय्ँयद॒हं च॒कार॑⁠। यद्वाऽदा᳚स्यन्थ् संज॒गारा॒ जने᳚भ्यः⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠॥ यन्मयि॑ मा॒ता गर्भे॑ स॒ति⁠ ॥ [११७] (१०) एन॑श्च॒कार॒ यत्पि॒ता⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠॥ यदा॑ पि॒पेष॑ मा॒तरं॑ पि॒तर᳚म्⁠। पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धय॑न्न्⁠। अहि॑ꣳसितौ पि॒तरौ॒ मया॒ तत्⁠। तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि⁠॥ यद॒न्तरि॑ख्‍षं पृथि॒वीमु॒त द्याम्⁠। यन्मा॒तरं॑ पि॒तर॑व्ँवा जिहिꣳसि॒म⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠॥ यदा॒शसा॑ नि॒शसा॒ यत्प॑रा॒शसा᳚⁠ ॥ [११८] (१०) यदेन॑श्च कृ॒मा नूत॑न॒य्ँयत्पु॑रा॒णम्⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠॥ अति॑क्रामामि दुरि॒तय्ँयदेनः॑⁠। जहा॑मि रि॒प्रं प॑र॒मे स॒धस्थे᳚⁠। यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑⁠। तमारो॑हामि सु॒कृतां॒ नु लो॒कम्⁠॥ त्रि॒ते दे॒वा अ॑मृजतै॒तदेनः॑⁠। त्रि॒त ए॒तन्म॑नु॒ष्ये॑षु मामृजे⁠। ततो॑ मा॒ यदि॒ किंचि॑दान॒शे⁠। अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः⁠ ॥ [११९] (१०) गाह॑र्‌पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु⁠। दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म⁠। क॒रोतु॒ माम॑ने॒नस᳚म्⁠॥ दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ताः⁠। या जा॒ता ओष॑धीभ्यः⁠। अथो॒ या अ॑ग्नि॒जा आपः॑⁠। ता नः॑ शुन्धन्तु॒ शुन्ध॑नीः⁠॥ यदापो॒ नक्तं॑ दुरि॒तं चरा॑म⁠। यद्वा॒ दिवा॒ नूत॑न॒य्ँयत्पु॑रा॒णम्⁠। हिर॑ण्यवर्णा॒स्तत॒ उत्पु॑नीत नः⁠॥ इ॒मं मे॑ वरुण॒§15 तत्त्वा॑ यामि§16 ⁠। त्वं नो॑ अग्ने॒§17 स त्वं नो॑ अग्ने§18 ⁠। त्वम॑ग्ने अ॒याऽसि॑§19 ⁠ ॥ [१२०] (१३) (यद् दे॑वा॒ गार्‌ह॑पत्यो॒ यद्धस्ता᳚भ्या॒य्ँयन्मयि॑ मा॒ता यदा॑पि॒पेष॒ यद॒न्तरि॑ख्‍ष॒य्ँयदा॒शसाऽति॑क्रामामि त्रि॒ते दे॒वा दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ता यदाप॑ इ॒मं मे॑ वरुणा॒ तत्त्वा॑ यामि॒ त्वं नो॑ अग्ने॒ स त्वं नो॑ अग्ने॒ त्वम॑ग्ने अ॒याऽसि॑) ॥१२॥
अवभृथे कर्मणि ऋजीषप्रोख्‍षणमन्त्राः
यत्ते॒ ग्राव्‌ण्णा॑ चिच्छि॒दुः सो॑म राजन्न्⁠। प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ स्वधि॑ता॒ परू॑ꣳषि⁠। तथ्संध॒थ् स्वाज्ये॑नो॒त व॑द्‌र्धयस्व⁠। अ॒ना॒गसो॒ अध॒मिथ्स॒ख्‍षंये॑म⁠॥ यत्ते॒ ग्रावा॑ बा॒हुच्यु॑तो॒ अचु॑च्यवुः⁠। नरो॒ यत्ते॑ दुदु॒हु र्दख्‍षि॑णेन⁠। तत्त॒ आप्या॑यतां॒ तत्ते᳚⁠। निष्ट्या॑यतां देव सोम⁠॥ यत्ते॒ त्वचं॑ बिभि॒दुर्यच्च॒ योनि᳚म्⁠। यदा॒स्थाना॒त् प्रच्यु॑तो॒ वेन॑सि॒ त्मना᳚⁠ ॥ [१२१] (१०) त्वया॒ तथ्सो॑म गु॒प्तम॑स्तु नः⁠। सा नः॑ स॒धांऽस॑त्पर॒मे व्यो॑मन्न्⁠॥ अहा॒च्छरी॑रं॒ पय॑सा स॒मेत्य॑⁠। अ॒न्यो᳚ऽन्यो भवति॒ वर्णो॑ अस्य⁠। तस्मि॑न् व॒यमुप॑हूता॒स्तव॑ स्मः⁠। आ नो॑ भज॒ सद॑सि वि॒श्वरू॑पे⁠॥ नृ॒चख्‍षाः॒ सोम॑ उ॒त शु॒श्रुग॑स्तु⁠। मा नो॒ विहा॑सी॒द्गिर॑ आवृणा॒नः⁠। अना॑गास्त॒नुवो॑ वावृधा॒नः⁠। आ नो॑ रू॒पव्ँव॑हतु॒ जाय॑मानः⁠ ॥ [१२२] (१०) उप॑ख्‍षरन्ति जु॒ह्वो॑ घृ॒तेन॑⁠। प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ तव॑ व॒द्‌र्धय॑न्तीः⁠। तस्मै॑ ते सोम॒ नम॒ इद्वष॑ट्च⁠। उप॑ मा राजन्थ् सुकृ॒ते ह्व॑यस्व⁠॥ सं प्रा॑णापा॒नाभ्या॒ꣳ॒ समु॒ चख्‍षु॑षा॒ त्वम्⁠। सꣴ श्रोत्रे॑ण गच्छस्व सोम राजन्न्⁠। यत्त॒ आस्थि॑त॒ꣳ॒ शमु॒ तत्ते॑ अस्तु⁠। जा॒नी॒तान्नः॑ स॒गंम॑ने पथी॒नाम्⁠॥ ए॒तं जा॑नीतात्पर॒मे व्यो॑मन्न्⁠। वृकाः᳚ सधस्था वि॒द रू॒पम॑स्य⁠ ॥ [१२३] (१०) यदा॒गच्छा᳚त् प॒थिभि॑ र्देव॒यानैः᳚⁠। इ॒ष्टा॒पू॒र्ते कृ॑णुतादा॒विर॑स्मै⁠॥ अरि॑ष्टो राजन्नग॒दः परे॑हि⁠। नम॑स्ते अस्तु॒ चख्‍ष॑से रघूय॒ते⁠। नाक॒मारो॑ह स॒ह यज॑मानेन⁠। सूर्यं॑ गच्छतात्पर॒मे व्यो॑मन्न्⁠॥ अभू᳚द्दे॒वः स॑वि॒ता वन्द्यो॒ नु नः॑⁠। इ॒दानी॒मह्न॑ उप॒वाच्यो॒ नृभिः॑⁠। वि यो रत्ना॒ भज॑ति मान॒वेभ्यः॑⁠। श्रेष्ठं॑ नो॒ अत्र॒ द्रवि॑ण॒य्ँयथा॒ दध॑त्⁠॥ उप॑ नो मित्रावरुणावि॒हाव॑तम्⁠। अ॒न्वादी᳚द्ध्याथामि॒ह नः॑ सखाया⁠। आ॒दि॒त्यानां॒ प्रसि॑तिर्‌हे॒तिः⁠। उ॒ग्रा श॒तापा᳚ष्ठा घ॒विषा॒ परि॑णो वृणक्तु⁠॥ आप्या॑यस्व॒§20 सं ते᳚§21 ⁠ ॥ [१२४] (१५) (त्मना॒ जाय॑मानो ऽस्य॒ दध॒त् पञ्च॑ च) ॥१३॥
अवभृथे कर्मणि सेचनादिमन्त्राः
यद्दि॑दी॒ख्‍षे मन॑सा॒ यच्च॑ वा॒चा⁠। यद्वा᳚ प्रा॒णैश्चख्‍षु॑षा॒ यच्च॒ श्रोत्रे॑ण⁠। यद्रेत॑सा मिथु॒नेनाप्या॒त्मना᳚⁠। अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠। शु॒क्रा दी॒ख्‍षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः⁠। आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠॥ यदृ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा⁠। प॒शू॒नां चर्म॑न्‌ह॒विषा॑ दिदी॒ख्‍षे⁠। यच्छन्दो॑भि॒रोष॑धीभि॒र्वन॒स्पतौ᳚⁠। अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे (द॑धिरे॒) तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠ ॥ [१२५] (१०) शु॒क्रा दी॒ख्‍षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः⁠। आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠॥ येन॒ ब्रह्म॒ येन॑ ख्‍ष॒त्रम्⁠। येने᳚न्द्रा॒ग्नी प्र॒जाप॑तिः॒ सोमो॒ वरु॑णो॒ येन॒ राजा᳚⁠। विश्वे॑ दे॒वा ऋष॑यो॒ येन॑ प्रा॒णाः⁠। अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠। शु॒क्रा दी॒ख्‍षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः⁠। आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम्⁠॥ अ॒पां पुष्प॑म॒स्योष॑धीना॒ꣳ॒ रसः॑⁠। सोम॑स्य प्रि॒यं धाम॑⁠ ॥ [१२६] (१०) अ॒ग्नेः प्रि॒यत॑मꣳ ह॒विः स्वाहा᳚⁠॥ अ॒पां पुष्प॑म॒स्योष॑धीना॒ꣳ॒ रसः॑⁠। सोम॑स्य प्रि॒यं धाम॑⁠। इन्द्र॑स्य प्रि॒यत॑मꣳ ह॒विः स्वाहा᳚⁠। अ॒पां पुष्प॑म॒स्योष॑धीना॒ꣳ॒ रसः॑⁠। सोम॑स्य प्रि॒यं धाम॑⁠। विश्वे॑षां दे॒वानां᳚ प्रि॒यत॑मꣳ ह॒विः स्वाहा᳚⁠॥ व॒यꣳ सो॑म व्र॒ते तव॑⁠। मन॑स्त॒नूषु॒ पिप्र॑तः⁠। प्र॒जाव॑न्तो अशीमहि⁠ ॥ [१२७] (१०) दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠। सो॒म्येभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠। क॒व्येभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॒ स्वाहा᳚⁠॥ देवा॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम्⁠। सोम्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम्⁠। कव्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम्⁠॥ अन॑न्तरिताः पि॒तरः॑ सो॒म्याः सो॑मपी॒थात्⁠॥ अपै॑तु मृ॒त्युर॒मृतं॑ न॒ आग॑न्न्⁠। वै॒व॒स्व॒तो नो॒ अभ॑यं कृणोतु⁠। प॒र्णव्ँवन॒स्पते॑रिव⁠ ॥ [१२८] (१०) अ॒भि नः॑ शीयताꣳ र॒यिः⁠। सच॑तां नः॒ शची॒पतिः॑⁠॥ परं॑ मृत्यो॒ अनु॒परे॑हि॒ पन्था᳚म्⁠। यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना᳚त्⁠। चख्‍षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि⁠। मा नः॑ प्र॒जाꣳ री॑रिषो॒ मोत वी॒रान्⁠॥ इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑ऽव॒सान॒माग॑न्म⁠। यद्गो॒जिद्ध॑न॒जिद॑श्व॒जिद्यत्⁠। प॒र्णव्ँवन॒स्पते॑रिव⁠। अ॒भि नः॑ शीयताꣳ र॒यिः⁠। सच॑तां नः॒ शची॒पतिः॑⁠ ॥ [१२९] (११) (वन॒स्पता॑व॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒यं धामा॑ शीमही वा॒ भि नः॑ शीयताꣳ र॒यिरेकं॑ च) ॥१४॥

Appendix (of Expansions)

{1} Tai.Brā.3.7.8.3
न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाꣳ इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑⁠। हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्थाद्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य⁠॥
{2, 3} Tai.Brā.3.7.8.3
आशा॑नां त्वाऽऽशापा॒लेभ्यः॑⁠। च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः⁠। इ॒दं भू॒तस्याध्य॑ख्‍षेभ्यः⁠। वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्⁠॥ विश्वा॒ आशा॒ मधु॑ना॒ सꣳसृ॑जामि⁠। अ॒न॒मी॒वा आप॒ ओष॑धयो भवन्तु⁠। अ॒यय्ँयज॑मानो॒ मृधो॒ व्य॑स्यताम्⁠। अगृ॑भीताः प॒शवः॑ सन्तु॒ सर्वे᳚⁠॥
{4, 5} Tai.Brā.3.7.9.5
मि॒त्रो जना॑न् यातयति प्रजा॒नन् मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम्⁠। मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्यं घृ॒तव॑द्विधेम⁠॥ प्र स मि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्‌यस्त॑ आदित्य॒ शिख्‍ष॑ति व्र॒तेन॑⁠। न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मꣳहो॑ अश्नो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात्⁠॥
{6} Tai.Brā.3.7.11.2
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम्⁠। दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्⁠॥
{7, 8} Tai.Brā.3.7.11.2
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वव्ँव॑हन्ति के॒तवः॑⁠। दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म्⁠॥ चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चख्‍षु॑र् मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ऽग्नेः⁠। आऽ प्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑ख्‍ष॒ꣳ॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च⁠॥
{9, 10} Tai.Brā.3.7.11.3
इ॒मं मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय⁠। त्वाम॑व॒स्युरा च॑के⁠॥ तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑⁠। अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शꣳस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः⁠॥
{11, 12} Tai.Brā.3.7.11.3
त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेडोऽव॑ यासि सीष्ठाः⁠। यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तमः॒ शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑ꣳसि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत्⁠॥ स त्वंनो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ⁠। अव॑ यख्‍ष्व नो॒ वरु॑ण॒ꣳ॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कꣳ सु॒हवो॑ न एधि⁠॥
{13, 14} Tai.Brā.3.7.11.3
त्वम॑ग्ने अ॒याऽसि॑⁠। अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः⁠। अ॒या सन्‌ह॒व्यमू॑हिषे⁠। अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम्⁠। इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः⁠। स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः⁠। प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव⁠। यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यꣴ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्⁠॥
{15, 16} Tai.Brā.3.7.12.6
Same as 10 above
{17, 18} Tai.Brā.3.7.12.6
Same as 12 above
{19} Tai.Brā.3.7.12.6
Same as 13 above
{20, 21} Tai.Brā.3.7.13.4
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम्⁠। भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे⁠॥ सं ते॒ पया॑ꣳसि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजाः॒ सव्ँवृष्णि॑यान्यभिमाति॒षाहः॑⁠। आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवा॑ꣴस्युत्त॒मानि॑ धिष्व⁠॥
अनुवाकाः पञ्चशती
१४ १२९