कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणम्
द्वितीयाष्टके अष्टमः प्रपाठकः

अष्टक २ प्रपाठक ८
काम्यपशुयाज्यानुवाक्या ब्राह्मणम्

ओं नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः

श्री गुरुभ्यो नमः, ह॒रिः॒ ओं

ॐ
वायव्यादिपशूनां सूक्तानि
पीवो᳚न्नाꣳ रयि॒वृधः॑ सुमे॒धाः⁠। श्वे॒तः सि॑षक्ति नि॒युता॑मभि॒श्रीः⁠। ते वा॒यवे॒ सम॑नसो॒ वित॑स्थुः⁠। विश्वेन्नरः॑ स्वप॒त्यानि॑ चक्रुः⁠॥ रा॒येऽनु यं ज॒ज्ञतू॒ रोद॑सी उ॒भे⁠। रा॒ये दे॒वी धि॒षणा॑ धाति दे॒वम्⁠। अधा॑ वा॒युं नि॒युतः॑ सश्चत॒ स्वाः⁠। उ॒त श्वे॒तव्ँवसु॑धितिं निरे॒के⁠॥ आ वा॑यो॒ §35 प्र याभिः॑ §36⁠॥ प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा⁠ ॥ [१] (१०) बृ॒हद्र॑यिव्ँवि॒श्ववा॑राꣳ रथ॒प्राम्⁠। द्यु॒तद्या॑मा नि॒युतः॒ पत्य॑मानः⁠। क॒विः क॒विमि॑यख्‍षसि प्रयज्यो⁠॥ आ नो॑ नि॒युद्भिः॑ श॒तिनी॑भिरद्ध्व॒रम्⁠। स॒ह॒स्रिणी॑भि॒रुप॑ याहि य॒ज्ञम्⁠। वायो॑ अ॒स्मिन्‌ह॒विषि॑ मादयस्व⁠। यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः⁠॥ प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यः⁠। विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव⁠। यत् का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु⁠ ॥ [२] (१०) व॒यꣴ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्⁠॥ र॒यी॒णां पति॑य्ँयज॒तं बृ॒हन्त᳚म्⁠। अ॒स्मिन्भरे॒ नृत॑म॒व्ँवाज॑सातौ⁠। प्र॒जाप॑तिं प्रथम॒जामृ॒तस्य॑⁠। यजा॑म दे॒वमधि॑ नो ब्रवीतु⁠॥ प्रजा॑पते॒ त्वं नि॑धि॒पाः पु॑रा॒णः⁠। दे॒वानां᳚ पि॒ता ज॑नि॒ता प्र॒जाना᳚म्⁠। पति॒र्विश्व॑स्य॒ जग॑तः पर॒स्पाः⁠। ह॒विर्नो॑ देव विह॒वे जु॑षस्व⁠॥ तवे॒मे लो॒काः प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च⁠ ॥ [३] (१०) प॒रा॒वतो॑ नि॒वत॑ उ॒द्वत॑श्च⁠। प्रजा॑पते विश्व॒सृज्जी॒वध॑न्य इ॒दं नो॑ देव⁠। प्रति॑हर्य ह॒व्यम्⁠॥ प्र॒जाप॑तिं प्रथ॒मय्ँय॒ज्ञिया॑नाम्⁠। दे॒वाना॒मग्रे॑ यज॒तय्ँय॑जद्ध्वम्⁠। स नो॑ ददातु॒ द्रवि॑णꣳ सु॒वीर्य᳚म्⁠। रा॒यस्पोष॒व्ँविष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे⁠॥ यो रा॒य ईशे॑ शतदा॒य उ॒क्थ्यः॑⁠। यः प॑शू॒नाꣳ र॑ख्‍षि॒ता विष्ठि॑तानाम्⁠। प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑⁠ ॥ [४] (१०) स॒हस्र॑धामा जुषताꣳ ह॒विर्नः॑⁠॥ सोमा॑पूषणे॒ §37 मौ दे॒वौ §38⁠॥ सोमा॑पूषणा॒ रज॑सो वि॒मान᳚म्⁠। स॒प्तच॑क्र॒ꣳ॒ रथ॒मवि॑श्वमिन्वम्⁠। वि॒षू॒वृतं॒ मन॑सा यु॒ज्यमा॑नम्⁠। तं जि॑न्वथो वृषणा॒ पञ्च॑रश्मिम्⁠॥ दि॒व्य॑न्यः सद॑नं च॒क्र उ॒च्चा⁠। पृ॒थि॒व्याम॒न्यो अद्ध्य॒न्तरि॑ख्‍षे⁠। ताव॒स्मभ्यं॑ पुरु॒वारं॑ पुरु॒ख्‍षुम्⁠। रा॒यस्पोष॒व्ँविष्य॑तां॒ नाभि॑म॒स्मे⁠ ॥ [५] (१०) धियं॑ पू॒षा जि॑न्वतु विश्वमि॒न्वः⁠। र॒यिꣳ सोमो॑ रयि॒पति॑र्दधातु⁠। अव॑तु दे॒व्यदि॑तिरन॒र्वा⁠। बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚⁠॥ विश्वा᳚न्य॒न्यो भुव॑ना ज॒जान॑⁠। विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चख्‍षा॑ण एति⁠। सोमा॑पूषणा॒वव॑तं॒ धियं॑ मे⁠। यु॒वभ्या॒व्ँविश्वाः॒ पृत॑ना जयेम⁠॥ उदु॑त्त॒मव्ँव॑रु॒णा §39 स्त॑भ्ना॒द्द्याम् §40⁠। यत् किञ्चे॒दं §41 कि॑त॒वासः॑ §42⁠। अव॑ ते॒ हेड॒ §43, स्तत्त्वा॑ यामि §44⁠॥ आ॒दि॒त्याना॒मव॑सा॒ §45, न द॑ख्‍षि॒णा §46⁠। धा॒रय॑न्त आदि॒त्यास॑ §47, स्ति॒स्रो भूमी᳚द्‌र्धारयन्न् §48⁠। य॒ज्ञो दे॒वाना॒ꣳ॒ §49 शुचि॑र॒पः §50⁠ ॥ [६] (१४) (म॒नी॒षाऽस्तु॑च॒र्‌तस्या॒स्मेकि॑त॒वास॑ श्च॒त्वारि॑ च) ॥१॥
वशादीनां सूक्तानि
ते शु॒क्रासः॒ शुच॑यो रश्मि॒वन्तः॑⁠। सीद॑न्नादि॒त्या अधि॑ ब॒र॒हिषि॑ प्रि॒ये⁠। कामे॑न दे॒वाः स॒रथं॑ दि॒वो नः॑⁠। आया᳚न्तु य॒ज्ञमुप॑ नो जुषा॒णाः⁠॥ ते सू॒नवो॒ अदि॑तेः पीव॒सामिष᳚म्⁠। घृ॒तं पिन्व॒त्प्रति॑हर्यन्नृते॒जाः⁠। प्र य॒ज्ञिया॒ यज॑मानाय येमुरे⁠। आ॒दि॒त्याः कामं॑ पितु॒मन्त॑म॒स्मे⁠॥ आ नः॑ पु॒त्रा अदि॑तेर्यान्तु य॒ज्ञम्⁠। आ॒दि॒त्यासः॑ प॒थिभि॑र्देव॒यानैः᳚⁠ ॥ [७] (१०) अ॒स्मे कामं॑ दा॒शुषे॑ स॒न्नम॑न्तः⁠। पु॒रो॒डाशं॑ घृ॒तव॑न्तं जुषन्ताम्⁠॥ स्क॒भा॒यत॒ निर्‌ऋ॑ति॒ꣳ॒ सेध॒ताम॑तिम्⁠। प्र र॒श्मिभि॒र् यत॑माना अमृद्ध्राः⁠। आदि॑त्याः॒ काम॒ प्रय॑ता॒व्ँवष॑ट्कृतिम्⁠। जु॒षद्ध्वं॑ नो ह॒व्यदा॑तिय्ँयजत्राः⁠॥ आ॒दि॒त्यान्काम॒मव॑से हुवेम⁠। ये भू॒तानि॑ ज॒नय॑न्तो विचि॒ख्युः⁠। सीद॑न्तु पु॒त्रा अदि॑तेरु॒पस्थ᳚म्⁠। स्ती॒र्णं ब॒र॒हिर्‌ह॑वि॒रद्या॑य दे॒वाः⁠ ॥ [८] (१०) स्ती॒र्णं ब॒र॒हिः सी॑दता य॒ज्ञे अ॒स्मिन्न्⁠। ध्रा॒जाः सेध॑न्तो॒ अम॑तिं दु॒रेवा᳚म्⁠। अ॒स्मभ्यं॑ पुत्रा अदितेः॒ प्रय॑ꣳसत⁠। आदि॑त्याः॒ काम॑ ह॒विषो॑ जुषा॒णाः⁠॥ अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान्⁠। विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्⁠। यु॒यो॒द्ध्य॑स्मज्जु॑हुरा॒णमेनः॑⁠। भूयि॑ष्ठां ते॒ नम॑ उक्तिव्ँविधेम⁠॥ प्रवः॑ शु॒क्राय॑ भा॒नवे॑ भरद्ध्वम्⁠। ह॒व्यं म॒तिं चा॒ग्नये॒ सुपू॑तम्⁠ ॥ [९] (१०) यो दैव्या॑नि॒ मानु॑षा ज॒नूꣳषि॑⁠। अ॒न्तर् विश्वा॑नि वि॒द्मना॒ जिगा॑ति⁠॥ अच्छा॒ गिरो॑ म॒तयो॑ देव॒यन्तीः᳚⁠। अ॒ग्निय्ँय॑न्ति॒ द्रवि॑णं॒ भिख्‍ष॑माणाः⁠। सु॒स॒दृंश॑ꣳ सु॒प्रती॑क॒ꣴ॒ स्वञ्च᳚म्⁠। ह॒व्य॒वाह॑मर॒तिं मानु॑षाणाम्⁠॥ अग्ने॒ त्वम॒स्मद्यु॑यो॒द्ध्यमी॑वाः⁠। अन॑ग्नित्रा अ॒भ्य॑मन्त कृ॒ष्टीः⁠। पुन॑र॒स्मभ्य॑ꣳ सुवि॒ताय॑ देव⁠। ख्‍षाव्ँविश्वे॑भिर॒जरे॑भिर्यजत्र⁠ ॥ [१०] (१०) अग्ने॒ त्वं पा॑रया॒ नव्यो॑ अ॒स्मान्⁠। स्व॒स्तिभि॒रति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा᳚⁠। पूश्च॑ पृ॒थ्वी ब॑हु॒ला न॑ उ॒र्वी⁠। भवा॑ तो॒काय॒ तन॑याय॒ शय्ँयोः⁠॥ प्र का॑रवो मन॒ना व॒च्यमा॑नाः⁠। दे॒व॒द्रीचीं᳚ नयथ देव॒यन्तः॑⁠। द॒ख्‍षि॒णा॒वाड्वा॒जिनी॒ प्राच्ये॑ति⁠। ह॒विर्भर॑न्त्य॒ग्नये॑ घृ॒ताची᳚⁠॥ इन्द्रं॒ नरो॑ §51 यु॒जे रथ᳚म् §52⁠॥ ज॒गृ॒भ्णा ते॒ दख्‍षि॑णामिन्द्र॒ हस्त᳚म्⁠ ॥ [११] (१०) व॒सू॒यवो॑ वसुपते॒ वसू॑नाम्⁠। वि॒द्मा हि त्वा॒ गोप॑तिꣳ शूर॒ गोना᳚म्⁠। अ॒स्मभ्यं॑ चि॒त्रव्ँवृष॑णꣳ र॒यिं दाः᳚⁠॥ तवे॒दव्ँविश्व॑म॒भितः॑ पश॒व्य᳚म्⁠। यत् पश्य॑सि॒ चख्‍ष॑सा॒ सूर्य॑स्य⁠। गवा॑मसि॒ गोप॑ति॒रेक॑ इन्द्र⁠। भ॒ख्‍षी॒महि॑ ते॒ प्रय॑तस्य॒ वस्वः॑⁠॥ समि॑न्द्र णो॒ मन॑सा नेषि॒ गोभिः॑⁠। सꣳ सू॒रिभि॑र् मघव॒न्थ् सꣴ स्व॒स्त्या⁠। सं ब्रह्म॑णा दे॒वकृ॑त॒य्ँयदस्ति॑⁠ ॥ [१२] (१०) सं दे॒वाना॑ꣳ सुम॒त्या य॒ज्ञिया॑नाम्⁠॥ आ॒राच्छत्रु॒मप॑बाधस्व दू॒रम्⁠। उ॒ग्रो यः शम्बः॑ पुरुहूत॒ तेन॑⁠। अ॒स्मे धे॑हि॒ यव॑म॒द्गोम॑दिन्द्र⁠। कृ॒धी धियं॑ जरि॒त्रे वाज॑रत्नाम्⁠॥ आवे॒धस॒ꣳ॒ §53 स हि शुचिः॑⁠॥ बृह॒स्पतिः॑ प्रथ॒मं जाय॑मानः⁠। म॒हो ज्योति॑षः पर॒मे व्यो॑मन्न्⁠। स॒प्तास्य॑स्तुविजा॒तो रवे॑ण⁠। वि स॒प्तर॑श्मिरधम॒त्तमा॑ꣳसि⁠ ॥ [१३] (१०) बृह॒स्पतिः॒ सम॑जय॒द्वसू॑नि⁠। म॒हो व्र॒जान् गोम॑तो दे॒व ए॒षः⁠। अ॒पः सिषा॑स॒न्थ्सुव॒र प्र॑तीत्तः⁠। बृह॒स्पति॒र॒हन्त्य॒मित्र॑म॒र्कैः⁠॥ बृह॑स्पते॒ पर् §54 ये॒वा पि॒त्रे §55⁠॥ आ नो॑ दि॒वः §56पावी॑रवी §57⁠। इ॒मा जुह्वा॑ना॒ §58 यस्ते॒ स्तनः॑ §59⁠। सर॑स्वत्य॒भि नो॑ नेषि §60⁠॥ इ॒यꣳ शुष्मे॑भिर्बिस॒खा इ॑वारुजत्⁠। सानु॑ गिरी॒णां त॑वि॒षेभि॑रू॒र्मिभिः॑⁠। पा॒रा॒व॒द॒घ्नीमव॑से सुवृ॒क्तिभिः॑⁠। सर॑स्वती॒मावि॑वासेम धी॒तिभिः॑⁠ ॥ [१४] (१२) (दे॒व॒यानै᳚र् दे॒वाः सुपू॑तंयजत्र॒हस्त॒मस्ति॒तमा॑ꣴस्यू॒र्मिभि॒र् द्वे च॑) ॥२॥
सौम्यादीनां सूक्तानि
सोमो॑ धे॒नुꣳ सोमो॒ अर्व॑न्तमा॒शुम्⁠। सोमो॑ वी॒रं क॑र्म॒ण्यं॑ ददातु⁠। सा॒द॒न्य॑व्ँविद॒थ्य॑ꣳ स॒भेय᳚म्⁠। पि॒तुः॒ श्रव॑ण॒य्ँयो ददा॑शदस्मै⁠॥ अषा॑ढय्ँयु॒थ्सु§61 त्वꣳ सो॑म॒ क्रतु॑भिः⁠॥ या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति §62⁠॥ त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वाः᳚⁠। त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वं गाः⁠। त्वमात॑तन्थो॒र्व॑न्तरि॑ख्‍षम्⁠। त्वं ज्योति॑षा॒ वितमो॑ ववर्थ⁠ ॥ [१५] (१०) या ते॒ धामा॑नि दि॒वि या पृ॑थि॒व्याम्⁠। या पर्व॑ते॒ष्वोष॑धीष्व॒फ्सु⁠। तेभि॑र्नो॒ विश्वैः᳚ सु॒मना॒ अहे॑डन्न्⁠। राज᳚न्थ् सोम॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय⁠॥ विष्णो॒र्नु कं॒ §63 तद॑स्य प्रि॒यम् §64⁠। प्रतद् विष्णुः॑ §65⁠॥ प॒रो मात्र॑या त॒नुवा॑ वृधान⁠। न ते॑ महि॒त्वमन्व॑श्नुवन्ति⁠। उ॒भे ते॑ विद्म॒ रज॑सी पृथि॒व्या विष्णो॑ देव॒ त्वम्⁠। प॒र॒मस्य॑ विथ्से⁠ ॥ [१६] (१०) विच॑क्रमे॒ §66 त्रिर्दे॒वः §67⁠॥ आ ते॑ म॒हो§68 यो जा॒त ए॒व §69⁠। अ॒भि गो॒त्राणि॑ §70⁠॥ आभिः॒ स्पृधो॑ मिथ॒ती ररि॑षण्यन्न्⁠। अ॒मित्र॑स्य व्यथया म॒न्युमि॑न्द्र⁠। आभि॒र्विश्वा॑ अभि॒युजो॒ विषू॑चीः⁠। आर्या॑य॒ विशोऽव॑तारी॒र्दासीः᳚⁠॥ अ॒यꣳ शृ॑ण्वे॒ अध॒ जय॑न्नु॒त घ्नन्न्⁠। अ॒यमु॒त प्रकृ॑णुते यु॒धा गाः⁠। य॒दा स॒त्यं कृ॑णु॒ते म॒न्युमिन्द्रः॑⁠ ॥ [१७] (१०) विश्वं॑ दृ॒ढं भ॑यत॒ एज॑दस्मात्⁠॥ अनु॑ स्व॒धाम॑ख्‍षर॒न्नापो॑ अस्य⁠। अव॑द्‌र्धत॒ मद्ध्य॒ आ ना॒व्या॑नाम्⁠। स॒द्ध्री॒चीने॑न॒ मन॑सा॒ तमि॑न्द्र॒ ओजि॑ष्ठेन⁠। हन्म॑नाऽहन्न॒भिद्यून्⁠॥ म॒रुत्व॑न्तव्ँवृष॒भव्ँवा॑वृधा॒नम्⁠। अक॑वारिं दि॒व्यꣳ शा॒समिन्द्र᳚म्⁠। वि॒श्वा॒साह॒मव॑से॒ नूत॑नाय⁠। उ॒ग्रꣳ स॑हो॒दामि॒ह तꣳ हु॑वेम⁠॥ जनि॑ष्ठा उ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑⁠ ॥ [१८] (१०) म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः⁠। अव॑द्‌र्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑⁠। मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा⁠॥ क्व॑ स्या वो॑ मरुतः स्व॒धाऽऽसी᳚त्⁠। यन् मामेक॑ꣳ स॒मध॑त्ताहि॒हत्ये᳚⁠। अ॒हꣴ ह्यु॑ग्रस्त॑वि॒षस्तुवि॑ष्मान्⁠। विश्व॑स्य॒ शत्रो॒रन॑मव्ँवध॒स्नैः⁠॥ वृ॒त्रस्य॑ त्वा श्व॒सथा॒दीष॑माणाः⁠। विश्वे॑ दे॒वा अ॑जहु॒र्ये सखा॑यः⁠। म॒रुद्भि॑रिन्द्र स॒ख्यं ते॑ अस्तु⁠ ॥ [१९] (१०) अथे॒मा विश्वाः॒ पृत॑ना जयासि⁠॥ वधी᳚व्ँवृ॒त्रं म॑रुत इन्द्रि॒येण॑⁠। स्वेन॒ भामे॑न तवि॒षो ब॑भू॒वान्⁠। अ॒हमे॒ता मन॑वे वि॒श्वश्च॑न्द्राः⁠। सु॒गा अ॒पश्च॑कर॒ वज्र॑बाहुः⁠॥ स यो वृषा॒ वृष्णि॑येभिः॒ समो॑काः⁠। म॒हो दि॒वः पृ॑थि॒व्याश्च॑ स॒म्राट्⁠। स॒ती॒नस॑त्त्वा॒ हव्यो॒ भरे॑षु⁠। म॒रुत्वा᳚न्नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती⁠॥ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑तरद्वृत्र॒तूर्ये᳚⁠ ॥ [२०] (१०) अ॒ना॒धृ॒ष्यो म॒घवा॒ शूर॒ इन्द्रः॑⁠। अन्वे॑न॒व्ँविशो॑ अमदन्त पू॒र्वीः⁠। अ॒यꣳ राजा॒ जग॑तश्चर्‌षणी॒नाम्⁠॥ स ए॒व वी॒रः स उ॑ वी॒र्या॑वान्⁠। स ए॑करा॒जो जग॑तः पर॒स्पाः⁠। य॒दा वृ॒त्रमत॑र॒च्छूर॒ इन्द्रः॑⁠। अथा॑ भवद्दमि॒ताऽभिक्र॑तूनाम्⁠॥ इन्द्रो॑ य॒ज्ञव्ँव॒द्‌र्धय॑न् वि॒श्ववे॑दाः⁠। पु॒रो॒डाश॑स्य जुषताꣳ ह॒विर्नः॑⁠। वृ॒त्रं ती॒र्त्वा दा॑न॒वव्ँवज्र॑बाहुः⁠ ॥ [२१] (१०) दिशो॑ऽदृꣳ हद्दृꣳहि॒ता दृꣳह॑णेन⁠॥ इ॒मय्ँय॒ज्ञव्ँव॒द्‌र्धय॑न् वि॒श्ववे॑दाः⁠। पु॒रो॒डाशं॒ प्रति॑गृभ्णा॒त्विन्द्रः॑⁠। य॒दा वृ॒त्रमत॑र॒च्छूर॒ इन्द्रः॑⁠। अथै॑करा॒जो अ॑भव॒ज्जना॑नाम्⁠॥ इन्द्रो॑ दे॒वाञ्छ॑म्बर॒हत्य॑ आवत्⁠। इन्द्रो॑ दे॒वाना॑ मभवत् पुरो॒गाः⁠। इन्द्रो॑ य॒ज्ञे ह॒विषा॑ वावृधा॒नः⁠। वृ॒त्र॒तूर्णो॒ अभ॑य॒ꣳ॒ शर्म॑ यꣳसत्⁠॥ यः स॒प्त सिन्धू॒ꣳ॒ रद॑धात्पृथि॒व्याम्⁠। यः स॒प्त लो॒कानकृ॑णो॒द्दिश॑श्च⁠। इन्द्रो॑ ह॒विष्मा॒न्थ्सग॑णो म॒रुद्भिः॑⁠। वृ॒त्र॒तूर्णो॑ य॒ज्ञमि॒होप॑यासत्⁠ ॥ [२२] (१३) (व॒व॒र्थ॒ वि॒थ्स॒ इन्द्र॑ स्तु॒रा या᳚स्तु॒ वृत्र॒तूर्ये॒ वज्र॑बाहुः पृथि॒व्यां त्रीणि॑ च) ॥३॥
अभिमातिहैन्द्रादिपशूनां सूक्तानि
इन्द्र॒स्तर॑स्वानभिमाति॒होग्रः⁠। हिर॑ण्यवाशीरिषि॒रः सु॑व॒र॒षाः⁠। तस्य॑ व॒यꣳ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य⁠। अपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म⁠॥ हिर॑ण्यवर्णो॒ अभ॑यं कृणोतु⁠। अ॒भि॒मा॒ति॒हेन्द्रः॒ पृत॑नासु जि॒ष्णुः⁠। स नः॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थ॒व्ँविय॑ꣳसत्⁠। यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः⁠॥ इन्द्र॑ꣴ स्तुहि व॒ज्रिण॒ꣴ॒ स्तोम॑पृष्ठम्⁠। पु॒रो॒डाश॑स्य जुषताꣳ ह॒विर्नः॑⁠ ॥ [२३] (१०) ह॒त्वाऽभिमा॑तीः॒ पृत॑नाः॒ सह॑स्वान्⁠। अथाभयं॑ कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः⁠॥ स्तु॒हि शूर॑व्ँव॒ज्रिण॒मप्र॑तीतम् (मप्र॑तीत्तम्)⁠। अ॒भि॒मा॒ति॒हनं॑ पुरुहू॒तमिन्द्र᳚म्⁠। य एक॒ इच्छ॒तप॑ति॒र्जने॑षु⁠। तस्मा॒ इन्द्रा॑य ह॒विराजु॑होत⁠॥ इन्द्रो॑ दे॒वाना॑मधि॒पाः पु॒रोहि॑तः⁠। दि॒शां पति॑रभवद्वा॒जिनी॑वान्⁠। अ॒भि॒मा॒ति॒हा त॑वि॒षस्तुवि॑ष्मान्⁠। अ॒स्मभ्यं॑ चि॒त्रव्ँवृष॑णꣳ र॒यिं दा᳚त्⁠ ॥ [२४] (१०) य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी म॑हि॒त्वा⁠। बले॒नादृ॑ꣳहदभिमाति॒हेन्द्रः॑⁠। स नो॑ ह॒विः प्रति॑गृभ्णातु रा॒तये᳚⁠। दे॒वानां᳚ दे॒वो नि॑धि॒पा नो॑ अव्यात्⁠॥ अन॑वस्ते॒ रथं॒ §71 वृष्णे॒ यत्ते᳚ §72⁠। इन्द्र॑स्य॒ नु वी॒र्या᳚ §73 ण्यह॒न्नहि᳚म् §74⁠॥ इन्द्रो॑ या॒तोऽव॑सितस्य॒ राजा᳚⁠। शम॑स्य च शृ॒ङ्गिणो॒ वज्र॑बाहुः⁠। सेदु॒ राजा᳚ ख्‍षेति चर्‌षणी॒नाम्⁠। अ॒रान्न ने॒मिः परि॒ता ब॑भूव⁠ ॥ [२५] (१०) अ॒भि सि॒द्ध्मो अ॑जिगादस्य॒ शत्रू॑न्⁠। वि ति॒ग्मेन॑ वृष॒भेणा॒ पुरो॑ऽभेत्⁠। सव्ँवज्रे॑णासृजद्वृ॒त्रमिन्द्रः॑⁠। प्र स्वां म॒तिम॑तिर॒च्छाश॑दानः⁠॥ विष्णुं॑ दे॒वव्ँवरु॑णमू॒तये॒ भग᳚म्⁠। मेद॑सा दे॒वा व॒पया॑ यजद्ध्वम्⁠। ता नो॑ य॒ज्ञमाग॑तव्ँवि॒श्वधे॑ना⁠। प्र॒जाव॑द॒स्मे द्रवि॑णे॒ह ध॑त्तम्⁠॥ मेद॑सा दे॒वा व॒पया॑ यजद्ध्वम्⁠। विष्णुं॑ च दे॒वव्ँवरु॑णं च रा॒तिम्⁠ ॥ [२६] (१०) ता नो॒ अमी॑वा अप॒बाध॑मानौ⁠। इ॒मय्ँय॒ज्ञं जु॒षमा॑णा॒वुपेत᳚म्⁠॥ विष्णू॑वरुणा यु॒वम॑द्ध्व॒राय॑ नः⁠। वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम्⁠। दी॒र्घप्र॑यज्यू ह॒विषा॑ वृधा॒ना⁠। ज्योति॒षाऽरा॑तीर्दहतं॒ तमा॑ꣳसि⁠॥ ययो॒रोज॑सा स्कभि॒ता रजा॑ꣳसि⁠। वी॒र्ये॑भिर् वी॒रत॑मा॒ शवि॑ष्ठा⁠। या पत्ये॑ते॒ अप्र॑तीत्ता॒ सहो॑भिः⁠। विष्णू॑ अग॒न्वरु॑णा पू॒र्वहू॑तौ⁠ ॥ [२७] (१०) विष्णू॑वरुणा वभिशस्ति॒पा वा᳚म्⁠। दे॒वा य॑जन्त ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑⁠। अपामी॑वाꣳ सेधतꣳ र॒ख्‍षस॑श्च⁠। अथा॑ धत्त॒य्ँयज॑मानाय॒ शय्ँयोः⁠॥ अ॒ꣳ॒हो॒मुचा॑ वृष॒भा सु॒प्रतू᳚र्ती⁠। दे॒वानां᳚ दे॒वत॑मा॒ शचि॑ष्ठा⁠। विष्णू॑वरुणा॒ प्रति॑हर्यतं नः⁠। इ॒दं नरा॒ प्रय॑तमू॒तये॑ ह॒विः⁠॥ म॒ही नु द्यावा॑पृथि॒वी इ॒ह ज्येष्ठे᳚⁠। रु॒चा भ॑वताꣳ शु॒चय॑द्भिर॒र्कैः⁠ ॥ [२८] (१०) यथ्सी॒व्ँवरि॑ष्ठे बृह॒ती वि॑मि॒न्वन्न्⁠। नृ॒वद्भ्यो॒ऽख्‍षा प॑प्रथा॒नेभि॒रेवैः᳚⁠॥ प्र पू᳚र्व॒जे पि॒तरा॒ नव्य॑सीभिः⁠। गी॒र्भिः कृ॑णुद्ध्व॒ꣳ॒ सद॑ने ऋ॒तस्य॑⁠। आ नो᳚ द्यावापृथिवी॒ दैव्ये॑न⁠। जने॑न यातं॒ महि॑ वा॒व्ँवरू॑थम्⁠॥ स इथ्स्वपा॒ भुव॑नेष्वास⁠। य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी ज॒जान॑⁠। उ॒र्वी ग॑भी॒रे रज॑सी सु॒मेके᳚⁠। अ॒व॒ꣳ॒शे धीरः॒ शच्या॒ समै॑रत्⁠ ॥ [२९] (१०) भूरिं॒ द्वे अच॑रन्ती॒ चर॑न्तम्⁠। प॒द्वन्तं॒ गर्भ॑म॒पदी॑ दधाते⁠। नित्यं॒ न सू॒नुं पि॒त्रोरु॒पस्थे᳚⁠। तं पि॑पृतꣳ रोदसी सत्य॒वाच᳚म्⁠॥ इ॒दं द्या॑वापृथिवी स॒त्यम॑स्तु⁠। पित॒र्मात॒र्यदि॒होप॑ब्रु॒वे वा᳚म्⁠। भू॒तं दे॒वाना॑मव॒मे अवो॑भिः⁠। विद्यामे॒षव्ँवृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्⁠॥ उ॒र्वी पृ॒थ्वी ब॑हु॒ले दू॒रे अ॑न्ते⁠। उप॑ब्रुवे॒ नम॑सा य॒ज्ञे अ॒स्मिन्न्⁠। दधा॑ते॒ ये सु॒भगे॑ सु॒प्रतू᳚र्ती⁠। द्यावा॒ रख्‍ष॑तं पृथि॒वी नो॒ अभ्वा᳚त्⁠॥ या जा॒ता ओष॑ध॒यो §75, ऽति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठाः §76⁠। या ओष॑धयः॒ सोम॑राज्ञी §77 रश्वाव॒तीꣳ सो॑मव॒तीम् §78⁠। ओष॑धी॒रिति॑ मातरो॒ §79 ऽन्या वो॑ अ॒न्याम॑वतु §80⁠ ॥ [३०] (१५) (ह॒विर्नो॑ दाद् बभूव रा॒तिं पू॒र्वहू॑ता व॒र्कै रै॑र द॒स्मिन् पञ्च च) ॥४॥
ऐन्द्राग्नपश्वादीनां सूक्तानि
शुचिं॒ नु स्तोम॒ꣴ॒ §81, श्नथ॑द्वृ॒त्रम् §82⁠। उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी॒ §83,प्रच॑र्‌ष॒णिभ्यः॑ §84⁠। आ वृ॑त्रहणा §85 गी॒र्भिर्विप्रः॑ §86⁠॥ ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता⁠। सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व⁠। विश्वं॒ तद्भ॒द्रय्ँयद॒वन्ति॑ दे॒वाः⁠। बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚⁠॥ स ई॑ꣳ स॒त्येभिः॒ सखि॑भिः शु॒चद्भिः॑⁠। गोधा॑यस॒व्ँवि ध॑न॒सैर॑तर्दत्⁠। ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्वृष॑भिर्व॒राहैः᳚⁠ ॥ [३१] (१०) घ॒र्मस्वे॑देभि॒र्द्रवि॑ण॒व्ँव्या॑नट्⁠॥ ब्रह्म॑ण॒स्पते॑रभवद्यथा व॒शम्⁠। स॒त्यो म॒न्युर्महि॒ कर्मा॑ करिष्य॒तः⁠। यो गा उ॒दाज॒थ्स दि॒वे वि चा॑भजत्⁠। म॒हीव॑ री॒तिः शव॑सा सर॒त् पृथ॑क्⁠॥ इन्धा॑नो अ॒ग्निव्ँव॑नवद्वनुष्य॒तः⁠। कृ॒तब्र॑ह्मा शूशुवद्रा॒तह॑व्य॒ इत्⁠। जा॒तेन॑ जा॒तमति॒ सृत् प्रसृ॑ꣳसते⁠। यय्ँय॒य्ँयुजं॑ कृणु॒ते ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑⁠॥ ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा᳚⁠ ॥ [३२] (१०) रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॑ विव॑स्वतः⁠। वी॒रेषु॑ वी॒राꣳ उप॑पृङ्ग्धि न॒स्त्वम्⁠। यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हव᳚म्⁠॥ स इज्जने॑न॒ स वि॒शा स जन्म॑ना⁠। स पु॒त्रैर्वाजं॑ भरते॒ धना॒ नृभिः॑⁠। दे॒वाना॒य्ँयः पि॒तर॑मा॒विवा॑सति⁠। श्र॒द्धाम॑ना ह॒विषा॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति᳚म्⁠॥ यास्ते॑ पूष॒न्ना वो॑ अ॒न्तः §87⁠। शु॒क्रं ते॑ अ॒न्यत् §88, पू॒षेमा आशाः᳚ §89⁠॥ प्रप॑थे प॒थाम॑जनिष्ट पू॒षा⁠ ॥ [३३] (१०) प्रप॑थे दि॒वः प्रप॑थे पृथि॒व्याः⁠। उ॒भे अ॒भि प्रि॒यत॑मे स॒धस्थे᳚⁠। आ च॒ परा॑ च चरति प्रजा॒नन्न्⁠॥ पू॒षा सु॒बन्धु॑र्दि॒व आ पृ॑थि॒व्याः⁠। इ॒डस्पति॑र्म॒घवा॑ द॒स्मव॑र्चाः⁠। तं दे॒वासो॒ अद॑दुः सू॒र्यायै᳚⁠। कामे॑न कृ॒तं त॒वस॒ꣴ॒ स्वञ्च᳚म्⁠॥ अ॒जाश्वः॑ पशु॒पा वाज॑वस्त्यः⁠। धि॒य॒जिं॒न्वो विश्वे॒ भुव॑ने॒ अर्पि॑तः⁠। अष्ट्रां᳚ पू॒षा शि॑थि॒रामु॒द्वरी॑वृजत्⁠ ॥ [३४] (१०) स॒चंख्‍षा॑णो॒ भुव॑ना दे॒व ई॑यते⁠॥ शुची॑ वो ह॒व्या म॑रुतः॒ शुची॑नाम्⁠। शुचि॑ꣳ हिनोम्यद्ध्व॒रꣳ शुचि॑भ्यः⁠। ऋ॒तेन॑ स॒त्यमृत॒साप॑ आयन्न्⁠। शुचि॑जन्मानः॒ शुच॑यः पाव॒काः⁠॥ प्र चि॒त्रम॒र्कं गृ॑ण॒ते तु॒राय॑⁠। मारु॑ताय॒ स्वत॑वसे भरद्ध्वम्⁠। ये सहा॑ꣳसि॒ सह॑सा॒ सह॑न्ते⁠। रेज॑ते अग्ने पृथि॒वी म॒खेभ्यः॑⁠॥ अꣳसे॒ष्वा म॑रुतः खा॒दयो॑ वः⁠ ॥ [३५] (१०) वख्‍षः॑सु रु॒क्मा उप॑शिश्रिया॒णाः⁠। वि वि॒द्युतो॒ न वृ॒ष्टिभी॑ रुचा॒नाः⁠। अनु॑ स्व॒धामायु॑धै॒र्यच्छ॑मानाः⁠॥ या वः॒ शर्म॑ शशमा॒नाय॒ सन्ति॑⁠। त्रि॒धातू॑नि दा॒शुषे॑ यच्छ॒ताधि॑⁠। अ॒स्मभ्यं॒ तानि॑ मरुतो॒ विय॑न्त⁠। र॒यिं नो॑ धत्त वृषणः सु॒वीर᳚म्⁠॥ इ॒मे तु॒रं म॒रुतो॑ रामयन्ति⁠। इ॒मे स॒हः सह॑स॒ आन॑मन्ति⁠। इ॒मे शꣳस॑व्ँवनुष्य॒तो निपा᳚न्ति⁠ ॥ [३६] (१०) गु॒रुद्वेषो॒ अर॑रुषे दधन्ति⁠॥ अ॒रा इ॒वेदच॑रमा॒ अहे॑व⁠। प्र प्र॑जायन्ते॒ अक॑वा॒ महो॑भिः⁠। पृश्नेः᳚ पु॒त्रा उ॑प॒मासो॒ रभि॑ष्ठाः⁠। स्वया॑ म॒त्या म॒रुतः॒ संमि॑मिख्‍षुः⁠॥ अनु॑ ते दायि म॒ह इ॑न्द्रि॒याय॑⁠। स॒त्रा ते॒ विश्व॒मनु॑ वृत्र॒हत्ये᳚⁠। अनु॑ ख्‍ष॒त्रमनु॒ सहो॑ यजत्र⁠। इन्द्र॑ दे॒वेभि॒रनु॑ ते नृ॒षह्ये᳚⁠॥ य इन्द्र॒ शुष्मो॑ मघवन्ते॒ अस्ति॑⁠ ॥ [३७] (१०) शिख्‍षा॒ सखि॑भ्यः पुरुहूत॒ नृभ्यः॑⁠। त्वꣳ हि दृ॒ढा म॑घव॒न् विचे॑ताः⁠। अपा॑वृधि॒ परि॑वृतिं॒ न राधः॑⁠॥ इन्द्रो॒ राजा॒ जग॑तश्चर्‌षणी॒नाम्⁠। अधि॒ख्‍षमि॒ विषु॑रूप॒य्ँयदस्ति॑⁠। ततो॑ ददातु दा॒शुषे॒ वसू॑नि⁠। चोद॒द्राध॒ उप॑स्तुतश्चिद॒र्वाक्⁠॥ तमु॑ ष्टुहि॒ यो अ॒भिभू᳚त्योजाः⁠। व॒न्वन्नवा॑तः पुरुहू॒त इन्द्रः॑⁠। अषा॑ढमु॒ग्रꣳ सह॑मानमा॒भिः⁠ ॥ [३८] (१०) गी॒र्भिर्व॑द्‌र्ध वृष॒भं च॑र्‌षणी॒नाम्⁠॥ स्थू॒रस्य॑ रा॒यो बृ॑ह॒तो य ईशे᳚⁠। तमु॑ ष्टवाम वि॒दथे॒ष्विन्द्र᳚म्⁠। यो वा॒युना॒ जय॑ति॒ गोम॑तीषु⁠। प्र धृ॑ष्णु॒या न॑यति॒ वस्यो॒ अच्छ॑⁠॥ आ ते॒ शुष्मो॑ वृष॒भ एतु॑ प॒श्चात्⁠। ओत्त॒राद॑ध॒रागा पु॒रस्ता᳚त्⁠। आ वि॒श्वतो॑ अ॒भि समे᳚त्व॒र्वाङ्⁠। इन्द्र॑ द्यु॒म्नꣳ सुव॑र्वद्धेह्य॒स्मे⁠ ॥ [३९] (९) (व॒राहै᳚र् वि॒श्वहा॑ ऽजनिष्ट पू॒षो द्वरी॑वृजत् खा॒दयो॑ वः पा॒न् त्यस्त या॒भिर् + नव॑ च) ॥५॥
सावित्रादिपशूनां सूक्तानि
आ दे॒वो या॑तु सवि॒ता सु॒रत्नः॑⁠। अ॒न्त॒रि॒ख्‍ष॒प्रा वह॑मानो॒ अश्वैः᳚⁠। हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑⁠। नि॒वे॒शय॑न् च प्रसु॒वन् च॒ भूम॑⁠॥ अ॒भीवृ॑तं॒ कृश॑नैर् वि॒श्वरू॑पम्⁠। हिर॑ण्यशम्यय्ँयज॒तो बृ॒हन्त᳚म्⁠। आस्था॒द्रथ॑ꣳ सवि॒ता चि॒त्रभा॑नुः⁠। कृ॒ष्णा रजा॑ꣳसि॒ तवि॑षीं॒ दधा॑नः⁠॥ सघा॑ नो दे॒वः स॑वि॒ता स॒वाय॑⁠। आसा॑विष॒द्वसु॑पति॒र्वसू॑नि⁠ ॥ [४०] (१०) वि॒श्रय॑माणो॒ अम॑तिमुरू॒चीम्⁠। म॒र्त॒भोज॑न॒मध॑ रासते न⁠॥ वि जना᳚ञ्छ्या॒वाः शि॑ति॒पादो॑ अख्यन्न्⁠। रथ॒ꣳ॒ हिर॑ण्य प्र उग॒व्ँवह॑न्तः⁠। शश्व॒द्दिशः॑ सवि॒तुर्दैव्य॑स्य⁠। उ॒पस्थे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः⁠॥ वि सु॑प॒र्णो अ॒न्तरि॑ख्‍षाण्यख्यत्⁠। ग॒भी॒रवे॑पा॒ असु॑रः सुनी॒थः⁠। क्वे॑दानी॒ꣳ॒ सूर्यः॒ कश्चि॑केत⁠। क॒त॒मां द्याꣳ र॒श्मिर॒स्यात॑तान⁠ ॥ [४१] (१०) भगं॒ धिय॑व्ँवा॒जय॑न्तः॒ पुर॑न्धिम्⁠। नरा॒शꣳसो॒ ग्नास्पति॑र्नो अव्यात्⁠। आऽये वा॒मस्य॑ संग॒थे र॑यी॒णाम्⁠। प्रि॒या दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स्या॑म⁠॥ आ नो॒ विश्वे॒ अस्क्रा॑ गमन्तु दे॒वाः⁠। मि॒त्रो अ॑र्य॒मा वरु॑णः स॒जोषाः᳚⁠। भुव॒न्॒‌यथा॑ नो॒ विश्वे॑ वृ॒धासः॑⁠। कर᳚न्थ् सु॒षहा॑ विथु॒रं न शवः॑⁠॥ शं नो॑ दे॒वा वि॒श्वदे॑वा भवन्तु⁠। शꣳ सर॑स्वती स॒ह धी॒भिर॑स्तु⁠ ॥ [४२] (१०) शम॑भि॒षाचः॒ शमु॑ राति॒षाचः॑⁠। शं नो॑ दि॒व्याः पार्थि॑वाः॒ शं नो॒ अप्याः᳚⁠॥ ये स॑वि॒तुः स॒त्यस॑वस्य॒ विश्वे᳚⁠। मि॒त्रस्य॑ व्र॒ते वरु॑णस्य दे॒वाः⁠। ते सौभ॑गव्ँवी॒रव॒द्गोम॒दप्नः॑⁠। दधा॑तन॒ द्रवि॑णं चि॒त्रम॒स्मे⁠॥ अग्ने॑ या॒हि दू॒त्य॑व्ँवारि॑षेण्यः⁠। दे॒वां अच्छा᳚ ब्रह्म॒कृता॑ ग॒णेन॑⁠। सर॑स्वतीं म॒रुतो॑ अ॒श्विना॒ऽपः⁠। य॒ख्‍षि॒ दे॒वान् र॑त्‌न॒धेया॑य॒ विश्वा॑न्⁠ ॥ [४३] (१०) द्यौः पि॑तः॒ पृथि॑वि॒ मात॒रद्ध्रु॑क्⁠। अग्ने᳚ भ्रातर्वसवो मृ॒डता॑ नः⁠। विश्व॑ आदित्या आदिते स॒जोषाः᳚⁠। अ॒स्मभ्य॒ꣳ॒ शर्म॑ बहु॒लव्ँविय॑न्त⁠॥ विश्वे॑ देवाः शृणु॒तेमꣳ हवं॑ मे⁠। ये अ॒न्तरि॑ख्‍षे॒ य उप॒ द्यवि॒ ष्ठ⁠। ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्राः⁠। आ॒सद्या॒स्मिन् ब॒र्॒‌हिषि॑ मादयद्ध्वम्⁠॥ आ वां᳚ मित्रावरुणा ह॒व्यजु॑ष्टिम्⁠। नम॑सा देवा॒ वव॑साऽऽववृत्याम्⁠ ॥ [४४] (१०) अ॒स्माकं॒ ब्रह्म॒ पृत॑नासु सह्या अ॒स्माक᳚म्⁠। वृ॒ष्टिर्दि॒व्या सु॑पा॒रा⁠॥ यु॒वव्ँवस्त्रा॑णि पीव॒सा व॑साथे⁠। यु॒वोरच्छि॑द्रा॒ मन्त॑वो ह॒ सर्गाः᳚⁠। अवा॑तिरत॒मनृ॑तानि॒ विश्वा᳚⁠। ऋ॒तेन॑ मित्रावरुणा सचेथे⁠॥ तथ्सु वां᳚ मित्रावरुणा महि॒त्वम्⁠। ई॒र्मा त॒स्थुषी॒रह॑भिर्दुदुह्रे⁠। विश्वाः᳚ पिन्वथ॒ स्वस॑रस्य॒ धेनाः᳚⁠। अनु॑ वा॒मेकः॑ प॒विराव॑वर्ति⁠ ॥ [४५] (१०) यद्बꣳहि॑ष्ठं॒ नाति॒विदे॑ सुदानू⁠। अच्छि॑द्र॒ꣳ॒ शर्म॒ भुव॑नस्य गोपा⁠। ततो॑ नो मित्रावरुणाववीष्टम्⁠। सिषा॑सन्तो जीगि॒वाꣳसः॑ स्याम⁠॥ आ नो॑ मित्रावरुणा ह॒व्यदा॑तिम्⁠। घृ॒तैर्गव्यू॑तिमुख्‍षत॒मिडा॑भिः⁠। प्रति॑ वा॒मत्र॒ वर॒मा जना॑य⁠। पृ॒णी॒तमु॒द्गो दि॒व्यस्य॒ चारोः᳚⁠॥ प्र बा॒हवा॑ सिसृतं जी॒वसे॑ नः⁠। आ नो॒ गव्यू॑तिमुख्‍षतं घृ॒तेन॑⁠ ॥ [४६] (१०) आ नो॒ जने᳚ श्रवयतय्ँयुवाना⁠। श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मा⁠॥ इ॒मा रु॒द्राय॑ स्थि॒रध॑न्वने॒ गिरः॑⁠। ख्‍षि॒प्रेष॑वे दे॒वाय॑ स्व॒धाम्ने᳚⁠। अषा॑ढाय॒ सह॑मानाय मी॒ढुषे᳚⁠। ति॒ग्मायु॑धाय भरता शृ॒णोत॑न⁠॥ त्वा द॑त्तेभी रुद्र॒ शन्त॑मेभिः⁠। श॒तꣳ हिमा॑ अशीय भेष॒जेभिः॑⁠। व्य॑स्मद्द्वेषो॑ वित॒रव्ँव्यꣳहः॑⁠। व्यमी॑वाꣴ श्चातयस्वा॒ विषू॑चीः⁠ ॥ [४७] (१०) अर्‌ह॑न् बिभर्‌षि॒ §90, मा न॑स्तो॒के §91⁠॥ आ ते॑ पितर्मरुताꣳ सु॒म्नमे॑तु⁠। मा नः॒ सूर्य॑स्य स॒दृंशो॑ युयोथाः⁠। अ॒भि नो॑ वी॒रो अर्व॑ति ख्‍षमेत⁠। प्रजा॑येमहि रुद्र प्र॒जाभिः॑⁠॥ ए॒वा ब॑भ्रो वृषभ चेकितान⁠। यथा॑ देव॒ न हृ॑णी॒षे न हꣳसि॑⁠। हा॒व॒न॒श्रूर्नो॑ रुद्रे॒ह बो॑धि⁠। बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚⁠॥ परि॑णो रु॒द्रस्य॑ हे॒तिः§92, स्तु॒हि श्रु॒तम् §93⁠। मीढु॑ष्ट॒मा §94 र्‌ह॑न् बिभर्‌षि §95⁠। त्वम॑ग्ने रु॒द्र §96, आ वो॒ राजा॑नम् §97⁠ ॥ [४८] (१२) (वसू॑नि तता नास्तु॒ विश्वा॑न्‌ववृत्यांववर्तिघृ॒तेन॒विषू॑चीःश्रु॒तं द्वे च॑) ॥६॥
सौर्यादिपशूनां सूक्तानि
सूर्यो॑ दे॒वीमु॒षस॒ꣳ रोच॑माना॒ मर्यः॑⁠। न योषा॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात्⁠। यत्रा॒ नरो॑ देव॒यन्तो॑ यु॒गानि॑⁠। वि॒त॒न्वते॒ प्रति॑ भ॒द्राय॑ भ॒द्रम्⁠॥ भ॒द्रा अश्वा॑ ह॒रितः॒ सूर्य॑स्य⁠। चि॒त्रा एद॑ग्वा अनु॒माद्या॑सः⁠। न॒म॒स्यन्तो॑ दि॒व आ पृ॒ष्ठम॑स्थुः⁠। परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी य॑न्ति स॒द्यः⁠॥ तथ् सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन् म॑हि॒त्वम्⁠। म॒द्ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ꣳ॒ संज॑भार⁠ ॥ [४९] (१०) य॒देदयु॑क्त ह॒रितः॑ स॒धस्था᳚त्⁠। आद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै᳚⁠॥ तन् मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चख्‍षे᳚⁠। सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे᳚⁠। अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाजः॑⁠। कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रितः॒ संभ॑रन्ति⁠॥ अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य⁠। निरꣳह॑सः पिपृ॒तान्निर॑व॒द्यात्⁠। तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ताम्⁠। अदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः⁠ ॥ [५०] (१०) दि॒वो रु॒क्म उ॑रु॒चख्‍षा॒ उदे॑ति⁠। दू॒रे अ॑र्थस्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः⁠। नू॒नं जनाः॒ सूर्ये॑ण॒ प्रसू॑ताः⁠। आयन्नर्था॑नि कृ॒णव॒न्नपा॑ꣳसि⁠॥ शं नो॑ भव॒ चख्‍ष॑सा॒ शं नो॒ अह्ना᳚⁠। शं भा॒नुना॒ शꣳ हि॒मा शं घृ॒णेन॑⁠। यथा॒ शम॒स्मै शमस॑द्दुरो॒णे⁠। तथ् सू᳚र्य॒ द्रवि॑णं धे॒हि चि॒त्रम्⁠॥ चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कम्⁠। चख्‍षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः⁠ ॥ [५१] (१०) आऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑ख्‍षम्⁠। सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च⁠॥ त्वष्टा॒ दध॒त् §98, तन्न॑स्तु॒रीप᳚म् §99⁠। त्वष्टा॑ वी॒रं §100 पि॒शङ्ग॑रूपः §101⁠॥ दशे॒मं त्वष्टु॑र्जनयन्त॒ गर्भ᳚म्⁠। अत॑न्द्रासो युव॒तयो॒ बिभ॑र्त्रम्⁠। ति॒ग्मानी॑क॒ꣴ॒ स्वय॑शसं॒ जने॑षु⁠। वि॒रोच॑मानं॒ परि॑षीं नयन्ति⁠॥ आविष्ट्यो॑ वद्‌र्धते॒ चारु॑रासु⁠। जि॒ह्माना॑मू॒द्‌र्ध्वः स्वय॑शा उ॒पस्थे᳚⁠ ॥ [५२] (१०) उ॒भे त्वष्टु॑र्बिभ्यतु॒र्जाय॑मानात्⁠। प्र॒तीची॑ सि॒ꣳ॒हं प्रति॑जोषयेते⁠॥ मि॒त्रो जना॒न् §102, प्रसमि॑त्र §103⁠॥ अ॒यं मि॒त्रो न॑म॒स्यः॑ सु॒शेवः॑⁠। राजा॑ सुख्‍ष॒त्रो अ॑जनिष्ट वे॒धाः⁠। तस्य॑ व॒यꣳ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य⁠। अपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म⁠॥ अ॒न॒मी॒वास॒ इड॑या॒ मद॑न्तः⁠। मि॒तज्म॑वो॒ वरि॑म॒न्ना पृ॑थि॒व्याः⁠। आ॒दि॒त्यस्य॑ व्र॒तमु॑प॒ख्‍ष्यन्तः॑⁠ ॥ [५३] (१०) व॒यं मि॒त्रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म⁠॥ मि॒त्रं न ईꣳ शिम्या॒ गोषु॑ ग॒व्यव॑त्⁠। स्वा॒धियो॑ वि॒दथे॑ अ॒फ्स्वजी॑जनन्न्⁠। अरे॑जयता॒ꣳ॒ रोद॑सी॒ पाज॑सा गि॒रा⁠। प्रति॑ प्रि॒यय्ँय॑ज॒तं ज॒नुषा॒मवः॑⁠॥ म॒हाꣳ आ॑दि॒त्यो नम॑सोप॒सद्यः॑⁠। या॒त॒यज्ज॑नो गृण॒ते सु॒शेवः॑⁠। तस्मा॑ ए॒तत् पन्य॑तमाय॒ जुष्ट᳚म्⁠। अ॒ग्नौ मि॒त्राय॑ ह॒विराजु॑होत⁠॥ आवा॒ꣳ॒ रथो॒ रोद॑सी बद्बधा॒नः⁠ ॥ [५४] (१०) हि॒र॒ण्ययो॒ वृष॑भिर्या॒त्वश्वैः᳚⁠। घृ॒तव॑र्तनिः प॒विभी॑ रुचा॒नः⁠। इ॒षाव्ँवो॒ढा नृ॒पति॑र्वा॒जिनी॑वान्⁠॥ स प॑प्रथा॒नो अ॒भि पञ्च॒ भूम॑⁠। त्रि॒व॒न्धु॒रो मन॒साऽऽया॑तु यु॒क्तः⁠। विशो॒ येन॒ गच्छ॑थो देव॒यन्तीः᳚⁠। कुत्रा॑ चि॒द्याम॑मश्विना॒ दधा॑ना⁠॥ स्वश्वा॑ य॒शसाऽऽया॑तम॒र्वाक्⁠। दस्रा॑ नि॒धिं मधु॑मन्तं पिबाथः⁠। वि वा॒ꣳ॒ रथो॑ व॒द्ध्वा॑ याद॑मानः⁠ ॥ [५५] (१०) अन्ता᳚न् दि॒वो बा॑धते वर्त॒निभ्या᳚म्⁠॥ यु॒वोः श्रियं॒ परि॒ योषा॑ वृणीत⁠। सूरो॑ दुहि॒ता परि॑तक्मियायाम्⁠। यद्दे॑व॒यन्त॒मव॑थः॒ शची॑भिः⁠। परि॑घ्र॒ꣳ॒स वां॒ मना॑ वा॒व्ँवयो॑ गाम्⁠॥ यो ह॒ स्य वा॑ꣳ रथिरा॒ वस्त॑ उ॒स्राः⁠। रथो॑ युजा॒नः प॑रि॒याति॑ व॒र्तिः⁠। तेन॑ नः॒ शय्ँयोरु॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ⁠। न्य॑श्विना वहतय्ँय॒ज्ञे अ॒स्मिन्न्⁠॥ यु॒वं भु॒ज्युमव॑विद्धꣳ समु॒द्रे⁠ ॥ [५६] (१०) उदू॑हथु॒रर्ण॑सो॒ अस्रि॑धानैः⁠। प॒त॒त्रिभि॑रश्र॒मैर॑व्य॒थिभिः॑⁠। द॒ꣳ॒सना॑भिरश्विना पा॒रय॑न्ता⁠॥ अग्नी॑षोमा॒ यो अ॒द्य वा᳚म्⁠। इ॒दव्ँवचः॑ सप॒र्यति॑⁠। तस्मै॑ धत्तꣳ सु॒वीर्य᳚म्⁠। गवां॒ पोष॒ꣴ॒ स्वश्वि॑यम्⁠॥ यो अ॒ग्नीषोमा॑ ह॒विषा॑ सप॒र्यात्⁠। दे॒व॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ यो घृ॒तेन॑⁠। तस्य॑ व्र॒तꣳ र॑ख्‍षतं पा॒तमꣳह॑सः⁠ ॥ [५७] (१०) वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम्⁠॥ अग्नी॑षोमा॒ य आहु॑तिम्⁠। यो वां॒ दाशा᳚द्ध॒विष्कृ॑तिम्⁠। स प्र॒जया॑ सु॒वीर्य᳚म्⁠। विश्व॒मायु॒र्व्य॑श्नवत्⁠॥ अग्नी॑षोमा॒ चेति॒ तद्वी॒र्य॑व्ँवाम्⁠। यदमु॑ष्णीतमव॒सं प॒णिं गोः⁠। अवा॑तिरतं॒ प्रथ॑यस्य॒ शेषः॑⁠। अवि॑न्दतं॒ ज्योति॒रेकं॑ ब॒हुभ्यः॑⁠॥ अग्नी॑षोमावि॒मꣳ सुमे §104 ऽग्नी॑षोमा ह॒विषः॒ प्रस्थि॑तस्य §105⁠ ॥ [५८] (१०) (ज॒भा॒र॒ द्यौ र॒ग्ने रु॒पस्थ॑ उप॒ख्‍ष्यन्तो॑ बद्बधा॒नोयाद॑मानः समु॒द्रे ऽꣳह॑सः॒ प्रस्थि॑तस्य) ॥७॥
वेहदादिपशूनां सूक्तानि
अ॒हम॑स्मि प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑⁠। पूर्वं॑ दे॒वेभ्यो॑ अ॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑⁠। यो मा॒ ददा॑ति॒ स इदे॒व मा वाः᳚⁠। अ॒हमन्न॒मन्न॑म॒दन्त॑मद्मि⁠॥ पूर्व॑म॒ग्नेरपि॑ दह॒त्यन्नं᳚⁠। य॒त्तौ हा॑ऽऽसाते अहमुत्त॒रेषु॑⁠। व्यात्त॑मस्य प॒शवः॑ सु॒जंभ᳚म्⁠। पश्य॑न्ति॒ धीराः॒ प्रच॑रन्ति॒ पाकाः᳚⁠॥ जहा᳚म्य॒न्यं न ज॑हाम्य॒न्यम्⁠। अ॒हमन्न॒व्ँवश॒मिच्च॑रामि⁠ ॥ [५९] (१०) स॒मा॒नमर्थं॒ पर्ये॑मि भुं॒जत्⁠। को मामन्नं॑ मनु॒ष्यो॑ दयेत⁠॥ परा॑के॒ अन्नं॒ निहि॑तल्ँलो॒क ए॒तत्⁠। विश्वै᳚र्दे॒वैः पि॒तृभि॑र्गु॒प्तमन्न᳚म्⁠। यद॒द्यते॑ लु॒प्यते॒ यत् प॑रो॒प्यते᳚⁠। श॒त॒त॒मी सा त॒नूर्मे॑ बभूव⁠॥ म॒हान्तौ॑ च॒रू स॑कृद्दु॒ग्धेन॑ पप्रौ⁠। दिव॑ञ्च॒ पृश्ञि॑ पृथि॒वीं च॑ सा॒कम्⁠। तथ् सं॒पिब॑न्तो॒ न मि॑नन्ति वे॒धसः॑⁠। नैतद्भूयो॒ भव॑ति॒ नो कनी॑यः⁠ ॥ [६०] (१०) अन्नं॑ प्रा॒णमन्न॑मपा॒नमा॑हुः⁠। अन्नं॑ मृ॒त्युं तमु॑ जी॒वातु॑माहुः⁠। अन्नं॑ ब्र॒ह्माणो॑ ज॒रस॑व्ँवदन्ति⁠। अन्न॑माहुः प्र॒जन॑नं प्र॒जाना᳚म्⁠॥ मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः⁠। स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इथ्स तस्य॑⁠। नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यम्⁠। केव॑लाघो भवति केवला॒दी⁠॥ अ॒हं मे॒घः स्त॒नय॒न्‌वर्‌ष॑न्नस्मि⁠। माम॑दन्त्य॒हम॑द्म्य॒न्यान्⁠ ॥ [६१] (१०) अ॒हꣳ सद॒मृतो॑ भवामि⁠। मदा॑दि॒त्या अधि॒ सर्वे॑ तपन्ति⁠॥ दे॒वीव्ँवाच॑मजनयन्त॒ §106, यद्वाग्वद॑न्ति §107⁠॥ अ॒न॒न्तामन्ता॒दधि॒ निर्मि॑तां म॒हीम्⁠। यस्यां᳚ दे॒वा अ॑दधु॒र् भोज॑नानि⁠। एका᳚ख्‍षरां द्वि॒पदा॒ꣳ॒ षट्प॑दाञ्च⁠। वाचं॑ दे॒वा उप॑जीवन्ति॒ विश्वे᳚⁠॥ वाचं॑ दे॒वा उप॑जीवन्ति॒ विश्वे᳚⁠। वाचं॑ गन्ध॒र्वाः प॒शवो॑ मनु॒ष्याः᳚⁠। वा॒चीमा विश्वा॒ भुव॑ना॒न्यर्पि॑ता⁠ ॥ [६२] (१०) सा नो॒ हवं॑ जुषता॒मिन्द्र॑पत्नी⁠॥ वाग॒ख्‍षरं॑ प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑⁠। वेदा॑नां मा॒ताऽमृत॑स्य॒ नाभिः॑⁠। सा नो॑ जुषा॒णोप॑ य॒ज्ञमागा᳚त्⁠। अव॑न्ती दे॒वी सु॒हवा॑ मे अस्तु⁠॥ या मृष॑यो मन्त्र॒कृतो॑ मनी॒षिणः॑⁠। अ॒न्वैच्छ॑न् दे॒वास्तप॑सा॒ श्रमे॑ण⁠। तां दे॒वीव्ँवाच॑ꣳ ह॒विषा॑ यजामहे⁠। सा नो॑ दधातु सुकृ॒तस्य॑ लो॒के⁠॥ च॒त्वारि॒ वाक् परि॑मिता प॒दानि॑⁠ ॥ [६३] (१०) तानि॑ विदुर् ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑⁠। गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति⁠। तु॒रीय॑व्ँवा॒चो म॑नु॒ष्या॑ वदन्ति⁠॥ श्र॒द्धया॒ऽग्निः समि॑द्ध्यते⁠। श्र॒द्धया॑ विन्दते ह॒विः⁠। श्र॒द्धां भग॑स्य मू॒द्‌र्धनि॑⁠। वच॒साऽऽवे॑दयामसि⁠॥ प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दद॑तः⁠। प्रि॒यꣴ श्र॑द्धे॒ दिदा॑सतः⁠। प्रि॒यं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु⁠ ॥ [६४] (१०) इ॒दं म॑ उदि॒तं कृ॑धि⁠॥ यथा॑ दे॒वा असु॑रेषु⁠। श्र॒द्धामु॒ग्रेषु॑ चक्रि॒रे⁠। ए॒वं भो॒जेषु॒ यज्व॑सु⁠। अ॒स्माक॑मुदि॒तं कृ॑धि⁠॥ श्र॒द्धां दे॑वा॒ यज॑मानाः⁠। वा॒युगो॑पा॒ उपा॑सते⁠। श्र॒द्धाꣳ हृ॑द॒य्य॑याऽऽकू᳚त्या⁠। श्र॒द्धया॑ हूयते ह॒विः⁠॥ श्र॒द्धां प्रा॒तर्‌ह॑वामहे⁠ ॥ [६५] (१०) श्र॒द्धां म॒द्ध्यन्दि॑नं॒ परि॑⁠। श्र॒द्धाꣳ सूर्य॑स्य नि॒म्रुचि॑⁠। श्रद्धे॒ श्रद्धा॑पये॒ह मा᳚⁠॥ श्र॒द्धा दे॒वानधि॑वस्ते⁠। श्र॒द्धा विश्व॑मि॒दं जग॑त्⁠। श्र॒द्धां काम॑स्य मा॒तर᳚म्⁠। ह॒विषा॑ वर्द्धयामसि⁠॥ ब्रह्म॑जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता᳚त्⁠। वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः⁠। स बु॒द्ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः⁠ ॥ [६६] (१०) स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑⁠॥ पि॒ता वि॒राजा॑मृष॒भो र॑यी॒णाम्⁠। अ॒न्तरि॑ख्‍षव्ँवि॒श्वरू॑प॒ आवि॑वेश⁠। तम॒र्कैर॒भ्य॑र्चन्ति व॒थ्सम्⁠। ब्रह्म॒ सन्तं॒ ब्रह्म॑णा व॒र्द्धय॑न्तः⁠॥ ब्रह्म॑ दे॒वान॑जनयत्⁠। ब्रह्म॒ विश्व॑मि॒दं जग॑त्⁠। ब्रह्म॑णः ख्‍ष॒त्रं निर्मि॑तम्⁠। ब्रह्म॑ ब्राह्म॒ण आ॒त्मना᳚⁠॥ अ॒न्तर॑स्मिन्नि॒मे लो॒काः⁠ ॥ [६७] (१०) अ॒न्तर् विश्व॑मि॒दं जग॑त्⁠। ब्रह्मै॒व भू॒तानां॒ ज्येष्ठ᳚म्⁠। तेन॒ को॑ऽर्‌हति॒ स्पर्द्धि॑तुम्⁠॥ ब्रह्म॑न् दे॒वास्त्रय॑स्त्रिꣳशत्⁠। ब्रह्म॑न्निन्द्र प्रजाप॒ती⁠। ब्रह्म॑न्‌ह॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑⁠। ना॒वी वा॒न्तः स॒माहि॑ता⁠॥ चत॑स्र॒ आशाः॒ प्रच॑रन्त्व॒ग्नयः॑⁠। इ॒मन्नो॑ य॒ज्ञं न॑यतु प्रजा॒नन्न्⁠। घृ॒तं पिन्व॑न्न॒जर॑ꣳ सु॒वीर᳚म्⁠ ॥ [६८] (१०) ब्रह्म॑ स॒मिद्भ॑व॒त्याहु॑तीनाम्⁠॥ आ गावो॑ अग्मन्नु॒त भ॒द्रम॑क्रन्न्⁠। सीद॑न्तु गो॒ष्ठे र॒णय॑न्त्व॒स्मे⁠। प्र॒जाव॑तीः पुरु॒रूपा॑ इ॒ह स्युः⁠। इन्द्रा॑य पू॒र्वी रु॒षसो॒ दुहा॑नाः⁠॥ इन्द्रो॒ यज्व॑ने पृण॒ते च॑ शिख्‍षति⁠। उपेद्द॑दाति॒ न स्वं मु॑षायति⁠। भूयो॑ भूयो र॒यिमिद॑स्य व॒र्द्धय॑न्न्⁠। अभि॑न्ने खि॒ल्ले निद॑धाति देव॒युम्⁠॥ न ता न॑शन्ति॒ §108, न ता अर्वा᳚ §109⁠ ॥ [६९] (१०) गावो॒ भगो॒ गाव॒ इन्द्रो॑ मे अच्छात्⁠। गावः॒ सोम॑स्य प्रथ॒मस्य॑ भ॒ख्‍षः⁠। इ॒मा या गावः॒ सज॑नास॒ इन्द्रः॑⁠। इ॒च्छामीद्धृ॒दा मन॑सा चि॒दिन्द्र᳚म्⁠॥ यू॒यं गा॑वो मेदयथा कृ॒शं चि॑त्⁠। अ॒श्ली॒लं चि॑त् कृणुथा सु॒प्रती॑कम्⁠। भ॒द्रं गृ॒हं कृ॑णुथ भद्रवाचः⁠। बृ॒हद्वो॒ वय॑ उच्यते स॒भासु॑⁠॥ प्र॒जाव॑तीः सू॒यव॑सꣳ रि॒शन्तीः᳚ (रु॒शन्तीः᳚)⁠। शु॒द्धा अ॒पः सु॑प्रपा॒णे पिब॑न्तीः⁠। मा वः॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माऽघश॑ꣳसः⁠। परि॑वो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृञ्ज्यात्⁠॥ उपे॒दमु॑प॒पर्च॑नम्⁠। आ॒सु गोषूप॑पृच्यताम्⁠। उप॑र्‌ष॒भस्य॒ रेत॑सि⁠। उपे᳚न्द्र॒ तव॑ वी॒र्ये᳚⁠ ॥ [७०] (१६) (च॒रा॒मि॒ कनी॑यो॒ ऽन्या नर्पि॑ता प॒दानि॒ यज्व॑सु हवामहे वि॒ष्ठा लो॒काः सु॒वीर॒ मर्वा॒ पिब॑न्तीः॒ षट्च॑) ॥८॥
शुक्लकृष्णपश्वादीनां सूक्तानि
ता सू᳚र्या चन्द्र॒मसा॑ विश्व॒भृत्त॑मा म॒हत्⁠। तेजो॒ वसु॑मद्राजतो दि॒वि⁠। सामा᳚त्माना चरतः सामचा॒रिणा᳚⁠। ययो᳚र्व्र॒तं न म॒मे जातु॑ दे॒वयोः᳚⁠॥ उ॒भावन्तौ॒ परि॑यात॒ अर्म्या᳚⁠। दि॒वो न र॒श्मीꣴ स्त॑नु॒तोव्य॑र्ण॒वे⁠। उ॒भा भु॑व॒न्ती भुव॑ना क॒विक्र॑तू⁠। सूर्या॒ न च॒न्द्रा च॑रतो ह॒ताम॑ती⁠॥ पती᳚ द्यु॒मद् वि॑श्व॒विदा॑ उ॒भा दि॒वः⁠। सूर्या॑ उ॒भा च॒न्द्रम॑सा विचख्‍ष॒णा⁠ ॥ [७१] (१०) वि॒श्ववा॑रा वरिवो॒भा वरे᳚ण्या⁠। ता नो॑ऽवतं मति॒मन्ता॒ महि॑व्रता⁠॥ वि॒श्व॒वप॑री प्र॒तर॑णा तर॒न्ता⁠। सु॒व॒र्विदा॑ दृ॒शये॒ भूरि॑रश्मी⁠। सूर्या॒ हि च॒न्द्रा वसु॑त्वे॒षद॑र्‌शता⁠। म॒न॒स्विनो॒भाऽनु॑ चर॒तो नु॒ सं दिव᳚म्⁠॥ अ॒स्य श्रवो॑ न॒द्यः॑ स॒प्त बि॑भ्रति⁠। द्यावा॒ ख्‍षामा॑ पृथि॒वी द॑र्‌श॒तव्ँवपुः॑⁠। अ॒स्मे सू᳚र्या चन्द्र॒मसा॑ऽभि॒चख्‍षे᳚⁠। श्र॒द्धे कमि॑न्द्र चरतो विचर्तु॒रम्⁠ ॥ [७२] (१०) पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒य यै॒तौ⁠। शिशू॒ क्रीड॑न्तौ॒ परि॑यातो अद्ध्व॒रम्⁠। विश्वा᳚न्य॒न्यो भुव॑नाऽभि॒चष्टे᳚⁠। ऋ॒तून॒न्यो वि॒दध॑ज्जायते॒ पुनः॑⁠॥ हिर॑ण्यवर्णाः॒ शुच॑यः पाव॒का §110, यासा॒ꣳ॒ राजा᳚ §111⁠। यासां᳚ दे॒वाः §112, शि॒वेन॑ मा॒ चख्‍षु॑षा पश्यत {११३]⁠। आपो॑ भ॒द्रा §114, आदित्प॑श्यामि §115⁠॥ नास॑दासी॒न्नो सदा॑सीत् त॒दानी᳚म्⁠। नासी॒द्रजो॒ नो व्यो॑माप॒रो यत्⁠। किमाव॑रीवः॒ कुह॒ कस्य॒ शर्म॑न्न्⁠ ॥ [७३] (१०) अभंः॒ किमा॑सी॒द् गह॑नं गभी॒रम्⁠॥ न मृ॒त्युर॒मृतं॒ तर्‌हि॒ न⁠। रात्रि॑या॒ अह्न॑ आसीत् प्रके॒तः⁠। आनी॑दवा॒तꣴ स्व॒धया॒ तदेक᳚म्⁠। तस्मा᳚द्धा॒न्यं न प॒रः (प॒रं) किंच॒ नास॑⁠॥ तम॑ आसी॒त् तम॑सा गू॒ढमग्रे᳚ प्रके॒तम्⁠। स॒लि॒लꣳ सर्व॑मा इ॒दम्⁠। तु॒च्छे ना॒भ्वपि॑हित॒य्ँयदासी᳚त्⁠। तम॑स॒ स्तन्म॑हि॒ना जा॑य॒तैक᳚म्⁠॥ काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त्त॒ताधि॑⁠ ॥ [७४] (१०) मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मय्ँयदासी᳚त्⁠। स॒ तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्न् (निर॑विदन्न्)⁠। हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा⁠॥ ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मिरे॑षाम्⁠। अ॒धः स्वि॑दा॒सी(३) दु॒परि॑ स्विदासी(३)त्⁠। रे॒तो॒धा आ॑सन् महि॒मान॑ आसन्न्⁠। स्व॒धा अ॒वस्ता॒त् प्रय॑तिः प॒रस्ता᳚त्⁠॥ को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्रवो॑चत्⁠। कुत॒ आजा॑ता॒ कुत॑ इ॒यव्ँविसृ॑ष्टिः⁠। अ॒र्वाग्दे॒वा अ॒स्य वि॒सर्ज॑नाय⁠ ॥ [७५] (१०) अथा॒ को वे॑द॒ यत॑ आब॒भूव॑⁠॥ इ॒यव्ँविसृ॑ष्टि॒र् यत॑ आब॒भूव॑⁠। यदि॑ वा द॒धे यदि॑ वा॒ न⁠। यो अ॒स्याद्ध्य॑ख्‍षः पर॒मे व्यो॑मन्न्⁠। सो अ॒ङ्ग वे॑द॒ यदि॑ वा॒ न वेद॑⁠॥ किꣴस्वि॒द्वनं॒ क उ॒ स वृ॒ख्‍ष आ॑सीत्⁠। यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒ख्‍षुः⁠। मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तत्⁠। यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒द्भुव॑नानि धा॒रय॑न्न्⁠॥ ब्रह्म॒ वनं॒ ब्रह्म॒ स वृ॒ख्‍ष आ॑सीत्⁠ ॥ [७६] (१०) यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒ख्‍षुः⁠। मनी॑षिणो॒ मन॑सा॒ विब्र॑वीमि वः⁠। ब्रह्मा॒द्ध्यति॑ष्ठ॒द् भुव॑नानि धा॒रय॑न्न्⁠॥ प्रा॒तर॒ग्निं प्रा॒तरिन्द्र॑ꣳ हवामहे⁠। प्रा॒त र्मि॒त्रावरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना᳚⁠। प्रा॒त र्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति᳚म्⁠। प्रा॒तस्सोम॑मु॒त रु॒द्रꣳ हु॑वेम⁠॥ प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रꣳ हु॑वेम⁠। व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता⁠। आ॒द्ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॑त्⁠ ॥ [७७] (१०) राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒ख्‍षीत्याह॑⁠॥ भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधः⁠। भगे॒मां धिय॒मुद॑व॒ दद॑न्नः⁠। भग॒ प्रणो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वैः᳚⁠। भग॒ प्रनृभि॑र्नृ॒वन्तः॑ स्याम⁠। उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तः स्याम⁠॥ उ॒त प्रपि॒त्व उ॒त मद्ध्ये॒ अह्ना᳚म्⁠। उ॒तोदि॑ता मघव॒न्थ्सूर्य॑स्य⁠। व॒यं दे॒वाना॑ꣳ सुम॒तौ स्या॑म⁠॥ भग॑ ए॒व भग॑वाꣳ अस्तु देवाः⁠ ॥ [७८] (१०) तेन॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम⁠। तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि⁠। स नो॑ भग पुर ए॒ता भ॑वे॒ह⁠॥ सम॑द्ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त⁠। द॒धि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑⁠। अ॒र्वा॒ची॒नव्ँव॑सु॒विदं॒ भग॑न्नः⁠। रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आव॑हन्तु⁠॥ अश्वा॑वती॒र् गोम॑तीर् न उ॒षासः॑⁠। वी॒रव॑तीः॒ सद॑मुच्छन्तु भ॒द्राः⁠। घृ॒तं दुहा॑ना वि॒श्वतः॒ प्रपी॑नाः⁠। यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः⁠ ॥ [७९] (११) (वि॒च॒ख्‍ष॒णा वि॑चर्तु॒रꣳ शर्म॒ न्नधि॑ वि॒सर्ज॑नाय॒ ब्रह्म॒ वनं॒ ब्रह्म॒ स वृ॒ख्‍ष आ॑सीत् तु॒रश्चि॑द् देवाः॒ प्रपी॑ना॒ एकं॑ च) ॥९॥

Appendix (of Expansions)

{35} Tai.Brā.2.8.1.1
आ वा॑यो भूष शुचिपा॒ उप॑ नः स॒हस्रं॑ ते नि॒युतो॑ विश्ववार⁠। उपो॑ ते॒ अन्धो॒ मद्य॑मयामि॒ यस्य॑ देव दधि॒षे पू᳚र्व॒पेय᳚म्⁠॥
{36} Tai.Brā.2.8.1.1
प्र याभि॒र्यासि॑ दा॒श्वाꣳ समच्छा॑ नि॒युद्भि॑र्वायवि॒ष्टये॑ दुरो॒णे⁠। नि नो॑ र॒यिꣳ सु॒भोज॑सय्ँयुवे॒ह नि वी॒रव॒द्गव्य॒मश्वि॑यं च॒ राधः॑⁠॥
{37, 38} Tai.Brā.2.8.1.5
सोमा॑पूषणा॒ जन॑ना रयी॒णां जन॑ना दि॒वो जन॑ना पृथि॒व्याः⁠। जा॒तौ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पौ दे॒वा अ॑कृण्वन्न॒मृत॑स्य॒ नाभि᳚म्⁠॥ इ॒मौ दे॒वौ जाय॑मानौ जुषन्ते॒मौ तमा॑ꣳसि गूहता॒मजु॑ष्टा⁠। आ॒भ्यामिन्द्रः॑ प॒क्वमा॒मास्व॒न्तः सो॑मापू॒षभ्यां᳚ जनदु॒स्रिया॑सु⁠॥
{39} Tai.Brā.2.8.1.6
उदु॑त्त॒मव्ँव॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ऽध॒मव्ँविम॑ध्य॒मꣴ श्र॑थाय⁠। अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाऽना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम⁠॥
{40} Tai.Brā.2.8.1.6
अस्त॑भ्‌ना॒द्यामृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑ख्‍ष॒ममि॑मीत वरि॒माणं॑ पृथि॒व्या आऽसी॑द॒द् विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्राड् विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑⁠॥
{41, 42} Tai.Brā.2.8.1.6
यत् किञ्चे॒दव्ँव॑रुण॒ दैव्ये॒ जने॑ऽभिद्रो॒हं म॑नु॒ष्या᳚श्चरा॑मसि⁠। अचि॑त्ती॒यत् तव॒ धर्मा॑ युयोपि॒म मा न॒स्तस्मा॒ देन॑सो देव रीरिषः⁠॥ कि॒त॒वासो॒ यद्रि॑ रि॒पुर्न दी॒वि यद्वा॑ घा स॒त्य मु॒तयन्न वि॒द्म⁠। सर्वा॒ ता विष्य॑ शिथि॒रेव॑ दे॒वाथा॑ ते स्याम वरुण प्रि॒यासः॑⁠॥
{43} Tai.Brā.2.8.1.6
अव॑ ते॒ हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑⁠। ख्‍षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेना॑ꣳसि शिश्रथः कृ॒तानि॑⁠॥
{44} Tai.Brā.2.8.1.6
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑⁠। अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शꣳस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः⁠॥
{45} Tai.Brā.2.8.1.6
आ॒दि॒त्याना॒मव॑सा॒ नूत॑नेन सख्‍षी॒महि॒ शर्म॑णा॒ शन्त॑मेन⁠। अ॒ना॒गा॒स्त्वे अ॑दिति॒त्वे तु॒रास॑ इ॒मय्ँय॒ज्ञं द॑धतु॒ श्रोष॑माणाः⁠॥
{46} Tai.Brā.2.8.1.6
न द॑ख्‍षि॒णा विचि॑किते॒ न स॒व्या न प्रा॒चीन॑मादित्या॒ नोत प॒श्चा⁠। पा॒क्या॑ चिद्वसवो धी॒र्या॑ चिद् यु॒ष्मानी॑तो॒ अभ॑यं॒ ज्योति॑रश्याम्⁠॥
{47, 48} Tai.Brā.2.8.1.6
धा॒रय॑न्त आदि॒त्यासो॒ जग॒थ्स्था दे॒वा विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पाः⁠। दी॒र्घाधि॑यो॒ रख्‍ष॑माणा असु॒र्य॑मृ॒तावा॑न॒श्चय॑माना ऋ॒णानि॑⁠॥ ति॒स्रो भूमी᳚र्धारय॒न् त्रीꣳ रु॒त द्यून् त्रीणि॑ व्र॒ता वि॒दथे॑ अ॒न्तरे॑षाम्⁠। ऋ॒तेना॑ऽऽदित्या॒ महि॑ वो महि॒त्वं तद॑र्यमन् वरुण मित्र॒ चारु॑⁠॥ ट्श्. २.१.११.५ )
{49, 50} Tai.Brā.2.8.1.6
य॒ज्ञो दे॒वानां॒ प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृड॒यन्तः॑⁠। आ वो॒ऽर्वाची॑ सुम॒ति र्व॑वृत्याद॒ꣳ॒ होश्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒राऽस॑त्⁠॥ शुचि॑र॒पः सू॒यव॑सा॒ अद॑ब्ध॒ उप॑ ख्‍षेति वृ॒द्धव॑याः सु॒वीरः॑⁠। नकि॒ष्टं घ्न॒न्त्यन्ति॑तो॒ न दू॒राद्य आ॑दि॒त्यानां॒ भव॑ति॒ प्रणी॑तौ⁠॥
{51} Tai.Brā.2.8.2.5
इन्द्रं॒ नरो॑ ने॒मधि॑ता हवन्ते॒ यत्पार्या॑ यु॒नज॑ते॒ धिय॒स्ताः⁠। शूरो॒ नृषा॑ता॒ शव॑सश्चका॒न आ गोम॑ति व्र॒जे भ॑जा॒ त्वन्नः॑⁠॥
{52} Tai.Brā.2.8.2.5
यु॒जे रथं॑ ग॒वेष॑ण॒ꣳ॒ हरि॑भ्याम्⁠। उप॒ ब्रह्मा॑णि जुजुषा॒णम॑स्थुः⁠। विबा॑धिष्टा॒स्य रोद॑सी महि॒त्वा⁠। इन्द्रो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ती ज॑घ॒न्वान्⁠॥
{53} Tai.Brā.2.8.2.7
आवे॒धसं॒ नील॑पृष्ठं बृ॒हन्त᳚म्⁠। बृह॒स्पति॒ꣳ॒ सद॑ने सादयध्वम्⁠। सा॒दद्यो॑निं॒ दम॒ आदी॑दि॒वाꣳस᳚म्⁠। हिर॑ण्यवर्णमरु॒षꣳ स॑पेम⁠॥
{54} Tai.Brā.2.8.2.8
बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ रथे॑न रख्‍षो॒हाऽमित्रा॑ꣳ अप॒ बाध॑मानः⁠। प्र॒भं॒जन्थ् सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑मेध्यवि॒ता रथा॑नाम्⁠॥
{55} Tai.Brā.2.8.2.8
ए॒वा पि॒त्रे वि॒श्वदे॑वाय॒ वृष्णे॑ य॒ज्ञैर्वि॑धेम॒ नम॑सा ह॒विर्भिः॑⁠। बृह॑स्पते सुप्र॒जा वी॒रव॑न्तो व॒यꣴ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्⁠॥
{56} Tai.Brā.2.8.2.8
आ नो॑ दि॒वो बृ॑ह॒तः पर्व॑ता॒दा सर॑स्वती यज॒ता ग॑न्तु य॒ज्ञम्⁠। हवं॑ दे॒वी जु॑जुषा॒णा घृ॒ताची॑ श॒ग्मां नो॒ वाच॑मुश॒ती शृ॑णोतु⁠॥
{57} Tai.Brā.2.8.2.8
पावी॑रवी क॒न्या॑ चि॒त्रायुः॒ सर॑स्वती वी॒रप॑त्नी॒ धियं॑ धात्⁠। ग्नाभि॒रच्छि॑द्रꣳ शर॒णꣳ स॒जोषा॑ दुरा॒धर्‌षं॑ गृण॒ते शर्म॑ यꣳसत्⁠॥
{58} Tai.Brā.2.8.2.8
इ॒मा जुह्वा॑ना यु॒ष्मदा नमो॑भिः⁠। प्रति॒ स्तोम॑ꣳ सरस्वति जुषस्व⁠। तव॒ शर्म॑न् प्रि॒यत॑मे॒ दधा॑नाः⁠। उप॑स्थेयाम शर॒णं न वृ॒ख्‍षम्⁠॥
{59} Tai.Brā.2.8.2.8
यस्ते॒ स्तन॑श्शश॒य इत्या॑ह⁠। स्तौत्ये॒वैना᳚म्⁠। उस्र॑ घ॒र्मꣳ शि॒ꣳ॒षोस्र॑ घ॒र्मम् पा॑हि घ॒र्माय॑ शि॒ꣳ॒षेत्या॑ह⁠। यथा᳚ ब्रू॒याद॒मुष्मै॑ दे॒हीति॑⁠। ता॒दृगे॒व तत्⁠। बृह॒स्पति॒स्त्वोप॑ सीद॒त्वित्या॑ह⁠। ([तै.आ.8.7.3.60])
{60} Tai.Brā.2.8.2.8
सर॑स्वत्य॒भि नो॑ नेषि॒ वस्यः॑⁠। मा प॑स्फरीः॒ पय॑सा॒ मा न॒ आ ध॑क्⁠। जु॒षस्व॑ नः स॒ख्या॑ वे॒श्या॑ च⁠। मा त्वत्ख्‍षेत्रा॒ण्यर॑णानि गन्म⁠॥
{61} Tai.Brā.2.8.3.1
अषा॑ढय्ँयु॒थ्सु पृत॑नासु॒ पप्रि᳚म्⁠। सु॒व॒र्॒‌षाम॒फ्स्वाव्ँवृ॒जन॑स्य गो॒पाम्⁠। भ॒रे॒षु॒जाꣳ सु॑ख्‍षि॒तिꣳ सु॒श्रव॑सम्⁠। जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम⁠॥
{62} Tai.Brā.2.8.3.1
या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञं ग॑य॒स्फानः॑ प्र॒तर॑णः सु॒वीरोऽवी॑रहा॒ प्रच॑रा सोम॒ दुर्या॒न "सुवि॒ते मा॑ धाः
{63} Tai.Brā.2.8.3.2
विष्णो॒र्नुक॑व्ँवी॒र्या॑णि॒ प्र वो॑च॒य्ँयः पार्थि॑वानि विम॒मे रजा॑ꣳसि॒ यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रꣳ स॒धस्थ॑व्ँविचक्रमा॒ण स्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॑सि॒ विष्णोः॒ श्न्यप्त्रे᳚ स्थो॒ विष्णोः॒ स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚र् ध्रु॒वम॑सि वैष्ण॒वम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा⁠॥
{64} Tai.Brā.2.8.3.2
तद॑स्य प्रि॒यम॒भि पाथो॑ अश्याम्⁠। नरो॒ यत्र॑ देव॒यवो॒ मद॑न्ति⁠। उ॒रु॒क्र॒मस्य॒ स हि बन्धु॑रि॒त्था⁠। विष्णोः᳚ प॒दे प॑र॒मे मध्व॒ उथ्सः॑⁠॥
{65} Tai.Brā.2.8.3.2
प्रतद्विष्णुः॑ स्तवते वी॒र्या॑य⁠। मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः⁠। यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेषु⁠। अधि॑ख्‍षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚⁠॥
{66, 67} Tai.Brā.2.8.3.3
विच॑क्रमे पृथि॒वीमे॒ष ए॒ताम्⁠। ख्‍षेत्रा॑य॒ विष्णु॒र् मनु॑षे दश॒स्यन्न्⁠। ध्रु॒वासो॑ अस्य की॒रयो॒ जना॑सः⁠। उ॒रु॒ख्‍षि॒तिꣳ सु॒जनि॑मा चकार⁠॥ त्रिर्दे॒वः पृ॑थि॒वीमे॒ष ए॒ताम्⁠। विच॑क्रमे श॒तर्च॑सं महि॒त्वा⁠। प्र विष्णु॑रस्तु त॒वस॒स्त वी॑यान्⁠। त्वे॒षꣴ ह्य॑स्य॒ स्थवि॑रस्य॒ नाम॑⁠॥
{68, 69} Tai.Brā.2.8.3.2
आ ते॑ म॒ह इ॑न्द्रो॒त्यु॑ग्र॒ सम॑न्यवो॒ यथ् स॒मर॑न्त॒ सेनाः᳚⁠। पता॑ति दि॒द्युन्नर्य॑स्य बाहु॒वोर्मा ते॒ मनो॑ विष्व॒द्रिय॒ग्वि चा॑रीत्⁠॥ यो जा॒त ए॒व प्र॑थ॒मो मन॑स्वान् दे॒वो दे॒वान् क्रतु॑ना प॒र्यभू॑षत्⁠। यस्य॒ शुष्मा॒द्रोद॑सी॒ अभ्य॑सेतां नृ॒म्णस्य॑ म॒ह्ना स ज॑नास॒ इन्द्रः॑⁠॥
{70} Tai.Brā.2.8.3.3
अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानोऽदा॒यो वी॒रः श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑⁠। दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒ध्यो᳚स्माक॒ꣳ॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सु⁠॥
{71, 72} Tai.Brā.2.8.4.3
अन॑वस्ते॒ रथ॒मश्वा॑य तख्‍ष॒न्त्वष्टा॒ वज्रं॑ पुरुहूत द्यु॒मन्त᳚म्⁠। ब्र॒ह्माण॒ इन्द्रं॑ म॒हय॑न्तो अ॒र्कैरव॑र्द्धय॒न्नह॑ये॒ हन्त॒ वा उ॑⁠॥ वृष्णे॒ यत् ते॒ वृष॑णो अ॒र्कमर्चा॒निन्द्र॒ ग्रावा॑णो॒ अदि॑तिः स॒जोषाः᳚⁠। अ॒न॒श्वासो॒ ये प॒वयो॑ऽर॒था इन्द्रे॑षिता अ॒भ्यव॑र्त्तंत॒ दस्यू॑न्⁠॥
{73, 74} Tai.Brā.2.8.4.3
इन्द्र॑स्य॒ नु वी॒र्या॑णि॒ प्रवो॑चम्⁠। यानि॑ च॒कार॑ प्रथ॒मानि॑ व॒ज्री⁠॥ अह॒न्नहि॒मन्व॒पस्त॑तर्द⁠। प्र व॒ख्‍षणा॑ अभिन॒त् पर्व॑तानाम्⁠॥
{75} Tai.Brā.2.8.4.8
या जा॒ता ओष॑धयो दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा⁠। मन्दा॑मि ब॒भ्रूणा॑म॒हꣳ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑⁠॥
{76} Tai.Brā.2.8.4.8
अति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठाः स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः⁠। ओष॑धयः॒ प्राचु॑च्यवु॒ र्यत् किं च॑ त॒नुवा॒ꣳ॒ रपः॑⁠॥
{77} Tai.Brā.2.8.4.8
या ओष॑धयः॒ सोम॑राज्ञीः॒ प्रवि॑ष्टाः पृथि॒वीमनु॑⁠। तासां॒ त्वम॑स्युत्त॒मा प्रणो॑ जी॒वात॑वेसुव⁠॥
{78} Tai.Brā.2.8.4.8
अ॒श्वा॒व॒तीꣳ सो॑मव॒ती मू॒र्जय॑न्ती॒ मुदो॑जसम्⁠। आ वि॑थ्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये⁠॥
{79} Tai.Brā.2.8.4.8
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे⁠। रपा॑ꣳसि विघ्न॒तीरि॑त॒ रप॑श्चा॒तय॑मानाः⁠॥
{80} Tai.Brā.2.8.4.8
अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्याऽन्यस्या॒ उपा॑वत⁠। ताः सर्वा॒ ओष॑धयः सव्ँविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑⁠॥
{81} Tai.Brā.2.8.5.1
शुचिं॒ नु स्तोमं॒ नव॑जातम॒द्येन्द्रा᳚ग्नी वृत्रहणा जु॒षेथा᳚म्⁠। उ॒भा हि वा॑ꣳ सु॒हवा॒ जोह॑वीमि॒ ता वाज॑ꣳ स॒द्य उ॑श॒ते धेष्ठा᳚⁠॥
{82} Tai.Brā.2.8.5.1
श्नथ॑द्वृ॒त्रमु॒त स॑नोति॒ वाज॒मिन्द्रा॒ यो अ॒ग्नी सहु॑री सप॒र्यात्⁠। इ॒र॒ज्यन्ता॑ वस॒व्य॑स्य॒ भूरेः॒ सह॑स्तमा॒ सह॑सा वाज॒यन्ता᳚⁠॥
{83} Tai.Brā.2.8.5.1
उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वध्या॑ उ॒भा राध॑सः स॒ह मा॑द॒यध्यै᳚⁠। उ॒भा दा॒तारा॑वि॒षाꣳ र॑यी॒णामु॒भा वाज॑स्य सा॒तये॑ हुवे वाम्⁠॥
{84} Tai.Brā.2.8.5.1
प्र च॑र्‌ष॒णिभ्यः॑ पृतना॒ हवे॑षु॒ प्र पृ॑थि॒व्या रि॑रिचाथे दि॒वश्च॑⁠। प्र सिन्धु॑भ्यः॒ प्रगि॒रिभ्यो॑ महि॒त्वा प्रेन्द्रा᳚ग्नी॒ विश्वा॒ भुव॒नाऽत्य॒न्या⁠॥
{85} Tai.Brā.2.8.5.1
आ वृ॑त्रहणा वृत्र॒हभिः॒ शुष्मैः᳚⁠। इन्द्र॑ या॒तं नमो॑भिरग्ने अ॒र्वाक्⁠। यु॒वꣳ राधो॑भि॒रक॑वेभिरिन्द्र⁠। अग्ने॑ अ॒स्मे भ॑वतमुत्त॒मेभिः॑⁠॥
{86} Tai.Brā.2.8.5.1
गी॒र्भिर्विप्रः॒ प्रम॑तिमि॒च्छमा॑नः⁠। ई॒॑ र॒यिय्ँय॒शसं॑ पूर्व॒भाज᳚म्⁠। इन्द्रा᳚ग्नी वृत्रहणा सुवज्रा⁠। प्रणो॒ नव्ये॑भिस्तिरतं दे॒ष्णैः⁠॥
{87} Tai.Brā.2.8.5.3
यास्ते॑ पूष॒न्नावो॑ अ॒न्तः स॑मु॒द्रे⁠। हि॒र॒ण्ययी॑र॒न्तरि॑ख्‍षे॒ चर॑न्ति⁠। याभि॑र्यासि दू॒त्याꣳ सूर्य॑स्य⁠। कामे॑न कृ॒तः श्रव॑ इ॒च्छमा॑नः⁠॥
{88} Tai.Brā.2.8.5.3
शु॒क्रं ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒तं ते॑ अ॒न्यद्विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि⁠। विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावो भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॑स्तु⁠॥
{89} Tai.Brā.2.8.5.3
पू॒षेमा आशा॒ अनु॑वेद॒ सर्वाः᳚ सो अ॒स्माꣳ अभ॑यतमेन नेषत्⁠। स्व॒स्ति॒दा अघृ॑णिः॒ सर्व॑वीरः⁠। अप्र॑युच्छन् पु॒र ए॑तु॒ प्रजा॒नन्न्⁠॥
{90} Tai.Brā.2.8.6.9
अर्‌ह॑न्बिभर्‌षि॒ साय॑कानि॒ धन्व॑⁠। अर्‌ह॑न्नि॒ष्कय्ँय॑ज॒तव्ँवि॒श्वरू॑पम्⁠। अर्‌ह॑न्नि॒दन्द॑यसे॒ विश्व॒मब्भु॑वम्⁠। न वा ओजी॑यो रुद्र॒ त्वद॑स्ति⁠॥ ([तै.आ.7.5.7]) ([तै.आ.4.5.7])
{91} Tai.Brā.2.8.6.9
मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः⁠। वी॒रान् मानो॑ रुद्र भामि॒तो व॑धीर्ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते⁠॥
{92} Tai.Brā.2.8.6.9
परि॑णो रु॒द्रस्य॑ हे॒ति र्वृ॑णक्तु॒ परि॑त्वे॒षस्य॑ दुर्म॒तिर॑घा॒योः⁠। अव॑ स्थि॒रा म॒घव॑द्भ्यस्तनुष्व॒ मीढ्व॑स्तो॒काय॒ तन॑याय मृडय⁠॥
{93} Tai.Brā.2.8.6.9
स्तु॒हि श्रु॒तं ग॑र्त्त॒सद॒य्ँयुवा॑नं मृ॒गं न भी॒ममु॑पह॒त्नुमु॒ग्रम्⁠। मृ॒डा ज॑रि॒त्रे रु॑द्र॒ स्तवा॑नो अ॒न्यन्ते॑ अ॒स्मन्निव॑पन्तु॒ सेनाः᳚⁠॥
{94} Tai.Brā.2.8.6.9
मीढु॑ष्टम॒ शिव॑तम शि॒वो नः॑ सु॒मना॑ भव⁠। प॒र॒मे वृ॒ख्‍ष आयु॑धं नि॒धाय॒ कृत्ति॒व्ँवसा॑न॒ आच॑र॒ पिना॑कं॒बिभ्र॒दाग॑हि⁠॥
{95} Tai.Brā.2.8.6.9
Same as 90 above
{96, 97} Tai.Brā.2.8.6.9
त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वꣳ शर्द्धो॒ मारु॑तं पृ॒ख्‍ष ई॑शिषे⁠। त्वव्ँवातै॑ररु॒णैर्या॑सि शंग॒यस्त्वं पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नुत्मना᳚⁠॥ आ वो॒ राजा॑नमध्व॒रस्य॑ रु॒द्रꣳ होता॑रꣳ सत्य॒यज॒ꣳ॒ रोद॑स्योः⁠। अ॒ग्निं पु॒रा त॑नयि॒त्नो र॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुध्वम्⁠॥
{98} Tai.Brā.2.8.7.4
त्वष्टा॒ दध॒दिन्द्रा॑य॒ शुष्म᳚म्⁠। अपा॒कोऽचि॑ष्टुर्य॒शसे॑ पु॒रूणि॑⁠। वृषा॒ यज॒न् वृष॑णं॒ भूरि॑रेताः⁠। मू॒र्धन्‌य॒ज्ञस्य॒ सम॑नक्तु दे॒वान्⁠॥
{99} Tai.Brā.2.8.7.4
तन्न॑स्तु॒रीप॒मध॑ पोषयि॒त्नु देव॑ त्वष्ट॒र्वि र॑रा॒णः स्य॑स्व⁠। यतो॑ वी॒रः क॑र्म॒ण्यः॑ सु॒दख्‍षो॑ यु॒क्तग्रा॑वा॒ जाय॑ते दे॒वका॑मः⁠॥
{100} Tai.Brā.2.8.7.4
त्वष्टा॑ वी॒रं दे॒वका॑मं जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्वः॑⁠। त्वष्टे॒दव्ँविश्वं॒ भुव॑नं जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑ख्‍षि होतः⁠॥
{101} Tai.Brā.2.8.7.4
पि॒शङ्ग॑रूपः सु॒भरो॑ वयो॒धाः श्रु॒ष्टी वी॒रो जा॑यते दे॒वका॑मः⁠। प्र॒जां त्वष्टा॒ विष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे अथा॑ दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथः॑⁠॥
{102, 103} Tai.Brā.2.8.7.5
मि॒त्रो जना॑न् यातयति प्रजा॒नन् मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम्⁠। मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्यं घृ॒तव॑द्विधेम⁠॥ प्र स मि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न् यस्त॑ आदित्य॒ शिख्‍ष॑ति व्र॒तेन॑⁠। न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मꣳहो॑ अश्नो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात्⁠॥
{104} Tai.Brā.2.8.7.10
"ऽग्नी॑षोमा ह॒विषः॒ प्रस्थि॑तस्य " अग्नी॑षोमा वि॒मꣳ सु मे॑ शृणु॒तव्ँवृ॑षणा॒ हव᳚म्⁠। प्रति॑ सू॒क्तानि॑ हर्यतं॒ भव॑तं दा॒शुषे॒ मयः॑⁠॥ अग्नी॑षोमा ह॒विषः॒ प्रस्थि॑तस्य वी॒तꣳहर्य॑तव्ँवृषणा जु॒षेथा᳚म्⁠। सु॒शर्मा॑णा॒ स्वव॑सा॒ हि भू॒तमथा॑ धत्त॒य्ँयज॑मानाय॒ शय्ँयोः⁠॥
{106, 107} Tai.Brā.2.8.8.4
दे॒वीव्ँवाच॑मजनयन्त दे॒वाः⁠। ताव्ँवि॒श्वरू॑पाः प॒शवो॑ वदन्ति⁠। सा नो॑ म॒न्द्रेष॒मूर्जं॒ दुहा॑ना⁠। धे॒नुर्वाग॒स्मानुप॒ सुष्टु॒तैतु॑⁠॥ यद् वाग्वद॑न्त्यविचेत॒नानि॑⁠। राष्ट्री॑ दे॒वानां᳚ निष॒साद॑ म॒न्द्रा⁠। चत॑स्र॒ ऊर्जं॑ दुदुहे॒ पया॑ꣳसि⁠। क्व॑ स्वि दस्याः पर॒मं ज॑गाम⁠॥
{108, 109} Tai.Brā.2.8.8.11
न ता न॑शन्ति॒ न द॑भाति॒ तस्क॑रः⁠। नैना॑ अमि॒त्रो व्यथि॒राद॑धर्‌षति⁠। दे॒वाꣴश्च॒ याभि॒र् यज॑ते॒ ददा॑ति च⁠। ज्योगित्ताभिः॑ सचते॒ गोप॑तिः स॒ह⁠॥ न ता अर्वा॑ रे॒णुक॑काटो अश्नुते⁠। न स॑ꣴ स्कृत॒त्रमुप॑यन्ति॒
{110} Tai.Brā.2.8.9.3
"यासा॒ꣳ॒ राजा᳚ " हिर॑ण्यवर्णाः॒ शुच॑यः पाव॒का यासु॑ जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑⁠। अ॒ग्निय्ँया गर्भं॑ दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आपः॒ शꣴ स्यो॒ना भ॑वन्तु⁠॥ यासा॒ꣳ॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒न् जना॑नाम्⁠। म॒धु॒श्चुतः॒ शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता न॒ आपः॒ शꣴ स्यो॒ना भ॑वन्तु⁠॥
{112} Tai.Brā.2.8.9.3
यासां᳚ दे॒वा दि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒ख्‍षय्ँया अ॒न्तरि॑ख्‍षे बहु॒धा भव॑न्ति⁠। याः पृ॑थि॒वीं पय॑सो॒न्दन्ति॑शु॒क्रास्ता न॒ आपः॒ शꣴ स्यो॒ना भ॑वन्तु⁠॥ शि॒वेन॑ मा॒ चख्‍षु॑षा पश्यताऽऽपः शि॒वया॑ त॒नुवोप॑ स्पृशत॒ त्वचं॑ मे⁠। सर्वा॑ꣳ अ॒ग्नीꣳ र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ नि ध॑त्त⁠॥
{114, 115} Tai.Brā.2.8.9.3
आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नीषोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इत् ताः⁠। ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑ मरंग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्⁠॥ आदित् प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वाङ्न॑ आसाम्⁠। मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्‌हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पय्ँय॒दा वः॑⁠॥
अनुवाकाः पञ्चशती
९ ७९